İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/86 K.2024/172

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı ... arasında yapılan ticari satım anlaşması gereği bir takım malların alım satımı konusunda anlaşma yapıldığını, anlaşma gereği davalı taraf müvekkiline, müvekkilinin konfeksiyon işi ile uğraşıyor olması sebebi ile 5.000 adet t-shirt teslim etmek üzere anlaştığını, müvekkili de karşılığında 31.11.2023 tarihli ve 140.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek ile 31.12.2023 tarihli, 140.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekleri davalıya teslim etttiğini,

tarafların anlaşması neticesinde müvekkiline teslim edilecek olan malzemelerin teslim edilmemiş olması sebebi ile müvekkili şirket davalı ile iletişime geçtiğini ve malların tarafına teslimini; şayet bunun mümkün olmaması halinde çeklerinin tarafına iadesini talep etse de davalı taraf çekleri müvekkiline teslim etmediğini, hatta davaya konu edilen ve ayrıca hakkında sebepsiz zenginleşme davası açılacak olan ... Bankası A.Ş.

Kızılay Şubesine ait 31.10.2023 tarihli 140.000,00 TL bedelli çek ise davalı tarafından bankaya ibraz edilerek tahsil edildiğini, çekin tesliminin gerçekleşmemiş olması sebebi ile davacı müvekkili tarafından davalı tarafa 5.000 adet t-shirt alma karşılığı verilen çeklerin, anlaşma konusu malların teslimi yapılmaması sebebi ile ödemelerinin yapılmayacağı ve çeklerin iadesi talep edildiğini;

ancak davalı müvekkili sürekli farklı bahanelerle oyalayarak müvekkilinden aldıkları çeki tahsil etmeye çalıştıklarını, bahse konu çeklerde en yakın ödeme günü 31/11/2023 tarihi olup mahkemeniz tarafından herhangi bir tedbir kararı verilmediği durumda müvekkili çekleri davalılarca bankaya ibraz edilerek tahsil edilecek ve müvekkilini telafisi imkansız ciddi bir zarara uğrayacağını, davalı ile dilekçemiz ekinde sunulan arabulucuk tutanakları ile de görüleceği üzere görüşme ve anlaşma sağlanamadığını, ...

Bankası A.Ş. Kızılay Şubesine ait 31.11.2023 tarihli 140.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... Bankası A.Ş.

Kızılay Şubesine ait 31.12.2023 tarihli 140.000,00 TL bedelli, 8057420 seri numaralı çekler nedeni ile öncelikle teminatsız olarak, aksi halde uygun bir teminat mukabilinde yukarıda belirtilen çekler için (icra takibine konu edilmeyen) ÖDEME ve CİRO YASAĞI KARARI verilmesine ve davacı müvekkilinin bu çekler nedeni ile davalılara borçlu olmadığının tespiti (MENFİ TESPİT) ile bu çeklerin müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 29/11/2023 tarih 2023/1147 Esas sayılı kararında;"Dava, İİK'nun 72.maddesine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Huzurdaki davanın icra takibinden önce açılan İİK'nun 72.maddesine dayalı menfi tespit davası olduğu, bu tür davaların istinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16.Hukuk Dairesi'nin emsal dosyalarda verdiği (26/10/2016 tarih 2016/21 Esas, 2016/19 karar, 03/03/2017 tarih 2016/266 Esas 2017/393 karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere) kararlar da dikkate alındığında İİK'nun 72.maddesi uyarınca açılmış menfi tespit davalarında yasa koyucunun bu dava ile ilgili verilecek tedbirleri bu maddede düzenlediği,

İİK 'nun 72.maddesi özel bir düzenleme olup, tedbir kararlarının bu madde bağlamında değerlendirilmesi gerektiği görülerek; talebe konu çeklerin zayi olmadığı, taraflar arasında hukuki ihtilaf bulunduğu, böyle bir durumda zayi olmayan çekler yönünden ödeme yasağı kararı verilemeyeceği kabule göre ise davacı tarafça sunulan belgelerin yaklaşık ispat ölçüsünü sağlamadığı, hukuki ihtilafın yargılamayı gerektirdiği anlaşılmakla ihtiyati tedbirin şartlarının oluşmaması nedeniyle davacı vekilinin tedbir talebi hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir..."gerekçesi ile,

İhtiyati tedbir isteminin REDDİNE,karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, yerel mahkeme tarafından yapılan değerlendirme neticesinde ise, '' taraflar arasında hukuki ihtilaf bulunduğu, böyle bir durumda zayi olmayan çekler yönünden ödeme yasağı kararı verilemeyeceği, davacı tarafından sunulan belgelerin yaklaşık ispat ölçüsünü sağlamadığı, hukuki ihtilafın yargılamayı gerektirdiği anlaşılmakla, ihtiyati tedbirin şartlarının oluşmaması nedeni ile ihtiyati tedbir isteminin REDDİNE," karar verildiğini, 6100 sayılı HMK 389/1 maddesi hükmünde de belirtildiği üzere.

“Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.” buna göre, mevcut durumda hakkın elde edilmesinin zorlaşması veya tamamen imkansız hale gelmesi ihtimali söz konusu olduğunu, İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına,

ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep, dava konusu çeklerin avans olarak verildiği,mal teslimi yapılmadığı, çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı İİK.

72 Maddesi uyarınca açılan menfi tesbit davasında davaya konu çekler hakkında ödeme yasağı konulması ve 3. Kişilere ciro edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.Mahkemece, ihtiyati tedbir isteminin reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Somut olayda davacı tarafça, davalı ... ile arasında yapılan ticari satım anlaşması gereği davalıdan 5.000 adet t-shirt satın almak üzere anlaştıklarını, karşılığında 31.11.2023 tarihli ve 140.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek ile 31.12.2023 tarihli, 140.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekleri davalıya avans olarak teslim ettiğini, tarafların anlaşması neticesinde davalı tarafça teslim edilecek olan malzemelerin teslim edilmemiş olması sebebi ile davalı ile iletişime geçtiğini ve malların tarafına teslimini,

şayet bunun mümkün olmaması halinde çeklerin tarafına iadesini talep ettiği halde davalı tarafın malları ve çekleri teslim etmediğini beyan ederek dava konusu ... Bankası A.Ş. Kızılay Şubesine ait 31.11.2023 tarihli 140.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek ile ... Bankası A.Ş.

Kızılay Şubesine ait 31.12.2023 tarihli 140.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekler için (icra takibine konu edilmeyen) ödeme ve ciro yasağı kararı verilmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 72/2. maddesinde icra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkemece, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği düzenlenmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389/1. maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir," hükmünü içermektedir.

Aynı kanunun 390/3. maddesi hükmü uyarınca da, ihtiyati tedbir talep edenin davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir.

Somut olaya döndüğümüzde, dava konusu çeklerin avans olarak verildiği, teslimi gereken malların davalı tarafından teslim edilmediği, çeklerin bedelsiz kaldığı yönündeki davacı iddiası ispata muhtaç olup eldeki davada iddia ve savunma doğrultusunda yargılama içinde toplanıp incelenecek deliller ışığında yargılama sırasında ortaya çıkacaktır. Davacı tarafından dosyaya ibraz edilen belgeler, HMK'nın 390/3 maddesine göre yaklaşık olarak ispata yeterli değildir.

Talep ve ara karar tarihi itibariyle yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmediğinden, ihtiyati tedbir talebinin reddi yönündeki ilk derece mahkemesi kararı dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olup talep eden davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine yönelik aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.