İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/493 K.2024/860

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacı bankanın Sanayi Sitesi Mersin Şubesine ait arşiv kolilerinin Çorlu arşiv merkezine sevkiyatı sırasında meydana gelen kazada kaybolması nedeni ile zayi olan ticari belgeler hakkında TTK 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 29/02/2024 tarih ve 2023/422 Esas - 2024/170 Karar sayılı kararında. "Dava dilekçesi ekinde ise somut olmayan zayi kutular adlı liste sunulmuştur.Mahkememizce, zayi olduğu iddia olunan belgelerin TTK madde 82 kapsamında belgelerden olup olmadığı, dava dilekçesi açık olmadığından değerlendirilemediğinden,

davacı vekiline ilk celsede zayi belgesi verilmesini istediği şeylerin yıl, nitelik gibi ayrıntılı şekilde tek tek bu belgeleri açıklaması ve talep sonucunu somutlaştırması için 1 haftalık kesin süre verilmiş, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği ihtar edilmiştir.Bu verilen süreye rağmen davacı vekili dilekçesini somutlaştırmayarak önceki dava dilekçesi ekinde sunduğu listeyi sunmakla yetinmiş, bu kapsamda verilen sürede istenilen açıklama yapılmadığından HMK madde 119/1-ğ ve 119/2 gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir." gerekçesi ile,

"Davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA," karar verilmiş ve verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; dava konusu belgelerin zayi olması nedeni ile açılan davada şube tarafından listede bulunan belgelere elde bulunan mevcut bilgiler dahilinde açıklama yapıldığını ve Mahkeme dosyasına yasal süre içerisinde sunulduğunu, Yerel mahkeme tarafından yapılan açıklamanın kabul edilmediğini ve davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, arşive gönderilen belgelerin birer örneğinin şubede bulunmasını beklemek hayatın olağan akışına aykırı olup, şubede yer bulunmaması nedeniyle arşivde muhafaza edilmek üzere gönderilen belgelere ait daha fazla nasıl açıklama yapılması gerektiğinin taraflarınca anlaşılamadığını,

şube tarafından mevcut bilgiler dahilinde açıklama yapılarak dosyaya sunulduğunu, bu nedenle davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararın haksız ve yasaya aykırı olduğunu, dosyanın incelenmesinden anlaşılacağı üzere, taraflarınca farklı bir açıklama yapılmasının da fiili imkansızlık nedeni ile mümkün olmadığını, bu nedenle karar hakkında istinaf yoluna başvurma zaruretinin hasıl olduğunu beyanla istinaf taleplerinin kabulünü, Yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi gereğince açılmış zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

Davacı banka, Sanayi Sitesi Mersin Şubesi'ne ait arşiv kolilerinin taşındığı aracın 25.05.2023 tarihinde karıştığı trafik kazası nedeniyle koli içerisindeki belgelerin zayi olduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesini talep etmiş, Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına ve zayinin tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi de mümkün değildir. ( Yargıtay 11. HD;

08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı) Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tacirin, zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde; davacı tarafından dava dilekçesi ve Mahkemece verilen sürede sunulan beyan dilekçesi ekinde bulunan 189 sayfalık listede her bir kolinin barkod numarasının ve içeriğinde ne olduğunun gösterildiği, buna göre koliler içerisinde örneğin, bazı yıllara ilişkin ticari defterlerin, bazı müşterilere ilişkin kredi evraklarının vs bulunduğu, dolayısıyla talep sonucunun somutlaştırılmadığından bahsedilemeyeceği, buna göre Mahkemece listede yer alan belgelerin niteliği (başka kurum veya birimlerden temin edilebilmesinin mümkün olup olmadığı,

dava tarihi itibariyle davacının saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı) ve somut olayda TTK'nın yukarıda açıklanan maddesinde yer alan koşulların oluşup oluşmadığı değerlendirilerek sonucuna göre denetlenebilir bir karar verilmesi gerekirken, davacı vekilince verilen süre içerisinde zayi olduğu iddia edilen belgeler ile ilgili yıl, nitelik gibi özelliklerin açıklanmadığı ve talep sonucunun somutlaştırılmadığından bahisle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-5 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.