İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/585 K.2025/538

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti. şirketin, 29.09.2023 tarihinde verilerin kayıtlı olduğu diskte yüksek derecede okuyucu kafa arızası ve veri kurtarmanın yapılamayacağının tespit edildiğini, verilerin silinmesi nedeniyle müvekkili şirketin işletmesinde bulunan tüm ticari defterler, faturalar, vergiye esas belgeler, ve sair her türlü belge ve evrakları zayi olduğundan TKK'nun Madde 82/7 nolu fıkrası uyarınca sayın mahkemenizden 2023 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter,

fatura ve sair belgelerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep etme zarureti hasıl olduğu arz ve izah olunan sebeplerden ötürü müvekkili şirkete ait 2023 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 10/12/2024 tarih ve 2023/658 Esas - 2024/766 Karar sayılı kararında. "Dava, Davacı şirkete ait 2023 yılı ve geçmiş yıllara ilişkin defter, fatura ve sair belgelerin zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, bir kısım kurumlara müzekkere yazıldığı ve duruşmanın 10/12/2024 günü bırakılmasına karar verilmiştir.

TTK 82/7 md. "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir" hükmünü içermektedir.

30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1 Md.'de E-defter tutanların zayi belgesi alabileceği haller düzenlenmiş olup aynı tebliğin 4.4 Md.'de 1-e bendinde ise "E-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünde teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihten itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur" hükmüne yer verilmiştir.

Somut uyuşmazlık kapsamında İstanbul BAM 13. HD.'nin 2022/66-91 E-K sayılı ilamında belirtildiği şekilde davacının e-defter ve beratların ikincil kopyalarının bakanlık sistemine yüklenmesi veya özel entegratör bir firmadan destek alınması yükümlülüklerini yerine getirmediği ticari defter ve kayıtların saklanması hususunda basiretli bir tacirden beklenen özenin gösterilmediği anlaşılmış olmakla açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."gerekçesi ile, '' Davanın REDDİNE, '' karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Yerel mahkemece verilen kararın usul yasa ve hakkaniyete aykırı olup, Bozulması talebi ile iş bu istinaf dilekçesini sunduklarını, Müvekkili şirketin ... San ve Tic Ltd Şti 01.01.2023 tarihi itibari ile e-defter uygulamasına geçmiş olup, 01.01.2023 tarihinden itibaren e-defter tutmakta olduğunu, ... Mah. ... Cad. ... Apt. 12/405 Şişli/İSTANBUL adresinde faaliyet gösteren ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. (...

Vergi no) isimli müvekkili şirketin, 29.09.2023 tarihinde verilerin kayıtlı olduğu diskte yüksek derecede okuyucu kafa arızası tespit edilmiş ve veri kurtarmanın yapılamayacağının tespit edildiğini, dilekçeleri ekinde ...

A.Ş'den alınan ve verilerin kurtarılmadığına dair yazıyı dava dilekçesi ekinde yerel mahkemeye gönderildiğini, söz konusu verilerin silinmesi nedeniyle müvekkil şirketin işletmesinde bulunan tüm ticari defterler, faturalar, vergiye esas belgeler, ve sair her türlü belge ve evrakları zayi olduğundan TKK'nun Madde 82/7 nolu fıkrası uyarınca sayın mahkemenizden 2023 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, ileri sürerek, yukarıda arz ve izah ettiğimiz nedenler ile yüce mahkemenizin de re'sen nazara alacağı sebeplere binaen;

istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne, müvekkili şirkete ait 2023 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK 82/7 m. uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin zayi olduğuna dair belge verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyaanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.

19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar,

Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır.

Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır.

Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır.Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan müzekkere cevapları kapsamından;

mükellefler tarafından 2019/Aralık dönemi dahil olmak üzere bu döneme kadar olan e-Defterlere ilişkin berat dosyalarının, yukarıdaki Tebliğ'de belirtilen usul ve süreler dâhilinde e-Defter Uygulamasına yüklendmekte olup, bahse konu döneme kadar olan e-Defterlerin, Başkanlığa gönderilmediği; sadece söz konusu elektronik defterlere ilişkin berat dosyalarının Başkanlığa gönderildiğini, elektronik defterler, ilgili berat dosyaları ve GİB onaylı berat dosyalarının, yetkili birimler tarafından talep edildiğinde ibraz edilmek üzere mükellefler tarafından kendi sistemlerinde muhafaza edildiği,

2020/Ocak döneminden başlamak üzere müteakip dönemlerin e-Defterlerinin ve beratlarının kopyalarının, saklanmak üzere Başkanlığ'a gönderildiği, 2020/Ocak ayı ve müteakip dönemler e-Defter ve berat dosyalarının kopyalarının halihazırda sadece Başkanlık bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edildiği, ikincil kopyaların saklanması hususunda özel entegratörlere yetki verilmediği, ... vergi kimlik numaralı ...

Ticaret A.Ş.'nin ikincil kopya saklama yetkisi bulunmadığı, davacı şirketin 01/01/2017 tarihinden itibaren e- defter mükellefi olduğu anlaşılmıştır.Somut olayda; davacı tarafından ziyaa nedeniyle zayi belgesi verilmesi talep edilen 2023 yılına ait e-defter ve beratların, davacı bilgisayarındaki diskin donanımsal arızası nedeniyle zayi olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından davacı şirketin 2017 yılından itibaren e-defter mükellefi olduğunun ve 2020/Ocak dönemi itibariyle tüm e defter ve betaların ikincil koplayalarının Başkanlık nezdinde tutulduğunun bildirildiği,

davacı tarafından eldeki dava açılmadan önce Gelir İdaresi Başkanlığı'na 2023 yılı defter ve kayıtlarının ikincil kopyalarının teminin için başvurulmadığı, TTK'nu 82/7 ve Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1 maddesi uyarınca; e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilememiş olmasının eldeki zayi davasının açılması için ön koşul olduğu, bu koşulları taşımayan istemin reddi gerektiği, mahkemece istemin farklı gerekçe ile reddedilmesinin sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle, ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.