İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/1415 K.2024/1219

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki çiçek alım satımına ilişkin sözleşme ilişkisine konu çiçeklerin teslim edilerek düzenlenen faturaların davalı şirkete teslim edildiğini, borcun ödenmemesi üzerine başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının bilirkişi marifeti ile incelenmesi neticesinde oluşturulan bilirkişi raporunda; davacı ... firmasına ait yasal defterlerin Vergi Usul Kanunun 183-184-185 maddeleri ile 6102 sayılı TTK'nın 64. Maddesinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak tutulmadığı, zira 2016-2017-2018 yıllarına ait ticari defter sayfalarının yazdırılmadığı, Vergi Usul Kanunun 223-224-225 maddeleri ile TTK'nın ilgili hükümlerine uygun olarak noter açılış tasdikleri süresi içerisinde alındığı,

buna karşın kapanış tasdiklerinin gerçekleştirilmediği, dolayısıyla davacıya ait ticari defterlerin delil niteliğini haiz olmadığı, davacının alacak iddiasına konu icra takibinde belirtilen irsaliyeli faturaların teslim alan kısımlarında davalıya ait herhangi bir imza bulunmadığı, faturaların davacı ticari defterlerinde kayıtlı bulunmadığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, davacıya ait ticari defterlerin delil niteliğini haiz olmadığı, davacının alacak iddiasına konu icra takibinde belirtilen irsaliyeli faturaların teslim alan kısımlarında davalıya ait herhangi bir imza bulunmadığı, faturaların davacı ticari defterlerinde kayıtlı bulunmadığı, davaya cevap vermeyen davalının davayı tümden reddettiğinin kabulü ile ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerektiği hususları hep bir arada değerlendirilerek davacı tarafın kendi ticari defter ve kayıtları dahil alacağını ispatlayamaması... " gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Tarafların getirdiği iddia ve savunmalarının maddi veya hukuki açıdan eksik, belirsiz yahut çelişkili olması halinde HMK'nın 31. maddesi uyarınca hakimin açıklama istemesi gerektiğini, hakimin aydınlatma görevinin yerine getirilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, dava dilekçesinde her türlü yasal delil denilerek karar verilmesi istenmesine rağmen yemin delilinin hatırlatılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, yemin delilinin hatırlatılması için dilekçede açıkça yemin deliline dayanılmasına gerek bulunmadığını,

alacağın irsaliyeli faturadan kaynaklanması ve belgenin sevk edilen mal ile birlikte gitmesi nedeniyle ayrıca fatura düzenlenmesine gerek bulunmadığını, teslim alınan faturaya itiraz edilmemesi nedeniyle fatura içeriğinin TBK'nın 21.maddesine göre kesinleştiğini, emtianın bir tacirin gösterdiği kişiye tevdi edilmesinin teslim hükmünde olduğunu, irsaliyeli faturada teslim alanın imza ve kaşesinin bulunmamasının, bu ürünlerin alıcısı tarafından teslim alınmadığı anlamına gelmediğini, emtiayı teslim alan davalının, borcu ödediğini kanıtlaması gerektiğini,

davanın aydınlatılması ilkesi kapsamında davalının ticari defterlerinin incelenmemesinin eksik inceleme niteliğinde olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, satım sözlemesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Satım sözlemesinde, emtianın usulüne uygun şekilde, alıcıya teslim edildiğini kanıtlama yükümlülüğü satıcıya aittir. Satıcı, kural olarak sevk irsaliyesi veya eş değer bir belge ile sözleşme konusu emtiayı alıcısına teslim ettiğini kanıtlamalıdır.

Davacı, teslime ilişkin sevk irsaliyesinde imza bulunmadığını kabul etmiş, aksine sevk irsaliyesine konu ürünlerin tesliminin kanıtlanması için teslim alan imzasının gerekmediğini ileri sürmüştür. Dosya kapsamındaki faturalarda teslim alana atfen atılmış bir imza bulunmadığı gibi, emtianın teslim edildiği başka bir belge ile de kanıtlanmamıştır. Faturaların davalıya tebliği edildiği ve itirazsız şekilde kesinleştiği de davacı tarafından kanıtlanamamıştır.

HMK'nın 190. maddesinde, ispat yükünün, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğu, TMK'nın 6. maddesinde ise, taraflardan her birinin hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Fatura, tek başına alacağın varlığını kanıtlamaya yeterli delil değildir. Bu nedenle fatura konusu alacağın varlıgını ispat külfeti davacıya aittir.

Davalı, davaya cevap vermeyerek dava dilekçesinde ileri sürülen tüm vakıaları inkar etmiştir. Takip konusu faturalar davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmayıp, davacı kendi ticari defterlerine göre dahi alacaklı değildir. Takip konusu faturalara ilişkin emtiaların davalıya teslim edildiği usulüne uygun delillerle kanıtlanmadığından ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesi yerinde olup, mahkemece yapılan araştırmada hüküm vermek için yeterlidir.

İspat yükünün davalıda bulunmaması ve ihtara rağmen davalı defterlerinin inceleme için sunulmaması, ispat yükünün yer değiştirmesi sonucunu doğurmaz. HMK'nın 31.maddesi kapsamında, aydınlatılması gereken bir olgu bulunmadığından, mahkemece taraflardan açıklama istenmesine gerek bulunmamaktadır. Hakimin aydınlatma ödevi, davacının ispat yükünün mahkeme tarafından üstlenilmesi şeklinde anlaşılamayacaktır.

Davacı yan, teslim olgusunu yazılı delil ile ispat etmediği gibi, açıkça yemin deliline da dayanmamıştır. Dava dilekçesindeki "her türlü yasal delil" ibaresi, yemin deliline dayanıldığı şeklinde anlaşılamayacağından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucu ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.