İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2018/1600 K.2019/1474

İlk derece mahkemesinde görülen kıymetli evrak iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine ilişkin olarak verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesiyle; vekiledeni bankanın müşterisi ... tarafından şubelerine bazı müşteri çekleri verildiğini, ancak keşidecisi ..., lehtarı ..., cirantası ... ve ... San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, ... Kırklareli Şubesinden verilme, 02/12/2017 keşide tarihli, 90.000,00 TL tutarlı, ... nolu çekin, şube nezdinde kaybolduğunu ve tüm aramalara rağmen bulunamadığını beyanla, bu çekin zayi nediyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi 10/07/2018 tarihli, 2018/21 Esas - 2018/669 Karar sayılı kararında; "...Zayii edildiği bildirilen çekin lehtar ... tarafından muhatabına ibraz edildiği, çekin müşteri talimatı uyarınca ödenmeyerek karşılıksız işlemlerine tabi tutulduğu, çekin kaybolmadığı, çekin bankaya lehtar tarafından ibraz tarihinin 04.12.2017 olduğu, davacı bankaya veriliş tarihinin ise 06.10.2017 olduğu, dolayısıyla dava konusu çekin müşteriye, yani ... geri iade edildiği..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Mahkemece çek hakkında bilgi almak için yazılan müzekkereye ... A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından "...Söz konusu çekin 04/12/2017 tarihinde ... A.Ş.'ye ibraz edildiği" şeklinde cevap verildiğini, bunun üzerine mahkemece müvekkili banka ...

A.Ş.'ye ilgili çek sorulmuş olup banka tarafından "Araştırmamıza konu olan ... çek numaralı 90.000,00 TL tutarlı çekin 04/12/2017 tarihinde ...tarafından Sahrayıcedit Şubemize ibraz edilmiş olup, çek tutarı ödenmemiş, karşılıksızdır işlemlerine tabi tutulmuştur." şeklinde yanıt verildiğini, mahkemece davaya konu çekin bulunmuş olduğundan bahisle davanın reddine karar verildiğini, bu kararın hukuka aykırı olduğunu, zira, mahkemeye ...

A.Ş. tarafından sunulan cevaptan görüleceği üzere, çekin takastan sorulduğunu, yani çekin bankaya fiziken ibraz edilmediğini ve halen kayıp olduğunu, ilgili çekin müvekkili bankanın Sahrayıcedit şubesine 06.10.2017 tarihinde teslim edilmiş olmakla beraber çekin bulunmadığını, sistem girişlerinin de yapılmış olduğundan ibraz tarihinde şubeden değil takastan sorulduğunu, çekin fiziki olarak ellerinde olmadığını ve müşteriye de iade edilmediğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, hukuki niteliği itibariyle, TTK'nın 818/1.s. maddesi yollamasıyla, aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca zayi olan çekin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı banka vekili, 90.000 TL bedelli 02.12.2017 keşide tarihli çekin iptalini talep etmiş olup mahkemece, çekin lehtar tarafından 04.12.2017 tarihinde ibraz olduğu, davacı bankaya çekin 06.10.2017 tarihinde verildiği, buna göre çekin lehtara geri iade edildiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, davacı taraf çekin bankaya takastan ibraz edildiğini, fiziken ibraz edilmediğini beyan etmektedir. Yargıtay 11. HD 2016/11997 E 2018/4372 K 06.06.2018 tarihli emsal kararında da işaret edildiği üzere; çekin, ibrazından sonra dahi kıymetli evrak vasıfları devam ettiği sürece TTK’nın 818. maddesi delaletiyle aynı Kanun'un 757 ve devamı maddeleri uyarınca zayi nedeniyle iptal isteminde bulunulabilir.

Bir başka deyişle, çekin ibraz edildikten sonra kaybedilmesi zayi iptal nedeniyle davası açılmasına engel değildir. Bu itibarla, mahkemece yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda davacının talebi değerlendirilip, neticesine göre bir karar vermek gerekirken, yanılgılı değerlendirmelerle yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.Yasal ilanlar tamamlanmış, yasal sürede çek mahkemeye ibraz olunmamıştır.

Dosyada başka eksiklik bulunmayıp yeniden yargılama gerekmediğinden, HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca, hükmün kaldırılarak davanın esası hakkında dairemizce yeniden karar verilmesine ve davanın kabulüne dair aşağıdaki karar verilmiştir.