İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/202 K.2025/320

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket sahibi/ yetkilisi ...'ın oğlu ... 'ın şirkete ait "Karar Defteri" ve "Genel Kurul Pay Defteri"ni 19 Aralık 2024 günü ertesi gün Avcılar Semti'nde faaliyet göstermekte olan şirket muhasebecisi ...'a götürmek üzere yanına aldığını,

Bahçeşehir İtfaiyesi yakınlarındaki otobüs durağında içinde evrakların olduğu plastik evrak çantasını bir anlık dalgınlıkla kaybeden /durakta veya toplu ulaşım aracında unutan ...'ın ertesi gün bölgede ve toplu taşıma araçları nezdinde yaptığı araştırmalardan sonuç elde edemediğini ve Bahçeşehir Polis Merkezi'ne giderek durumu bildirdiğini,20.12.2024 günü Bahçeşehir Polis Merkezi tarafından tutulan "Kayıp Eşya Belge Müracaat Formu" na yukarıda arz edilen durum tutanak altına alınarak; ...

Limited Şirketi;ne (Vergi No ...)ait "Karar Defteri, Genel Kurul Pay Defteri, Yolcu Taşımacılık Kaşesi"nin 19.12.2024 tarihinde Bahçeşehir İtfaiye civarında zayi edildiği ifade edildiğini, Vergi dairesi, SGK ve diğer resmi kuruluşlar nezdirdeki işlemler için zayi edilen defterlerin yeniden çıkartılması gerekli olup bunun için "Zayi Belgesi"ne ihtiyaç olduğunu belirterek ...

Gıda Madencilik Otomobil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi'ne (Vergi No:...) ait 19.12.2024 tarihinde kaybedilen "Karar Defteri, Genel Kurul Pay Defteri, Yolcu Taşımacılık Kaşesi" için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 27/12/2024 tarih ve 2024/1029 Esas - 2024/1214 Karar sayılı kararında. "Talep, davacı şirkete ait Karar Defteri, Genel Kurul Pay Defteri, Yolcu Taşımacılık Kaşesi hakkında TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. TTK'nın 82/7.

Maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda; talep eden, davacı şirket sahibi/ yetkilisi ...'ın oğlu ... 'ın şirkete ait "Karar Defteri" ve "Genel Kurul Pay Defteri"ni 19 Aralık 2024 günü ertesi gün Avcılar Semti'nde faaliyet göstermekte olan şirket muhasebecisi ...'a götürmek üzere yanına aldığını,

Bahçeşehir İtfaiyesi yakınlarındaki otobüs durağında içinde evrakların olduğu plastik evrak çantasını bir anlık dalgınlıkla kaybeden /durakta veya toplu ulaşım aracında unutan ...'ın ertesi gün bölgede ve toplu taşıma araçları nezdinde yaptığı araştırmalardan sonuç elde edemediğini ve Bahçeşehir Polis Merkezi'ne giderek durumu bildirdiğini,20.12.2024 günü Bahçeşehir Polis Merkezi tarafından tutulan "Kayıp Eşya Belge Müracaat Formu" na yukarıda arz edilen durum tutanak altına alınarak; ...

Limited Şirketi;ne (Vergi No ...)ait "Karar Defteri, Genel Kurul Pay Defteri, Yolcu Taşımacılık Kaşesi"nin 19.12.2024 tarihinde Bahçeşehir İtfaiye civarında zayi edildiği ifade edildiğinden bahisle davacı şirkete ait Karar Defteri, Genel Kurul Pay Defteri, Yolcu Taşımacılık Kaşesinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiş ise de zayi belgesi verilmesine ilişkin TTK.

82/7. yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle zayi talebinde bulunulabileceği belirtilmiş olup talep eden tarafından ileri sürülen sebeplerin TTK.

82/7 de belirtilen sebeplerden olmadığı, zayinin sebebinin talep edenin basiretli tacir gibi davranmamasından kaynaklandığı anlaşıldığından zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."gerekçesi ile, ''Talebin REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket yaklaşık 12-13 yıl faaliyet göstermiş olup "Nakliye" işi ile iştigal ettiğini; esasen bir şahıs şirketi olan firmanın, 2012-2013 yılllarından itibaren iş yapmaz /gayri faal hale geldiğini, şirketin sahibi olan ... ilkokul mezunu olup mesleğinin şoförlük olduğunu;

halen 68 yaşında olup bundan 12-13 yıl önce memleketi olan Bolu'nun Mengen İlçesi İlyaslı Köyü'ne yerleştiğini emekli olarak hayatını idame ettirmekte olduğunu, çalıştığı dönemde nakliye işi yaptıran firmalardan iş alabilmek için onların talebi ile şirket kurduğunu, sonrasında ise şirket gayri faal hale gelerek muhasebeci tarafından faaliyet olmadığı için boş beyanname verilerek mali işlemler yapıldığını, ...'ın, yaşı ve sağlık durumu sebebiyle Mengen'den dışarı çıkamadığını, oğlu ...'dan şirketi kapatabilmek için yardım istediğini,

onun da talep dilekçelerinde belirttikleri üzere evrakları kaybettiğini ve durumu karakola bildirerek tutanak tutturduğunu, Mahkemenin; müvekkili şirket için "Basiretli tacir" gibi hareket edilmediği gerekçesi ile "Zayi Belgesi" verilmesi talebini reddettiğini, ... hayatın olağan akışı içinde 25-26 yıl önce zorunlu olarak şirket kurduğunu ve son 12-13 yıl içinde hiç ticari faaliyette bulunmadığını, 68 yaşında fiilen tacir olmayan ilkokul mezunu bir şoför olduğunu, zayi belgesi verilmediği için şirketi kapatamayan müvekkilinin, emekli maaşının önemli bir kısmını muhasebe ücreti olarak ödemek zorunda kaldığını,

Arz edilen ve re'sen dikkate alınacak sebeplerle yerel mahkeme | kararının kaldırılmasını talep ettiklerini, İleri sürerek, arz edilen ve resen dikkate alınacak sebeplerle yerel mahkeme kararının kaldırılarak uzun yıllardır fiilen ticari faaliyeti olmayan müvekkile ait şirket için "Zayi Belgesi" verilmesinin teminini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK 82/7 m. uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin zayi olduğuna dair belge verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyaanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Somut olayda; zıyaın, davacı şirket yetkilisinin oğlu tarafından taşınan davacı şirkete ait karar defteri, genel kurul pay defteri, yolcu taşımacılık kaşesinin 19/12/2024 tarihinde otobüs durağında veya toplu taşıma sırasında bir anlık dalgınlıkla kaybolduğu, ertesi gün defter ve belgelerin kaybolması muhtemel yerlerde araştırma yapıldığı, netice elde edilememesi üzerine,

davacı şirket yetkilisinin oğlu tarafından Bahçeşehir Polis Merkezi'ne kayıp başvurusunda bulunulduğu ileri sürülmüş olup, davacı şirketin karakola başvuru, gazete ilanı gibi kendi iradesi ile oluşturduğu başvuruların TTK'nun 82/7 koşullarının oluştuğunu ispata yeterli olmadığı, davacı şirketin basiretli bir tacir gibi davranarak ticari defter ve belgelerini korumak için gerekli dikkat ve özeni göstermekle yükümlü bulunduğu,

davacı şirket yetkilisinin oğluna teslim ettiği ticari defterlerin oğlu tarafından kaybedilmiş olduğunun iddia olunması karşısında, davacı şirketin defterlerin muhafazası için gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen iradesi dışında ziya olgusunun gerçekleşmiş olduğunun kabul edilemeyeceği, mahkemece talebin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, davacı vekilinin başvurusunun yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da saptanmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.