İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/508 K.2025/2158

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin taşımasını üstlendiği taşımadan dolayı aleyhine Bakırköy 3. ATM'nin 2022/747 sayılı dosyası ile dava açıldığını, ilgili davada davacı olan ... Sigorta A.Ş. tarafından; sigortalısı ... Yem Mısır Gıda ... Aka. San. Tic.

A.Ş.'ye ait emtiaların Türkiye'den Nijerya'ya nakliyesi için müvekkili ile sigortalı arasında anlasma yapıldığını, tasıma sırasında ... ...-0 numaralı konteynerdeki emtianın kısmen ıslak oldugunun tespit edildiğini, 30.09.2020 tarihinde meydana gelen olay nedeniyle sigortalıya ait emtialarda maddi hasar meydana geldigini, meydana gelen hasar bedelinin 3.484,80 USD olarak tespit edildiğini, sigortalıya 05.07.2021 tarihinde hasar bedelinin ödendiğini, hasar bedelinin rücuen ödenmesi için Bakırköy10.

İcra Müdürlüğü’nün... E. sayılı dosyasıyla takibe geçildigini belirterek itirazın iptalinin talep edildiğini, Mahkemece verilen davanın kabul kararı kapsamında müvekkili şirket tarafından 22/11/2023 tarihinde icra dosyası olan Bakırköy 10.İcra Müdürlüğü'nün...

Esas sayılı dosyasına 188.620,86 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin davalı sigorta şirketi ile müvekkili şirket arasında meri olan ve ilgili döneme ait .. nolu FFL sigorta poliçesi teminatı kapsamında olduğunu, müvekkili şirket tarafından davalı sigorta şirketine müracaat edilerek sigorta teminatı kapsamında ödeme yapılması ve hasar bedelinin ödenmesinin istendiğini, ancak davalı sigorta şirketinin tazmin talebini haksız olarak reddettiğini beyanla poliçe teminatı kapsamında 188.620,86 TL tazminatın ödeme tarihi olan 22/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, emtiaların hasara uğramasının sebebinin yağmur suyu olduğunu ve ... sigortası genel şartları ile poliçenin bağlı olduğu klozda yağmur suyu neticesinde oluşan hasarlara dair bir teminat bulunmadığını, poliçedeki muafiyet oranının uygulanması gerektiğini beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, somut olayda birden çok taşıma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen taşıma söz konusu olup zararın hangi aşamada meydana geldiğinin tespitinin mümkün olmaması nedeni ile uyuşmazlığın çözümünde Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği, Türk Ticaret Kanunu'nun 1420. maddesinde sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemlerin alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl içinde zamanaşımına uğrayacağının düzenlendiği, dava konusu olayda hasar tespiti 30/09/2020 tarihinde yapılmış olup davacı tarafından sigorta şirketine 20/11/2020 tarihinde başvuru yapıldığı,

Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre sigortacının borcunun, sigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiğini bildirmesinden 45 gün sonra muaccel olacağı, bu kapsamda dava konusu alacağın 04/12/2020 tarihinde muaccel hale geldiği ve 2 yıllık zamanaşımı süresinin bu tarihte başladığı, sigorta şirketinin alacağın muaceel olduğu tarihten sonra sigortalıya talebinin reddi yönünde bildirimde bulunmasının alacağın muaccel olduğu tarihe herhangi bir etkisinin bulunmadığı, davacı tarafından dava açılmadan önce 08/05/2024 tarihinde arabulucuya başvurulmuş olup bu tarihe kadar davacı tarafından zamanaşımını kesen herhangi bir işlem yapılmadığı,

arabulucuya başvuru tarihi itibariyle 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesi ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DAVACI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Dava konusu talebin taşıma hasarından dolayı ödenen tazminatın sigortacıdan rücuen tahsiline ilişkin olduğu, Mahkemece muacceliyet ve zamanaşımı başlangıç tarihinin hatalı tespit edildiği, davacının muacceliyet tarihi olarak belirlenen 2020 tarihinde zararı, zarar miktarını ve sorumlu olup olmadığını dahi bilmediği ve mahkeme kararı sonrası temerrüt ve muacceliyetin oluştuğu, rücu davası ödemeye ve tazmine bağlı bir dava türü olduğu, davacının rücuen tahsil talep ettiği ödemeyi icra dosyasına 22/11/2023 tarihinde yaptığı ve yasal 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde iş bu davanın açıldığı,

dava tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu davası olup, davacının ödemeyi yapmadan rücu edemeyeceği, dolayısıyla temerrüt ve rücu edebilme tarihi başlangıcının taşıma hasar tarihi değil ödeme tarihi olduğu, davanın sigorta şirketine ihbar edildiği, ihbarın sebebinin de rücu edebilme ihtimali olduğu, Mahkemenin 2022/747 Esas sayılı dosyasında davanın, davalı yanında ihbar edildiği, davalı şirketin ilgili dava dosyasına cevap verdiği,

savunma yaptığı, dolayısıyla yasal ihbar kapsamında rücu davasının açılmasının söz konusu olduğu;TTK'nın 1420. maddesinde sigorta sözleşmesinden doğan istemlerde zamanaşımı süresinin 2 yıl ve rizikonun gerçekleşmesi tarihinden itibaren 6 yıl olarak düzenlendiği, dolayısıyla 30/09/2020'de tespit edilen rizikonun üzerinden 6 yıl geçmediği, TTK'nın 1420. maddesinde 1482. madde hükmünün saklı tutulduğu,

bu hükme göre tazminat istemlerinin, sigorta konusu olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrayacağı, davacının sigorta şirketinden 21/11/2023 tarihinde ödeme talep ettiği ancak davalının ödeme talebini mahkeme kararının istinaf edilmediği gerekçesi ile reddettiği ve davanın zamanaşımına uğramadığına ilişkindir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, uluslararası alanda taşıma yapan davacı tarafından, taşıma konusu emtianın hasara uğradığından bahisle sigortacısı tarafından emtia ilgilisi sigortalısına yapılan ödemenin, aleyhine başlatılan takip neticesinde ödemeyi yapan sigorta şirketine ödendiği ve bu hasarın davalı nezdinde bulunan Nakliye Aracısı Yasal Sorumluluk Sigortası Poliçesi kapsamında olduğundan bahisle davalıdan tazmini talebine ilişkindir.

Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.TTK'nın 1420. maddesi uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482. madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her halde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıllık zamanaşımına tabidir.

Açıklanan maddede saklı tutulan 1482. maddede, sigortacıya yöneltilecek tazminat istemlerinin, sigorta konusu olaydan itibaren on yıllık zamanaşımına tabi olduğu düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm sorumluluk sigortalarına ilişkin maddeler arasında yer almaktadır. TTK'nın 1420. maddesinde düzenlenen zamanaşımı süresinin başlangıcı olarak kabul edilen alacağın muaccel olduğu tarih ise, Mahkemece de açıklandığı üzere aynı Kanun'un 1427/2. maddesine göre belirlenmektedir.

Bu madde uyarınca sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesinden sonra riziko ile ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmalarının bitmesinden ve her halde 1446. maddeye göre yapılacak ihbardan itibaren 45 gün sonra muaccel olmaktadır.

1446. maddede, sigorta ettirenin, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildireceği düzenlenmiş ve bu bildirim için maktu bir süre belirlenmemiştir.Yapılan açıklamalardan sonra somut olaya dönüldüğünde; taraflar arasında Nakliye Aracısı Yasal Sorumluluk Sigorta Sözleşmesinin akdedildiği, sigorta türünün sorumluluk sigortası olduğu ve davacının 01/04/2020 ila 01/04/2021 tarihleri arasında gerçekleştireceği taşımalar nedeniyle üçüncü kişilerin uğrayacağı zararların sigorta teminatı altına alındığı, davacının, dava dışı Çukurova ...

A.Ş.'ye ait emtianın Türkiye'den Nijerya'ya taşınması işini üstlendiği, 30/09/2020 tarihinde taşıması yapılan emtiada hasar tespit edildiği, dava dışı Çukurova... A.Ş. tarafından iş bu davanın taraflarından herhangi bir talepte bulunulmadığı, kendi sigortacısından hasar tazminatı talep edildiği, ... Sigorta A.Ş. tarafından, ... Emtea Sigorta Poliçesi ile sigortalısı olan Çukurova...

A.Ş.'ye 05/07/2021 tarihinde ödeme yapıldığı ve ardından ödediği bedelin rücuan tazmini için hasardan sorumlu olduğu iddiası ile taşıyıcı davacıya karşı icra takibi başlatıldığı, davacının takibe itiraz ettiği ve ardından ...

Sigorta A.Ş. tarafından İlk derece mahkemesinin 2022/747 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davasının açıldığı, bu davada davalı olan iş bu dosya davacısı tarafından, 30/01/2023 tarihinde davalıya ihbar talebinde bulunulduğu, davalının anılan dosyaya 18/04/2023 tarihinde ihbar olunan olarak beyan dilekçesi sunduğu, Mahkemece 2022/747 Esas sayılı dosyada 01/11/2023 tarihli karar ile davanın kabulüne karar verildiği, davacı tarafından bu karar uyarınca 22/11/2023 tarihinde icra dosyasına ödeme yapıldığı ve iş bu dava ile de ödediği bedelin kendi sigortacısı olan davalıdan talep edildiği, davacının talebinin sigorta bedeli olduğu,

Mahkemece her ne kadar davacının rizikoyu davalıya 20/11/2020 tarihinde bildirdiği kabul edilmiş ise de, taraflar arasındaki mail yazışmalarından tespit edildiği anlaşılan bu bildirimin dava konusu olay ile hiçbir ilgisinin bulunmadığı, Kumport Limanı ile Çin'in Shangai Limanı arasında yapılan başka bir taşıma ile ilgili olduğu, davacı tarafından icra dosyasına ödeme yapılmasından sonra davalıdan talepte bulunulduğunun ancak davalı tarafından talebin reddedildiğinin beyan edildiği ancak bu talebe ilişkin bir belge sunulmadığı, davalı tarafından da kendisinden talepte bulunulan tarihe ilişkin bir açıklama yapılmadığı ve delil sunulmadığı,

buna göre TTK'nın 1446. maddesi uyarınca sigortalı davacı tarafından rizikonun davalıya, İlk derece mahkemesinin 2022/747 Esas sayılı dosyasındaki ihbar ile yapıldığının kabul edilmesi gerektiği, davalının bu dosyaya sunduğu ihbara cevap dilekçesi tarihinin 18/04/2023 olduğu, dolayısıyla alacağın TTK'nın 1427/2. maddesi uyarınca bu tarihte muaccel hale geldiği, davacı tarafından bu tarihten itibaren TTK'nın 1420. maddesinde yer alan 2 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan, 08/05/2024 tarihinde arabuluculuk başvurusunda bulunulduğu,

zamanaşımı süresinin bu tarihte durduğu ve 23/08/2024 tarihinde yine 2 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan iş bu davanın açıldığı, ayrıca TTK'nın 1482. maddesinde düzenlenen 10 yıllık zamanaşımı süresinin de dolmadığı, bu itibarla davanın zamanaşımına uğramadığı ve Mahkemece zamanaşımı definin reddi ile işin esasının incelenmesine geçilmesi gerekirken, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, İlk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına,

dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.