İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/2042 K.2025/2015

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacı olduğu ...'nin faaliyetlerini durdurma kararı aldığını, şirketin vergi dairesinde resen terk gözüktüğünü, bu kapsamda şirketin tasfiye sürecinin resmi olarak başlatılması gerektiğini, şirketin faaliyet dönemlerine ait olan ve Vergi Usul Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri, çerçevesinde tutulması zorunlu olan bazı yasal defterlerinin, yapılan aramalara rağmen bulunamadığını ve zayi olduğunu, söz konusu zayi durumunun taşıma sürecinde, ofis değişikliği sırasında meydana geldiğini, tüm çabalara rağmen geri getirilemediğini, beyanla şirketi olduğu ... hakkında tasfiye işlemlerinin başlatılmasına, yasal defterlerin zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi düzenlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 01/07/2025 tarih ve 2025/537 Esas - 2025/606 Karar sayılı kararında. "Dava, hukuki niteliği itibariyle 6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde belirtilen tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin zayi olması sebebiyle kendisine bir belge verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Maddede düzenlenen otuz günlük süre hak düşürücü süredir.Dosya kapsamından; şirketin resen terk durumda olduğunun bildirdiği, taşınma sırasında defterlerin kaybedilmiş olduğunun beyan edildiği ancak tarihinden bahsedilmediği, tacir olan davacı şirketin defterlerin saklanması hususunda gerekli dikkati ve özeni göstermediği, davacı ...'in ise aktif dava ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."gerekçesi ile,

''Davanın ... yönünden aktif husumet yokluğundan REDDİNE, Davanın ... yönünden REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı ... tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı şirket yetkilisi 02/07/2025 tarihli istinaf dilekçesinde özetle. Beykoz Emniyet Müdürlüğünden aldığı belge tarihinin 15/04/2025 olduğunu; kaydettiğini 10/04/2025 tarihinde fark ettiğini; hemen emniyete bildirdiğini; zayi belgesi verilmemesinin mağdur olmasına neden olduğunu, noterin kayıp defterini çıkarmadığını, bu durumda kapanışı yapamadığını. Ticaret odasının kaydını silip işlem yapmadığını.

SGK Ticaret Odası kaydını silmediği için her ay haksız Bağkur borcu oluşturduğunu. Bağkur borcu nedeni ile prim gününü doldurduğu halde emekli olmadığını, mahkeme kararı nedeniyle mağdur olduğunu, bu nedenler ile zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Davacı şirket yetkilisi 22/07/2025 tarihli istinaf dilekçesinde özetle; davalı şirket 12 yıldır resen kapalı olup, şirket evraklarının taşınma sırasında kaybolduğunu ve bulunamadığını, Ticaret Odası'nın şirket kaydını silmek için yasal defterlerin ibrazını talep ettiğini, mahkemenin zayi belgesi düzenlemesinin zorunlu olduğunu, mahkemenin dosyadaki İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından düzenlenen kayıp eşya tutanağını görmezden geldiğini;

bu tutanakta kayıp tarihi ve diğer bilgilerin açıkça yer aldığını, tutanağın zayi belgesi düzenlenmesi için yeterli delil olduğunu, mahkemenin red kararı nedeniyle noter tarafından yeni defter tasdiki yapılmadığını, bu durumun şirketin ticaret sicilinden silinmesini engellediğini, dolayısıyla şirketi resmen kapalı olmasına rağmen kayıtlarının aktif kaldığını, zayi belgesi düzenlenmesinin şirketin tasfiye sürecinin başlaması için zorunlu olduğunu, Sosyal Güvenlik Kurumu, Ticaret Odası kaydının aktif olması nedeniyle başvuran adına her ay BAĞ-KUR borcu tahakkuk ettirildiğini, BAĞ-KUR borcu nedeniyle,

emekliliğe hak kazanmasına rağmen emekli olunamadığını ve gelir kaybı yaşandığını, %40 engelli ve 58 yaşında olan başvuranın, sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılmakta olup, bu durumun Anayasa'ya aykırı olduğunu, sağlık hizmetlerine erişim hakkının Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle korunan temel bir ansan hakkı olduğunu ve engellenmesi durumunda kişinin ciddi mağduriyetlere uğramakta olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararlarının tacirin defter ve belgelerinin kusuru olmadan zayi olması halinde zayi belgesi verilmesi gerektiğini ve buna bağlı mağduriyetin giderilmesini zorunlu tutmakta olduğunu;

benzer şekilde zayi belgesi alınmadan ticaret sicil işlemlerinin yapılamaması, ticari ve sosyal hak kayıplarına yol açtığını, ileri sürerek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, ... adına zayi belgesi düzenlenmesine, karar verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı şirket yetkilisi ... tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (01/07/2022 Tarihli 7417 sayılı Kanun ile değişik) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Somut olayda; davacı tarafından şirket ticari defterlerinin kaybolduğu ileri sürülmüş, çalındığına dair somut bir iddia ve delil ileri sürülmediği gibi dava dilekçesinde kanunda yer alan diğer sebeplerden de bahsedilmemiştir.

Davacı şirket defterlerinin ofis değişikliği nedeniyle taşınma sırasında kaybolduğu ileri sürülmüş olduğuna göre, davacı şirket, basiretli bir tacir gibi davranarak ticari defter ve belgelerini korumak için gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini, tüm özeni göstermesine rağmen kaçınılmaz sebeplerle zayii olgusunun gerçekleştiğini ispat edememiş olup, aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç itibariyle; mahkemece istemin reddine dair verilen kararda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden,

davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.