Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi E.2025/1849 K.2025/1660

Diyarbakır 1. Tüketici Mahkemesi ve Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için Dairemize gönderilen dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, kefalet sözleşmesi uyarınca teminat senedi olarak verilen bonodan dolayı başlatılan icra takibine ilişkin manevi tazminat istemine ilişkindir. Diyarbakır 1. Tüketici Mahkemesi; " Kambiyo senedinden kaynaklanan davanın mutlak ticari dava olduğu" gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi. "Davacının dava dışı....... ile davalı şirket arasında imzalanan sözleşmeye kefil olduğu ve .......'un borçlarının teminatı olarak takibe dayanak senetlerin düzenlendiğinin her iki tarafın kabulünde olduğu, davacının sorumluluğunun kefalet sözleşmesine dayandığı,

kefalet sözleşmesiyle kefilin, asıl borçlunun borcunu ödememesi durumda, söz konusu borçtan şahsen sorumlu olacağını taahhüt ettiği, davanın dayanağı temel ilişkinin, davacının eşi ...... ile davalı şirket arasında imzalanan Çekilişli Tasarruf Finansman Sözleşmesi olduğu görevli mahkememin de temel ilişki kapsamında belirlenmesi gerektiği, dava dışı ....... ile davalı arasında imzalanan Çekilişli Tasarruf Finansman Sözleşmesinde dava dışı.......'un konut edinme amacıyla hareket ettiği, bu haliyle ......'un tüketici, taraflar arasındaki ilişkinin ise tüketici işlemi niteliğinde olduğu,

davacı kefil tarafından açılan davada haksız hacze dayanak olarak ödeme emrinin usulsüz tebliği ve haksız haciz uygulandığı iddiası yanında davalının sözleşmeye aykırı olarak icra takibi başlattığının iddia edildiği, bu haliyle, uyuşmazlığın çözümünde Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğu" gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı vermiştir.

İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir (HMK md. 22/2).

Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinde, bir davanın ticarî dava niteliğinde olup olmadığının tespiti bakımından üç ayrı kıstas kabul edilmiştir. Bunlardan ilki; tarafların sıfatına ve işin ticarî işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ve başka hiçbir şart aranmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda ticarî sayılan davalardır (mutlak ticarî davalar).

Mutlak ticarî davalar herhangi bir unsurun, bağlama noktasının veya sebebin davanın ticarî niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalardan olup. Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1. maddesinin (a) ve (f) bentlerinde sayılmıştır. İkincisi ise; yalnızca bir ticarî işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticarî nitelikte kabul edilen davalardır.

Türk Ticaret Kanunu 4/1. maddesi son cümle hükmü uyarınca ikinci grup ticarî davalar, yalnızca bir tarafın ticarî işletmesini ilgilendiren havale, vedia (saklama) sözleşmesi ile fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalardır. Bu nevi davaların ticarî nitelikte sayılması için yalnızca bir tarafın ticarî işletmesiyle ilgili olması Türk Ticaret Kanunu’nda gerekli ve yeterli görülmüştür.

Üçüncü grup ise; nispî ticarî davalar olup, Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1. maddesi hükmü uyarınca her iki tarafın ticarî işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticarî dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticarî dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticarî işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticarî iş niteliğinde olması veya ticarî iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticarî sayılması davanın ticarî dava olması için yeterli değildir. Türk Ticaret Kanunu’nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş niteliğindeki bir sözleşmenin diğer taraf için de ticarî sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir.

Zira Türk Ticaret Kanunu, ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı “ticarî iş” esasına göre değil, “ticarî işletme” esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticarî nitelikte olması tek başına davayı ticarî dava haline getirmez.

Somut olayda ise; taraflar arasında çekilişli tasarruf finansman sözleşmesi imzalandığı, bononun taraflar arasındaki çekilişli tasarruf finansman sözleşmesi uyarınca teminat senedi olarak düzenlendiği ve sözleşmenin eki olup teminat görevi gördüğü, bu haliyle uyuşmazlığın bonodan değil taraflar arasında yapılan çekilişli tasarruf finansman sözleşmesinden kaynaklandığı ve uyuşmazlığın çözümünde çekilişli tasarruf finansman sözleşmesi hükümlerinin uygulanacağı bu itibarla uyuşmazlığınTüketici Mahkemelerinde çözümlenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu sebeple, Diyarbakır 1. Tüketici Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.