İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/1787 K.2025/1597

Nedeniyle)

KARAR TARİHİ: 02/10/2025

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davanın, Emtia Nakli (Abonman Sözleşmesine Bağlı) Sigortasından dolayı sigorta şirketinin Ticaret Kanunu'na göre halef olmasından kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkin olduğunu, müvekkili ile dava dışı sigortalı Sigortalı ...Dış Tic.

A.Ş. arasında Emtia Nakli - Abonman Sigorta Poliçesi ve 540661032/0 numaralı 06.01.2023 tanzim tarihli Emtia Nakli(abonman sözleşmesine bağlı) Sigorta Poliçesi akdedildiğini, dava dışı sigortalı tarafından gönderilen emtiada davalıların Sigorta Poliçesi akdedildiğini, dava dışı sigortalı tarafından gönderilen emtiada davalıların taşıması sırasında meydana gelen tren kazası ve akabinde çıkan yangın sonucunda emtianın hasar görerek tamamen zayi olduğu bildirildiğini, iş bu hasar nedeniyle ...

Sigorta A.Ş. tarafından sigortalıya 25.776,25 EUR tazminat ödendiğini, davalıların yaşanan tren kazası sonucu sigortalıya ait emtinanın hasara uğramsından dolayı sorumluluklarının bulunduğunu, dava konusu hasara ilişkin olarak, 4/4192710 sayılı hasar dosyası açıldığını, müvekkili Sigorta Şirketinin, dava dışı sigortalısı ile imzalamış olduğu Emtia Nakli - Abonman Sigorta Poliçesi Ve Sefer Poliçesi uyarınca meydana gelen hasara ilişkin eksper raporuyla belirlenen toplam 25.776,25 EUR tutarında hasar tazminatı ödemesi yaptığını, borçlunun borçlandığı yabancı parayı aynen ödemesinin zorunlu olduğu,

borçlunun TL üzerinden ödeme yapmak biçiminde seçimlik yetkiye sahip olmadığını, yabancı para borcunun ifasında temerrüt oluştuğunda, alacaklı bu yabancı para alacağı için, temerrüdün oluştuğu tarihten itibaren, 3095 sayılı Kanunun 4a maddesi gereğince, kamu bankalarının o yabancı para birimi için bir yıllık mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranı kadar temerrüt faizi talep edelebileceğini, bu sebeplerle, 25.776,25 EUR tutarındaki alacağın,

14.07.2023 tarihinden itibaren söz konusu alacağa işleyecek kamu bankalarının o yabancı para birimi için bir yıllık mevduata uyguladığı en yüksek orandaki faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini isteme zarureti ortaya çıktığını beyan ederek davalıların menkul ve gayrimenkulleri ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise ihtiyati tedbir kararı verilmesini, İstanbul Anadolu 2. İcra Dairesi ...

E. sayılı dosyasına vaki itirazların 25.776,25 EUR alacak açısından iptali ile takibin 14.07.2023 tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek devlet bankalarının o yabancı para birimi için bir yıllık mevduata uyguladığı en yüksek orandaki faizi ile birlikte devamını, davalıların en az %20 icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı yanlara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ...

Denizcilik ve Taşımacılık A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle.

Anılan kaza nedeni ile müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, Denizcilik İhtisas Mahkemesi'nin asli görevi deniz ticaretiyle ilgili uyuşmazlıklara baktığını, Deniz ticareti sözleşmeleri, deniz kazaları, gemi, donatan, kaptan, gemi alacaklıları ve yük alacaklılarıyla ilgili bulunan dava ve işler bu mahkemenin görev alanına girdiğini, her ne kadar somut olayda hasara sebebiyet verdiği iddia edilen kaza tren taşımacılığı sırasında meydana gelmiş ise de müvekkili şirket açısından sorumluluk deniz taşımacılığı ile sınırlı olduğundan,

görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini ve dosyanın Özel İhtisas Mahkemesi olan Ticaret Mahkemesi'nin Deniz İhtisas Dairesi'nde çözümlenmesi gerektiğini beyan etmiştir.Davalı ....A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu talebin CMR'de hükme bağlanmış olmasa dahi, maddenin uygulanabilmesi için, taşımanın CMR'ye tâbi olması yeterli olduğunu, yetki itirazları doğrultusunda yetkisiz mahkemede açılmış işbu davanın öncelikle müvekkili şirket yönünden mahkemenin yetkisizlik kararı verilmesini, davanın aktif husumet ve zamanaşamı itirazları doğrultusunda usulden reddine, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddine, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesi yönünde karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 04/03/2025 tarih ve 2024/702 Esas- 2025/218 Karar sayılı kararında; "...Dava taşımacılık ilişkisinden kaynaklanan itirazın iptali davasıdır. TTK kapsamı ve yerleşik içtihatlar ışığında somut olaya gelindiğinde; davada, kara taşımacılığının yanında deniz taşımacılığının da bulunduğu ve taraflardan ...

Denizcilik...A.Ş.'nin olayda deniz taşımacılığı yaptığı göz önüne alındığında, ihtisas mahkemesince davaya bakılması gerektiği, uyuşmazlığın HSK tarafından denizcilik ve ihtisas mahkemesi olarak görevlendirilen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi görülüp sonuçlandırılması gerektiğinden mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile,

"1-Davanın 6100 sayılı HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görev yönünden usulden REDDİNE,2-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,3-Görevli ve yetkili mahkemenin İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna (Denizcilik ve İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla)" karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyada yapılan yargılamada, mahkeme tarafından belirtilen gerekçeyle mahkemenin görevsizliğine ve dosyanın görevli İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine(Denizcilik ve İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) gönderilmesine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olup, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etme gereğinin ortaya çıktığını, Eksper raporundaki açıklamalara göre, ...'in taşımayı karayolu, denizyolu ve demiryolu araçlarını kullanarak multimodal olarak yapmayı planladığını, buna göre yarı römorkun önce ... plakalı çekiciyle İnegöl’den Yalova’ya taşınmış,

buradan feribotla İtalya’nın Trieste limanına taşınmış ve 19.01.2023 tarihinde Trieste’deki HHLA PLT liman terminalinden TB1901 sefer sayılı Trieste – Bettembourg trenine yüklenerek Almanya’ya sevk edildiğini, her ne kadar multimodal taşıma içerisinde deniz yolu taşıması bulunsa da, konu hasarın, Avusturya’da meydana gelen tren kazası ve akabinde çıkan yangın sonucunda emtianın hasar görmesi sonucu meydana geldiğini, diğer taraftan tırlarla taşınan emtiaya ilişkin taşıma işinin taşıyan tarafından uluslararası taşıma senedi (CMR) gereğince üstlenildiğini, anlaşılacağı üzere, dava konusu hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelmediğini,

CMR gereğince taşınan yük tırlardan hiç indirilmeden tırlarla birlikte önce gemiye aktarılmış sonrasında ise hasarın meydana geldiği tren vagonlarına aktarılmış olduğunu, CMR Md. 2 hükmünün “Mal yüklü taşıt, 14 üncü madde hükümlerinin uygulandığı haller dışında yolun bir kısmında deniz, demiryolu, nehir, kanal veya havayoluyla yük boşaltılmadan taşındığı hallerinde de bu Sözleşme taşımanın tümü için uygulanır.” şeklinde olduğunu, olayda da söz konusu hükmün uygulama alanı bulabileceğini,

bu durumda uyuşmazlığın TTK'nun 1016 vd. maddeleri uyarınca çözümlenmesi gerektiği ve görevli mahkemenin 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin(Denizcilik ve İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) olacağı şeklindeki kararın hatalı olduğunu, buna ilişkin bazı emsal kararlar sunduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına arar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava; davacı nezdinde emtia nakli - abonman sigorta poliçesi kapsamında sigortalı dava dışı şirket tarafından ihraç edilen emtianın davalılar nezdinde taşınması sırasında zayi olması sebebiyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin kusurlu olduğu iddia edilen davalılardan tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptaline ve davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talebine ilişkindir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda yukarıda belirtilen gerekçe ile davanın 6100 sayılı HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görev yönünden usulden reddine, Mahkemenin görevsizliğine, görevli ve yetkili mahkemenin İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna (Denizcilik ve İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Somut uyuşmazlıkta, dava dışı sigortalı tarafından ihraç edilen dava konusu emtianın Türkiye'den Almanya'ya taşınması için 1 nolu davalı ile taşıma sözleşmesi akdedildiği, dava konusu emtianın Bursa’dan ... plakalı yarı römorka yüklendiği ve yarı römorkun denizyoluyla İtalya’nın Trieste limanına taşındığı,

buradan da fiili taşıyıcı 2 nolu davalı sorumluluğunda trenle Almanya’ya taşınması sırasında Avusturya’da meydana gelen tren kazası ve akabinde çıkan yangın sonucunda emtianın hasar görerek tamamen zayi olduğu iddiası ile sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuen davalılardan tahsili talep edilmiş olup, dava konusu taşıma değişik tür araçlar ile yapılan multi model taşımadır.

CMR Konvansiyon'un 2. maddesi hükmüne göre “Mal yüklü taşıt, 14 üncü madde hükümlerinin uygulandığı haller dışında yolun bir kısmında deniz, demiryolu, nehir, kanal veya havayoluyla yük boşaltılmadan taşındığı hallerde bu Sözleşme taşımanın tümü için uygulanır.” Yani mal yüklü taşıt yüküyle birlikte gemiye bindirilerek taşımanın gerçekleşmesi halinde multi model taşımanın tümüne CMR hükümlerinin uygulanacağı anılan maddeyle düzenlenmiştir.

Somut olayda değişik tür araçlar ile gerçekleşen uluslararası taşıma yük gemiye bindirilirken ve gemiden indirilirken tırdan indirilmeden taşıma gerçekleştiğinden 6102 sayılı Kanun'un 902/1-d hükmü ve CMR'nin 2. maddesi hükümleri uyarınca taşımanın tamamına CMR hükümleri uygulanmasının gerekmektedir.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 26/02/2025 tarih, 2024/97 esas ve 2025/1321 karar sayılı ilamı) Bu durumda uyuşmazlık CMR hükümleri dikkate alınarak çözüleceğinden ve TTK'nın deniz ticaretine ilişkin hükümlerinin somut uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmadığından iş bu uyuşmazlıkta Deniz İhtisas Mahkemesi olan İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olmadığı anlaşılmakla Mahkemece görevsizlik kararı verilmesi mevzuata uygun olmamıştır.

Sonuç itibriyle; davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a3 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.