İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/896 K.2025/817

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...Bankası, ... numaralı Şubesi, Keşide Yeri: İstanbul, Tarih:21/09/2018, Miktar:300.000,00-TL, Keşideci: ..., Lehtar: ... Çek No: ''...” Çekin bağlı olduğu hesap Iban No:..., 300.000,00-TL (üçyüzbin) bedelli çek müvekkil lehine keşide edildikten sonra kaybolduğunu, yapılan tüm aramalara rağmen çekler bulunamadığını, çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumluluğu önlemek amacıyla bu davanın açıldığını, çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve hem müvekkil hem de diğer cirantalar ve keşidecinin menfaatlerini korumak ve çeklerin iptalini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesinin 22/04/2025 Tarih ve 2025/352 Esas- 2025/335 Karar sayılı kararında;"....Yargı yetkisini, Anayasanın 9. Maddesine göre Türk Milleti adına kullanan Mahkememizce, uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan yargılama sonunda(Ay. m.141); sunulan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde.

6102 sayılı TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, keşidecinin ise senet hamilinin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, dava dilekçesinde iptali istenen çek yapraklarının keşidecisinin davacı olduğunun beyan edildiği, bu itibarla davacının çek hamili sıfatının bulunmadığı, çeklerin keşidecisi olduğu, keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığı,

(Yargıtay 11. HD. 'nin 02/10/2017 tarih ve 2016/2755 Esas - 2017/4927 Karar sayılı ilam) sonuç ve vicdani kanaatine varılarak aktif husumet yokluğu nedeniyle talebin reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir..."gerekçesi ile,''1-Davanın REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin çek iptali hususundaki davayı, söz konusu davanın keşideci tarafından açılamayacağı gerekçesi ile reddettiğini, ancak bu gerekçenin hatalı olduğunu,İptali talep edilen çek incelendiği vakit Keşidecisi ile Lehdarının aynı kişi (...) olduğunun görüldüğünü, huzurdaki davanın da müvekkilinin çek hamili olduğu gerekçesi ile ikame edildiğini, çek keşidecisinin ve çek hamilinin aynı kişi olabileceği bu durum çekin sıhhatini etkilemeyeceğinin açık olduğunu, dolayısıyla çek lehtarı ve hamili müvekkilimizin davayı açmasında hukuka aykırı bir durum bulunmadığını beyanla, yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne, istinaf giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757 vd maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.Mahkemece, davanın reddine, karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca;

iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.Dava dilekçesine ekli çek sureti incelendiğinde; ...Bankası'na ait 21/09/2018 keşide tarihli, ... seri nolu, 300.000,00-TL miktarlı çekin, keşidecisinin ..., Lehtarın ise... olduğu görülmüştür.TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.Somut olayda davacı, davaya konu çekin hem keşidecisi hemde lehtarı olduğu,

mahkemece dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu davacının çekin keşidecisi olduğu ve keşidecinin çek iptali davası açmakta aktif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının davaya konu çekte aynı zamanda lehtar olarak olarak isminin yazılı olduğu, bu durumda mahkemece duruşma açılmak suretiyle davacı tarafın delilleri toplanarak TTK.

818/1-a maddesi ve aynı kanunun 673/1 maddelerinin birlikte değerlendirilmek suretiyle keşidecinin aynı zamanda lehtar olup olmayacağı ve TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan hamil olup olmadığı da değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu yukarıdaki şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiştir.Sonuç itibariyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesince verilen kararın HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına,

yargılama yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın görevli ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.