İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/752 K.2025/730

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... ile müvekkili ... arasında 25.12.2024 tarihli Sözleşme gereğince davalının müvekkiline sözleşmede belirtilen tarihlerde ve miktarda ayakkabının teslim etmesine dair anlaşıldığını bu hususta müvekkili tarafından dava konusu çeklerin ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti. yetkilisi ... tarafından temin edilecek ayakkabıların karşılığı davalıya teslim edildiğini, teslim edilen çeklerden 31.12.2024 ve 20.01.2025 tarihli çek bedelleri olan toplam 600.000,00-TL tutarın davalı yana ödendiğini, buna karşılık ...'ın söz konusu 25.12.2024 tarihli sözleşme gereği üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini ve ayakkabıları süresinde müvekkiline teslim etmediği gibi, müvekkili tarafından verilen çeklerin de dava dışı üçüncü kişilere ciro edildiğini, bu nedenle müvekkilinin borcu olmadığı bir bedeli ödemek zorunda kaldığını,

toplam ödemesi yapılan çeklerden geriye kalan ve henüz ödeme günü gelmemiş olan 5 adet çeke ilişkin icra takibi olmaması nedeniyle %15 teminat ile ödeme yapılmaması yönünde tedbir kararı verilmesine, ilgili tedbir kararının ... Bankası A.Ş.'ye tebliğine, davalıya verilmiş olan ve davaya ilişkin olarak davalı tarafından veya ciro yapılarak verilen üçüncü kişiler tarafından müvekkil aleyhine icra takibi yapılmaması yolunda tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 24/03/2025 (Ara Karar Tarihi) tarih ve 2025/207 Esas (Derdest Dava Dosyası) sayılı kararında; Davacı vekilinin ihtiyati tedbir taleplerinin, yaklaşık ispat koşulunun bu aşamada gerçekleşmediği kanaatine varıldığından ayrı ayrı reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkeme nezdinde açmış oldukları menfi tespit davasında, ödeme günü gelmemiş çekler yönünden %15 teminatla ödeme yapılmamasına ve üçüncü kişilere ciro edilmesi halinde müvekkili aleyhine icra takibi yapılmamasına dair ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep edildiğini, 30.03.2025 tarihli verilmiş bir çek daha mevcut olup, müvekkili dava açıldıktan sonra tedbir verilmemesi nedeniyle 20.03.2025 tarihli çek bedelini ödemek zorunda kalmış olup, şimdi araya bayram tatilinin de girmesi hasebiyle 30.03.2025 tarihli çek bedeli de ödenmek zorunda kalmaksızın ivedilikle dosyanın incelenerek tedbir kararı verilmesini talep ettiğini, ancak,

İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 24.03.2025 tarihli ara kararıyla, yaklaşık ispat koşulunun bu aşamada gerçekleşmediği gerekçesiyle ihtiyati tedbir taleplerinin reddedildiğini; bu karara karşı istinaf başvurularının gerekçelerinin aşağıda sunulduğunu, Yaklaşık ispat koşulunun gerçekleştiğini, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 390.

Maddesinin 3. Fıkrası uyarınca, ihtiyati tedbir talep eden tarafın, davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesinin yeterli olduğunu; müvekkili ile davalı arasında imzalanan 25.12.2024 tarihli sözleşme, ödenmiş çek bedellerine ilişkin belgeler ve diğer delillerle, müvekkilinin ödeme yükümlülüğünü yerine getirdiğinin ve kalan çeklerin karşılığı olan ayakkabıların davalı tarafından teslim edilmediğinin açıkça ortaya konulduğunu;

bu delillerin, yaklaşık ispat koşulunu fazlasıyla karşılamakta olduğunu, davalının, müvekkilinin borcu olmamasına rağmen çekleri üçüncü kişilere ciro etmekte ve müvekkili aleyhine icra takibi başlatılmasına sebebiyet vermekte olduğunu;

bu durumun, müvekkili adına çeklerin karşılıksız işlemi görmesi ticari hayatını sekteye uğratacağı gibi, haksız yere icra tehdidi altında fazlasıyla ödeme yapma zorunluluğu doğurmakta ve telafisi güç zararlarının oluşmasına sebebiyet vermekte olduğunu, kötü niyetli davranış söz konusu olduğunu, davalının, müvekkili tarafından ödenen çeklerin karşılığı olan yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmemiş olmasına rağmen, kalan çekleri piyasaya sürerek üçüncü kişilere ciro ettiğini.

İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle, ilk derece mahkemesinin Tedbir talebinin reddi kararının kaldırılmasına, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile dava konusu çekler yönünden; müvekkili aleyhine icra takibi yapılmamasına, çeklerin ödenmesinin tedbiren yasaklanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava; taraflar arasındaki satış sözleşmesi kapsamında davalıya verildiği iddia olunan çeklerden ötürü borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olup, davacı tarafından dava konusu yedi adet çeke dayalı takip yapılmasının tedbiren önlenmesine, ayrıca henüz ödenmemiş çeklerin ödenmesinin tedbiren yasaklanmasına karar verilmesi talep edilmiş, mahkemece tedbir istemlerinin reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İİK'nın 72/2 fıkrası uyarınca; menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İİK'nun 72/3 fıkrası uyarınca; icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez.

Ancak borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın %15'inden az olmamak kaydıyla göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yolu ile icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.

6100 Sayılı HMK'nın 389/1 fıkrası uyarınca; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Yine 6100 Sayılı HMK'nın 390/3 maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir.

Davacı yan 19/03/2025 tarihli ve ihtiyati tedbir istemli dava dilekçesinde; taraflar arasında 23/12/2024 tarihli ayakkabı satış sözleşmesi yapıldığını, sözleşme kapsamında davalının davacıya 15/01/2015 tarihinde 1.200 çift, 15/03/2015 tarihinde 1.200 çift, 25/03/2015 tarihinde 1.400 çift, 15/04/2015 tarihinde 800 çift, 25/04/2015 tarihinde 1.400 çift, 15/05/2015 tarihinde 1.200 çift ve 14/06/2015 tarihinde 1.200 çift ayakkabı teslim etmeyi taahhüt ettiğini, karşılığında sözleşmenin imza tarihinde davalı şirket yetkilisine ... seri numaralı 30.12.2024 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli,

... seri numaralı 20.01.2025 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı 20.03.2025 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı 30.03.2025 tarihli ve 350.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı 20.04.2025 tarihli ve 200.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı 30.04.2025 tarihli ve 350.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı 20.05.2025 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli olmak üzere toplam 2.100.000,00-TL tutarlı yedi adet çek verildiğini, bu çeklerden 30.12.2024 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli çek ile 20.01.2025 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli çeklerin ödendiğini,

ancak davalı yanın taahhüt ettiği vadelerde ayakkabı teslim borcunu yerine getirmediğini, çekleri de üçüncü kişilere ciro ettiğini ileri sürerek, çeklerden ötürü borçlu olunmadığının tespitine, çeklerin ödenmesinin tedbiren yasaklanmasına ve çeklere dayalı takip başlatılmasının tedbiren önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Somut olayda, dosyaya mübrez sözleşme örneği ve çek görüntüleri ile tüm dosya kapsamına göre, talep tarihi itibariyle ve dosyanın bulunduğu aşamaya göre dava konusu edilen çeklerin bedelsiz kaldığına yönelik davacı iddiasının esası bakımından bu aşamada yaklaşık düzeyde ispat koşulu oluşmadığı gibi, davanın tarafı olmayan, üçüncü kişileri kapsayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı da verilemeyeceği, mahkemece tedbir istemlerinin reddedilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmış olup,

kamu düzenine aykırılık da saptanmadığından davacı yanın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.