İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/867 K.2024/655

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilince nakliyat abonman poliçesi ile taşıma rizikolarına karşı sigorta örtüsü altına alınan otomobil yedek parçası emtiasının, Almanya ile Türkiye arasındaki taşınması sırasında hasarlandığı, hasarın davalı taşıyıcının çalışanlarınca tutanakla belirlendiğini, ekspertiz incelemesi sonucu ödenen hasar bedelinin rücu talebine rağmen ödenmemesi üzerine başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devalına ve %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, savunmasında özetle; davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğunu kanıtlaması gerektiğini, CMR'nin 17/4. maddesine göre taşımacının, önleme olanağı bulunmayan sebeplerden ileri gelen hasarlardan sorumlu tutulamayacağını, CMR Konvansiyonu'unun 30. maddesi uyarınca süresinde hasar ihbarı yapılmadığını ve meydana gelen zarardan müvekkilinin sorumlu olmadığını, talep edilen tazminatın fahiş olduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin sorumlu olduğu kabul edilse bile emtianın sovtaj değerinin belirlenerek sınırlı sorumluluk esasına göre hesaplama yapılması gerektiğini savunarak,

davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Yapılan yargılama, toplanan deliller ve bilirkişi heyet raporuna göre, davacı sigorta şirketi tarafından Nakliyat Blok Abonman Sigorta Poliçesi ile nakliye sırasında oluşabilecek rizikolara karşı sigortalanan araç yedek parça türü emtianın Hollanda'dan Türkiye'ye taşındığı, davalı ...

A.Ş'nin taşıyan konumunda olduğu, taşıma aşamasında emtianın araç içerisinde sabitlemesinin yetersiz olmasından kaynaklı emtia-eşyada hasar oluştuğu, bu nedenle dava dışı sigortalı şirketin 2.731,94 Euro zararının oluştuğu, davacı sigortacının himaye ve teminat kapsamında yer alan riziko sebebiyle davacı sigorta şirketinin 19/12/2018 tarihinde dava dışı sigortalısı ... A.Ş'ye 2.731,94 Euro sigorta hasar tazminatını ...

Bankası vasıtasıyla ödediği, TTK 'nun 1472. maddesi gereğince davacı sigorta şirketinin aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin TTK 'nun 1178. maddesi emredici bir hüküm olduğundan sigorta şirketi tarafından sigortalısına maldaki zarar nedeniyle 19/12/2018 tarihinde 2.731,94 Euro tazminatı ödenmiş olması nedeniyle, sigorta şirketi tarafından taşıyıcıya rücu edilmesi amacıyla faizi ile birlikte asıl alacağı üzerinden icra takibi başlattığı, davalı şirketin icra takibine itiraz ettiği işbu davayı açmış olduğu,

sigorta şirketinin zayi olan maldan dolayı sigortalısına ödemiş olduğu 2.731,94 Euro ve davalı yanı temerrüde düşürmek suretiyle istenilen faiz alacağının tahsiline..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazının iptali ile takibin devamına, icra inkar tazminatı talebinin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Hasarın CMR'nin 30. maddesinde belirlenen ihbar edilmediğine ilişkin itirazın incelenmediğini, ihbar süresine uymadığında hasarın taşıyıcının sorumluluğunda meydana geldiğinin kanıtlanması gerektiğini, Müvekkilinin sorumluluğunun tam olarak belirlenmediğini, 21.01.2021 tarihli bilirkişi raporunun 5.sayfasının son paragrafında, "Dosyaya sunulu olan fotoğraflardan, emtianın araç içerisinde sabitlenmesinin yetersiz olmasından kaynaklı olarak,

aracın seyri sırasında dönüşler esnasında araç içindeki eşyaya etki eden yatay ve dikey kuvvetler neticesinde, sabitlenmesi yetersiz olan eşyanın devrilmesi, araç içinde savrulması sonucu hasarlanmış olduğu tespit edildiği "şeklinde tespit yapıldığını, aracın uzun yol kat ettiğini ve CMR Konvansiyon'unun 17/4-cmaddesi uyarınca, "Yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması, taşınması, yüklenmesi,

yığılması veya boşaltılması" hükmü gereğince istiflemeden kaynaklı hasarlardan nakliyecinin sorumlu tutulamayacağını, bu gibi durumlarda müterafik kusurun değerlendirmesi gerektiğini, bilirkişinin sovtaj değerini değerlendirmediğini, talep edilen miktarın afaki hesaplandığını, CMR'nin 23.maddesinde öngörülen usul ve hasarlı emteanın sadece hasarlı kısımlarının he kilo gram başına 8.33 SDR karşılığı kadar tazminata hükmedilebileceğini, bilirkişilerce aktif husumetin tartışılmadığını, ödemeye ilişkin belgenin dosyada bulunmadığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına ve davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, Nakliyat Emtia Abonman Alt Sigorta Poliçesi kapsamında ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla davalı taşıyan aleyhine başlatılan ilamsız icra takibine karşı itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne, karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava konusu emtianın Almanya'dan Türkiye'ye taşındığı, bu nedenle somut olayda Karayoluyla Eşya Taşınmasına İlişkin Uluslararası (CMR) Sözleşmenin hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır. Almanya'da Türkiye'ye taşınan motor araç yedek parça emtiasının taşıma rizikolarına karşı sigorta örtüsü altına alındığı ve emtianın gönderenin deposunda sağlam olarak davalı taşıyıcıya teslim edildiği sabittir.

Emtianın taşınması sonrasında, taşıyıcının deposunda incelendiği ve taşınan emtiada hasar oluştuğu, taşıyıcının çalışanlarınca düzenlenen 12.09.2018 tarihli depo hasar tutanağı ile belirlenmiştir. Davalı vekili CMR'nin 30.maddesi uyarınca süresinde ihbar yapılmadığını savunmuş ise de, dosya kapsamında bulunan ve davalının antetli kağıdına yazılan hasar tutanağının davalının çalışanlarınca imzalanması karşısında ayrıca hasarın ihbarına gerek bulunmamaktadır.

Düzenlenen tutanakla hasarın tespit edildiği ve davalının hasardan haberdar olduğu anlaşılmakla bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun yerinde değildir. Ekspertiz raporunda, emtianın sağlam olarak davalıya teslim edildiği, yükleme ve istifin davalı tarafından yapıldığı, dava dışı sigortalı ...

Otomotiv AŞ'ye ait 44 kap ve brüt 5.425,50 kğ emtianın davalı tarafından temin edilen araçla taşındığı, sigortalı tarafından yurt dışında satın alınan emtianın taşıma sonrası, taşıyıcıya ait depoya indirildiği ve depoda 24.09.2018 tarihinde yapılan incelemede emtiada hasar bulunduğunun belirlendiği, sovtaj bedelinin indirilmesi sonrası tazmini gereken zararın 2.731,94 Euro olduğu belirlenmiştir.

Dosyadaki faturaya göre, taşınan emtianın alıcısı olan dava dışı sigortalı ile davalı arasında taşıma sözleşmesi düzenlenmiştir. Davalının yükü teslim aldığı sırada emtiada hasar bulunduğuna veya emtia ile ambalajının yüke veya yola uygun olmadığına ilişkin bir çekince ileri sürülmediği anlaşılmıştır.

Hasar bedelinin ödenmesi ile sigortacı, sigortalının haklarına halef olmuş ve geçerli bir poliçe kapsamında ödeme yapan sigortacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır. CMR Konvansiyonunun 17/1. maddesine göre taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.

17/2. madde ise "Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz." şeklindedir.

Bu durumda kural olarak, taşıyıcı kendi kusurundan kaynaklanmayan bir sebepten ileri geldiğini ispat edemedikçe eşyaya gelen hasarı veya gecikmeden doğan zararı tazmin borcu altındadır. Bir başka deyişle, taşıyıcının kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir. Sorumluluktan kurtulabilmesi için taşıyıcının kusurlu olmadığını ispat etmesi zorunludur.

Somut olayda, dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporlarında belirtildiği üzere, taşınan emtiada meydana gelen hasarın taşımacının kusurundan kaynaklanan nedenlerle ileri geldiği, taşıma sırasında emtianın ambalajı olarak devrilmesi veya aşrı sarsılması sonucu hasarlanmasında sigortalıya yüklenecek bir kusur bulunmamaktadır.

Ambalaj yetersizliği veya sigortalıya yüklenebilecek başka bir nedenle hasar oluştuğu savunulup kanıtlanmadığından gönderenin müterafik kusurunun değerlendirilmesine gerek bulunmamaktadır. Uluslararası kara yolu taşımacılığı neticesinde meydana gelen hasardan CMR'nin 17. Maddesi uyarınca taşıyıcı sorumlu olup, anılan maddede taşımacıya sağlanan sorumluluktan kurtulma hallerinin varlığı davalı tarafından ispat edilememiştir.

Oluşan hasara davalının neden olduğu, Konvansiyonun 23. maddesi gereğince taşıyıcının sınırlı sorumluluk esasına göre sorumlu olacağı, Konvansiyonunun 30. maddesi gereğince belirlenen sürede hasarın ihbar edildiği, bilirkişi ve ekspertiz raporunda sınırlı sorumluluk esasına göre hasarlanan emtianın brüt ağırlığına göre yapılan hesaplamanın, taşımacının sorumlu olduğu miktar içinde kaldığı, yapılan hesaplamada emtianını sovtaj değerinin dikkate alındığı, araç yedek parça emtiasının kısmi hasarlanması karşısında, hasarlı emtianın bürüt ağırlığına göre hesap yapılması ve sovtaj değerinin dikkate alınmasında bir usulsüzlük bulunmadığı,

taşımacının, yükteki hasarın CMR'nin 17. maddesinde belirlenen taşımacının sorumlu olmadığı bir nedenden ileri geldiğini kanıtlamadığı, emtianın yük ve yolun durumuna göre taşınmaması nedeniyle hasarın oluştuğunun belirlenmesi karşısında davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.