İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2018/2213 K.2019/906

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine ilişkin kararın davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ticari ilişkiden kaynaklı alacağın tahsili amacıyla Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasıyla ilamsız icra takibi yapıldığını, davalı tarafın takibe yetki yönünden itiraz ettiğini, müvekkili şirketin cari hesaplarında davalı şirketten 245.383,15 TL alacaklı olduklarını belirterek, davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamına, %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; icra takibinin yetkisiz icra müdürlüğünde açıldığını, müvekkil şirketinin ticaret sicil kaydına göre adresinin Mersin olduğunu belirterek davanın yetkisizlik yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi 24/09/2019 tarihli, 2018/100 Esas - 2018/1052 Karar sayılı kararında; "...Taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklandığı (tarım ürünlerinin alış-verişi), bu durumda genel yetkili yer mahkemesinin, davalı şirketin tüzel kişiliğinin bulunduğu yer olan Mersin Nöbetçi Asliye ticaret mahkemesinin yetkili bulunduğu..." gerekçesiyle, HMK'nın 4/1-a maddesi uyarınca Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115. maddeleri uyarınca yetkiye ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine,

HMK'nın 20. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal iki haftalık sürede talepte bulunulduğunda, dosyanın yetkili Mersin nöbetçi asliye ticaret mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından, süresinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: taraflar arasında cari hesap ilişkisi ve dolayısıyla sözleşme ilişkisi bulunduğunu, ancak tarafların sözleşmenin yerine getirileceği yer hakkında açık iradeleri bulunmadığını, ancak davalı tarafın gerek sunmuş olduğu cevabi ihtarnamede gerekse cevap dilekçesinde belirtildiği üzere tarafların, müvekkili şirket malın nereye teslim edileceğini, malın miktarını, türünü ve cinsi hususunda davalıya talimat vermekte olduğunu, davalı da talimat doğrultusunda malları hazır edip teslim etme şeklinde çalıştıklarını,

bu hali ile sözleşmenin ifa yerinin taraflarca kararlaştırılmadığı sabit olduğundan, TBK'nın 89. maddesi uyarınca dava ve takip konusu para alacağının alacaklı müvekkilin yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden, alacaklı müvekkilin yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğunu, bu hususun İİK'nın 50/1. maddesi gereğince icra takibi için de geçerli olduğunu, dava konusu somut olayda ifa yerinin müvekkili şirketin yerleşim yeri olduğunu, bu nedenle ilk derece mahkemesinin istinafa konu yetkisizlik kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına ve dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davacı şirketçe davalı şirkete narenciye alınması için yapılan ödeme karşılığında mal teslim edilmediği iddiasıyla, ödenen tutarın davalından tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davalının yetki itirazının kabulü ile yetkisizlik kararı verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmaktadır.İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davalı, takibe yapmış olduğu itirazında, Mersin İcra Dairelerinin yetkili olduğunu bildirmiştir. Mahkemece öncelikle İcra Dairesinin yetkisi incelenerek, icra dairesinin yetkisi itirazın iptali davaları için dava şartı olduğundan, bu hususta karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde mahkemenin yetkisi değerlendirilerek karar verilmesi doğru olmamıştır.

İcra takibinde, borçlunun icra dairesinin yetkisi ile birlikte borcun esasına da itiraz etmesi halinde, mahkemece öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik itiraz HMK'nın 164. maddesi hükmü uyarınca ön sorun olarak incelenmeli ve bu bağlamda davacı yanın bu konuda açıklama ve ispat hakkı bulunduğu gözetilmelidir. Bu durum HMK'nın 27.maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkının bir gereğidir.

Somut olayda, davacı vekili, akdi ilişkinin kanıtı olarak ticari defter ve kayıtlarını gösterdiği, davalı tarafın da ticari defterlere dayandığı anlaşılmaktadır.

O halde, ilk derece mahkemesince, davalının takipte icra dairesinin yetki itirazının anılan hükümler çerçevesinde incelenerek, taraflara yetki konusunda delillerini sunma imkanı tanınarak, sunmuş oldukları bu deliller incelenip, ticari defterler üzerinde araştırma yaptırılmak suretiyle deliller eksiksiz olarak toplanıp hep birlikte değerlendirilerek, taraflar arasında akdi ilişkinin varlığının saptanması halinde TBK'nın 89/1 ve HMK'nın 10. maddeleri uyarınca, davanın para alacağına ilişkin bulunması nedeniyle alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri icra dairesi de yetkili olduğu gözetilerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir (Bkz.

Yargıtay 19. HD, 04.11.2015 tarih, 2015/2795 Esas; 2015/14017 Karar sayılı ilamı).Bu nedenle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının HMK'nın 353/1.a.4. maddesi uyarınca kaldırılarak, öncelikle davalının icra dairesinin yetkisine ilişkin itirazın deliller ışığında değerlendirilerek, oluşan sonuca göre karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.