İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/1843 K.2025/1837

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Gayrimenkul San. Ve Tic. A.Ş.'nin İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne kayıtlı tek ortaklı bir anonim şirket olduğunu, müvekkili şirketin faaliyet adresinin Oruçreis Mah., ... Cad., ..., B04 Blok, ...

Esenler /İSTANBUL adresi olduğunu, şirkete ait evrakların ve defterlerin bu adresinde bulunduğunu, şirketin bulunduğu ofisin zemin -1.kat, -2.kat şeklinde olduğunu, evrak ve defterlerin de -2.katta yer aldığını, 15 Eylül tarihinde ilgili adresin olduğu muhitin yoğun yağış aldığını, 18.09.2024 tarihinde şirketin evraklarının durduğu kata inildiğinde şirkete ait defter ve çeşitli evrakların sular içerisinde kaldığının ve ilgili katı su bastığının görüldüğünü,

bu hususta dinlenilmesine karar verildiği takdirde tanıkların da beyanda bulunabileceğini beyanla 04910 yevmiye numaralı 29.01.2021 tarihli yönetim kurulu karar defterine yönelik zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 29/04/2025 tarih 2024/653 Esas- 2025/373 Karar sayılı kararında;"Dava; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

....Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; zayi belgesi verilmesine sebep olan olayın 15/09/2024 tarihinde gerçekleştiği, iş bu davanın 02/10/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmakla durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde TTK 82/7 uyarınca hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Davacı iş bu dava bakımından öncelikle zayi belgesi istenilen belgelerin depoda yer aldığını, depoda hangi şartlar altında muhafaza edildiğini, ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstericek şekilde deponun düzenlendiğini, suyun depoda hangi seviyeye kadar geldiğini ve bu belgelerin nasıl, ne derecede etkilendiğini (tamamen zayi/kısmen zayi), zararın oluşmasında saklama koşullarının etkili olup olmadığın hususlarını ispat etmesi gerekmektedir.

Somut olayda, davacının iradesi dışında su basması olayının gerçekleştiği hususunda bir şüphe bulunmamaktadır. Mahkememizce dinlenilen tanık beyanlarından, olayın işyerinin altında bulunan bodrum kattaki depoda meydana geldiği, zayi olan belgelerin en alt rafta saklandığı, daha üst rafta bulunsa idi belgelerin zayi olmayacağı anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü müzekkere cevabı ve dinlenilen tanık beyanlarından davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığı, zayi belgesi verilmesi talep edilen ticari defter ve kayıtların bodrum katta, en alt rafta muhafaza ederek gerekli özeni göstermediği, tanık beyanlarına göre iş yerinin bulunduğu yerde sık sık su basması olayı gerçekleşmesine rağmen davacının defter ve belgelerin muhafazası için gereken özeni göstermediği,

yeterli güvenlik önlemlerini almadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir..."gerekçesi ile ''Sübut bulmayan davanın reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;Yerel mahkeme tarafından davanın reddine karar verildiğini, ilgili kararın usul ve yasaya aykırı olduğundan istinaf başvurusunda bulunduklarını, müvekkilinin ... Gayrimenkul San. Ve Tic. A.Ş.'nin İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne kayıtlı tek ortaklı bir anonim şirket olduğunu, müvekkili şirketin faaliyet adresinin Oruçreis Mah., ... Cad., ... B04, Blok ...

Esenler /İSTANBUL olduğunu, müvekkili şirkete ait evraklar ve defterlerin de bu adreste bulunduğunu, şirketin bulunduğu ofisin zemin -1.kat , -2.kat şeklinde olduğunu, -2.kat depo-arşiv niteliğinde kullanıldığından defter ve evrakların da -2.katta yer aldığını, 15 Eylül tarihinde ilgili adresin olduğu muhitin yoğun yağış aldığını, Mahkemece de bu husus yönünden detaylı araştırma yapılarak müvekkilinin iradesinin dışında su basması olayının gerçekleştiğinin kabul edildiğini;Yüksek mahkemeler tarafından da olayın müvekkilinin iradesinin dışında gerçekleşmiş olması koşulunun arandığını,

emsal Yargıtay içtihatlarında belirtilen irade dışı durumun gerçekleştiğinin ispatlanmış durumda olduğunu, bu haliyle müvekkilinin iradesinin dışında gerçekleştiği kabul edilen olaya ilişkin Yerel mahkemece müvekkilinin gerekli dikkati ve özeni göstermediği yönünde gerekçe yazıldığını, bu hususun hakkaniyet ile bağdaşmadığı kanaatinde olduklarını, müvekkili şirketin adresinin iş yeri konumunda olduğunu, şirketlere ait belgeler de özel nitelikteki evraklar olduğundan iş yerine gelen 3. kişiler veya çalışanlar tarafından rahatlıkla ulaşılabilecek,

görülebilecek yerlerde saklanmamasının hayatın olağan akışına son derece uygun bir durum olduğunu, müvekkili şirket tek ortaklı olduğundan ihtiyaç hasıl oldukça deftere erişim sağlandığını;Müvekkilinin gerekli özen ve dikkati göstererek herkesin erişimine açık olmayan depo /arşiv bölümünde -2.katta ilgili defteri sakladığını, Mahkemenin yorumunun tam tersi olarak defterin kaybolmasını engellemek amacıyla özenli davranıldığından depo/ arşiv bölümünde muhafaza edildiğini, bununla birlikte defteri de muhafazasız bırakmadığını, dış ortamlardan gelebilecek tehlikelere karşı koli içerisinde muhafaza ettiğini,

bu hususun tanıklar tarafından da beyan edildiğini, müvekkilinin bu doğrultuda deftere yönelik aldığı güvenlik önleminin dikkatsizlik ve tedbirsizlik şeklinde kusur olarak atfedildiğini, özenli davranışları sabitken mahkeme yorumunun müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet verdiğini;Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin yerleşmiş içtihatlarında belirtildiği üzere 6102 sayılı TTK’nın 82/7. maddesinde zayi sebeplerinin tahdidi olarak sayılmadığını, diğer bir deyişle;

maddede geçen “yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi” denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceğinin anlatıldığını, bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içinde olduğunu ancak hangi olaya dayandırılırsa dayandırılsın, zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olmasının, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi gerektiğini,

müvekkilinin gerekli önlemi almadığı yönündeki yorumunu kabul etmenin mümkün olmadığını;Her ne kadar ...'ın "işyerinin bulunduğu Tekstilkentte sürekli su basması olayları yaşanmaktadır." şeklindeki beyanı hükme esas alınmışsa da ilgili beyanın hükme esas alınmasının mümkün olmadığını, ... internet sitesinden alınan bilgiler doğrultusunda ...'in 974.699 m2 arsaya kurulmuş 43 bloktan oluşan yaklaşık 5000 firmanın bulunduğu son derece büyük bir iş merkezi yerleşkesi şeklinde olduğunun görüldüğünü, bu denli büyük bir iş merkezi yerleşkesinde kişi hataları da dahil olmak üzere binlerce çeşitli nedenle su basması görülmesi olası olup,

yaklaşık 5000 firmanın bulunduğu bir alanda su basmalarının nedeni araştırılmadan sadece yağmur sularından sürekli su basması yaşanırmışcasına yorum yapıp müvekkilinin gerekli özeni göstermediği ifade edilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu.

Emsal kararlar doğrultusunda davanın kabulünü gerektirecek gerçeğin, müvekkilinin kendisine ait ticari defterleri muhafaza ettiği alanı aşırı yağış nedeniyle su basması ve bu durumun meteoroloji raporları, tanık beyanları ile kanıtlanması olduğunu beyanla Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/653 E. ve 2025/373 K. numaralı davanın reddine dair kararın kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (01/07/2022 Tarihli 7417 sayılı Kanun ile değişik) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava ... açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir. Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Somut olayda; dinlenen tanık beyanları ve dosya kapsamından, davacının zayi belgesi verilmesini talep ettiği yönetim kurulu karar defterinin kendisine ait depoda sudan etkilendiği, davacının şiddetli yağış olduğunu ifade etmesine rağmen uzun bir süre depoya inerek defter ve belgelerini kontrol etmediği, yine depo eksi 2. katta ve işyerinin bulunduğu yerde sık sık su baskını olmasına rağmen defterlerini kolayca ıslanabilir bir koli içerisinde ve zemine temas edecek şekilde muhafaza ettiği, bu hali ile Mahkemece de açıklandığı üzere, defterlerinin zayi olmaması için bir tacirden beklenen özen ve ihtimamı göstermediği,

bu nedenle davanın reddine dair verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, kararda kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.