İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/604 K.2024/863

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacı ...'nin müşterisinden teslim aldığı keşideci ... Tic. San. A.Ş. nin düzenlediği, ... Ankara Ticari şubesinin 25.07.2022 keşide tarihli, ... çek numaralı, 21.451,87-TLlik çekinin kaybolduğunu beyanla ödeme yasağı konulmasına ve bahse konu 1 adet çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 04/07/2023 tarih ve 2022/514 Esas - 2023/573 Karar sayılı kararında. "Dava. TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir. TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde) Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır.

Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu çek ile ilgili ilanların yapıldığı, ...

Bankasına yazılan müzekkereye ''çek ibrazına rastlanmamıştır'' şeklinde cevap geldiği, zayi nedeniyle açılan iptal davasında, öncelikle zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliğini taşıması,

kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması ve zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hak hamili olması gerektiği ancak dava dilekçesi ve ekleri incelendiğinde dosyada çek fotokopisinin dahi bulunmadığı dolayısıyla davacının çekte yetkili hamil olduğunu ispatlayamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile, "Aktif husumet yokluğundan davanın REDDİNE," karar verilmiş ve verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davacı ... A.Ş,'nin, keşideci ... Tic. San. A.Ş.'nin düzenlediği, ...

Ankara Ticari Şubesinin 25.07.2022 keşide tarihli, ... çek numaralı, 21.451,87 TL'lik çekinin kaybolduğunu, kaybolan çek ile ilgili ekte 25.7.2022 tarihli tutanağın düzenlenerek imza altına alındığını, davaya konu çekin keşide tarihinde ibraz süresinde bankaya ibraz edilmediğini, çek ile ilgili ilanlar yapıldığını, çekin keşide tarihi itibariyle ibraz edilmediğinden bahisle çek vasfını yitirdiğini, çeki bulanın veya görenin olmadığını, çeki keşide eden ... ve Çekin lehdarı müvekkili şirketin ilaç piyasasında iyi bilinen çok güvenli şirketler olup etik değerleri üst seviyede tutan yöneticilerin yönettiği,

insan sağlığına hizmet eden ve ülkenin gurur duyulan yerli ilaç sanayii firmalarından olduğunu, müvekkili personelinin teslim aldığı çek ile ilgili tutanakta çeki ... A.Ş. adına sigortalı olan ...'ın teslim aldığının, aldıktan sonra kaybettiğinin belirtildiğini, ...'ın, ...

A.Ş.'nin Ankara bölgesindeki işlerini takip eden çalışanı olup, keşideci ... firmasına gidip çeki alan kişi olduğunu beyanla Yerel mahkemece davanın reddine dair verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757 vd maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.

Somut olayda davacının dava dilekçesinde, zayi olduğunu iddia ettiği çekin keşidecisi, seri numarası, tarihi ve bedelini Mahkemeye bildirdiği, Mahkemece bu bilgiler dahilinde çekle ilgili ibrazı halinde ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiği ve dosyada mübrez ... Bankası Genel Müdürlüğü'nün yazısı ile çekin, davacının bildirdiği ... Tic. San.

A.Ş. adına kayıtlı olduğu, ödeme yasağının hesaba işlendiği ve çekin ibraz edilmediğinin bildirildiği, Mahkemece Ticaret Sicil Gazetesi'nde çekle ilgili olarak TTK'nın 760 ve 762. maddesine uygun şekilde ilanların yapıldığı, yasal 3 aylık süre içerisinde çekin ibraz edilmediği, bu şekilde kayıp olduğunun anlaşıldığı, her ne kadar Mahkemece davacının çekin yetkili hamili olduğuna dair delil sunulmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiş ise de, dava dilekçesinde her türlü hukuki delile dayanıldığı,

bu durumda gerekli olması halinde HMK'nın 222. maddesi de nazar alınarak davacının ticari defter ve kayıtları incelenerek çekin yetkili hamili olup olmadığının tespit edilebileceği, bu nedenle kararın HMK'nın 353/1-a6 maddesi gereği kaldırılması gerekir ise de, davacı vekili tarafından istinaf dilekçesi ekinde sunulan tutanak ve ekindeki SGK kaydından çekin davacının personeli tarafından keşideciden teslim alındıktan sonra kaybedildiğinin anlaşıldığı ve bu hali ile dava ispatlanmış olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile,

deliller toplanılmış olup, yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, Dairemizce davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.