İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2026/292 K.2026/479

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile dava dışı ...Şti.

Arasında ticari ilişki bulunduğunu, bu ilişkiye istinaden ...'nın ...Bankası A.Ş'nin 30.08.2024 vade tarihli, ... çek seri numaralı ve 600.000,00-TL bedelli çeki davacı lehine keşide edildiğini, anılan çekin davacı şirket kasasında bulunamadığını, bu nedenle suç duyusunda bulunulduğu gibi, İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2024/625 E. sayılı dosyası üzerinden zayi nedeniyle iptal davası açıldığını; çekin yargılama sırasında davalı tarafından ibraz edilmesi üzerine,

mahkemece davacıya, çeki ibraz eden davalıya karşı istirdat davası açılmak üzere kesin süre verildiğini, kesin süre eldeki davanın açıldığını, çekin davalı tarafından....

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, davacının ciro silsilesinde kendisinden sonra gelen hiçbir cirantayı tanımadığını ve bunlarla ticari ilişkisi bulunmadığını ileri sürerek; dava konusu çekin davalıdan istirdadına ve davacıya iadesine, çek bedelinin davalı tarafından tahsil edilmes alacaklı tarafından tahsil edilmiş olması halinde ise çek bedelinin ödeme tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin, davacı tarafından dava dışı ...Şirketi'ne, ...Şirketi tarafından...'ne, ... tarafından da cari ilişki nedeniyle davalı şirkete ciro ve teslim edildiğini, ciro zincirinden de tespit olunacağı üzere davalı şirketin çekin yetkili hamili konumunda olduğunu; çekin ibrazında, hesap bakiyesi yetersiz olduğundan ve ödeme yasağı kararı bulunduğundan işlem yapılamadığını ve İstanbul ...

İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyası kapsamında borçlulara yönelik kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığını; davacı tarafından takibe itiraz edilmediğini ve takibin kesinleştiğini, çek sebepten mücerret olduğundan davacının çek tutarından sorumlu olduğunu, davacının temel ilişkiden kaynaklanan def'ileri iyi niteli hamil olan davalıya karşı ileri süremeyeceğini, çekin kayıp olmasının ve bu nedenle tedbir mahiyetinde ödeme yasağı kararı alınmasının yetkili ve iyiniyetli hamil olan davalının durumunu değiştirmeyeceğini;

davacının, çekin yetkili hamil olduğunu ve davalının kötü niyetli olduğunu ispatla yükümlü olduğunu, davacının kötüniyeti ispatlayamadığı gibi, davalının dava konusu çeki ciro silsilesini kontrol ederek iktisap ettiği tarihte, bir iptal yargılaması veya zayi ilanı dahi olmadığını savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 12/12/2025 tarih ve 2025/86 Esas - 2025/940 Karar sayılı kararında.

6100 sayılı HMK 150. maddesi uyarınca usulüne uygun şekilde davet edilmiş taraflar gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verileceği, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak 3 ay içinde yenilenmeyen davaların süresinin dolduğu gün itibariyle açılmamış sayılacağı ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıtların kapatılacağı, dosya kapsamından davacı vekilinin yalnızca ön inceleme duruşmasına katıldığı, diğer celselerde mazeret dilekçesi sunduğu, mahkemenin duruşma ara kararlarında ihtaratlı olarak mazeret hususunun değerlendirildiği,

mahkemece e duruşma sistemi yaygın olarak kullanıldığı halde, davacı vekilinin son celsede de başka mahkemelerde duruşması olduğundan bahisle sunulan mazeretinin reddine karar verildiği ve dosyanın işlemden kaldırıldığı, 10/09/2025 tarihli duruşmadan itibaren 3 aylık yasal süre içerisinde talebin yenilemediği; gerekçesi ile.

HMK'nun 150/5 maddesi uyarınca davacının davasının açılmamış sayılmasına, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dışı ... şirketi tarafından ticari ilişkiye istinaden davacı lehine dava konusu çekin keşide edildiğini, çekin davacı rızası dışında elinden çıkması nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğunu ve çek iptali davası açıldığını, iptal davasında, çekin davalı tarafından ibraz edildiğinin anlaşılması nedeniyle davacıya istirdat davası açmak için süre verildiğini ve eldeki davanın açıldığını, davalının çeki kambiyo takibine konu ettiğini, davacının kendisinden sonra gelen hiçbir cirantayı tanımadığını ve hiçbirisi ile ticari ilişkisi olmadığını,

davalının kendinden önceki cirantalar ile bir ticari ilişkisinin gerçekten var olup olmadığının araştırılması gerektiğini, çalınan çek nedeniyle davacının yaşadığı mağduriyet ve ileride uğraması muhtemel zararların önüne geçilebilmesi amacıyla ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E sayılı dosyasına ilişkin takibin yargılamanın sonuna kadar tedbiren durdurulmasının talep edildiğini, ancak bu talebin değerlendirilmediğini, istirdadı istenen çekin ödemelerinin davacı tarafından gerçekleştirilmek zorunda kalındığını, ileri sürerek, izah edilen ve mahkemece re’sen gözetilecek nedenlerle ilk derece mahkemesi ilamının kaldırılmasına, tehiri icra talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava. TTK'nun 792 maddesi kapsamında çek istirdadı istemine ilişkin olup, mahkemece, davanın HMK'nun 150/5 maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekilinin, 14/05/2025 tarihli ön inceleme celsesi durulmasına katıldığı, bunun dışında gerçekleştirilen celselerden ilkine başka mahkemede duruşması bulunduğundan bahisle mazeret dilekçesi sunduğu, mazeretini belgelemediği, ikincisine sağlık sorunları gerekçesi ile mazeret sunduğu, mazeret dilekçesi ekine doktor randevusu tarih ve saatine ilişkin ekran görüntüsü eklediği, üçüncüsüne sağlık probleminin devam ettiğinden bahisle mazeret sunduğu, mazeretini belgelemediği, mahkemece ön inceleme celsesi dışında üst üste üç celse sunulan mazeretlerin tamamının;

e-duruşma sisteminin yaygın olarak kullanılması nedeniyle gelecek celse mazeret sunulduğu takdirde mazeretin reddedileceği ihtarı ile kabul edildiği ve tüm duruşma zabıtlarının davacı vekiline tebliğ edildiği, 11/07/2025 tarihli celsede duruşmanın 10/09/2025 saat 11.45'e bırakılmasına karar verildiği, davacı vekilinin bu celseye de başka mahkemede duruşması olduğundan bahisle mazeret sunduğu, mazeretini belgelemediği,

hazır olan davalı vekilinin davayı takip etmediklerini beyan ettiği, mahkemenin, davacı vekili başka mahkemelerde duruşması olduğundan bahisle mazeret dilekçesi sunmuş ise de e-duruşma sisteminin mahkemece yaygın olarak kullanıldığı, yetki belgesi ile dahi başkaca bir avukatın görevlendirilebileceği hususları göz önüne alınarak, davacı vekilinin mazeretinin reddine karar verdiği ve dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davacı vekilinin HMK'nun 322/1 fıkrası atfı ile HMK'nun 150/4 fıkrasında düzenlenen üç aylık yasal süre içerisinde yenileme talebinde bulunmadığı,

mahkemenin üç kez üst üste sunulan mazeretler ile ilgili ihtar içeren ara kararları da gözetildiğine, yargılamanın makul sürede tamamlanması ilkesi gereği davacı vekilinin son celse sunduğu belgelendirilmeyen mazeretinin reddedilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, yasal sürede yenilenmeyen davanın kanun gereği kendiliğinden açılmamış sayılacağı, mahkemece durumun tespiti niteliğindeki istinafa konu karar ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin de usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde, dava dilekçesindeki iddiaları yinelediği, işlemden kaldırma ara kararı ile davanın açılmamış sayılması kararına yönelik somut herhangi bir istinaf sebebi ileri sürmediği de tespit edildiğinden, ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde bulunmamıştır.

Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, kamu düzenine aykırılık da saptanmadığından, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.