İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/872 K.2024/703

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ticari ilişkide müvekkillerince 09.02.2018 tarihinde 12.000,00 USD avans gönderdiğini, ancak davalının herhangi bir mal veya hizmet sunmadığını ve avansı iade etmediğini, avansın tahsili amacıyla Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibine yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptalinine ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...mahkememizce yapılan yargılama sonucunda toplanan tüm deliller muvacehesinde;Davacı tarafça davalıya banka havalesi ile gönderilen paranın avans olarak gönderildiği, ancak avans karşılığı olan mal veya hizmetin sunulmadığından bahisle paranın iadesi gerektiği ileri sürülmüştür.

Havale, aksi ispatlanmadığı sürece havale yolu ile para gönderenin, gönderene olan mevcut borcunun ödenmesi amacını taşımaktadır. Dolayısıyla bunun aksinin, yani havale edilen paranın mevcut borç için gönderilmeyip avans olarak gönderildiği hususunun bunu iddia eden davacı tarafça ispatlanması gerekmektedir.

Davacı taraf bunu ispatlar derece ve nitelikte bir delil sunmadığı gibi, mahkememizce verilen kesin süreye rağmen yemin deliline de başvurmadığı/yemin metnini sunmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkemece davanın kabulün ilişkin verilen karar, davalının istinaf başvurusu üzerine, yemin delilinin hatırlatılmadığı gerekçesiyle kaldırıldığını kaldırma kararı sonrası ilk derece mahkemesince yapılan yargılamada paranın avans olarak verilmediğinin kabul edilerek davanın reddine karar verildiğini, oysa İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesinin kaldırma kararına gerekçe yaptığı Yargıtay 19. HD'nin 2012/8181 E. 2012/14755 K 10.10.2012 tarihli kararında davanın her iki tarafının şahıs olduğunu, burada ise davacının şirket, davalının ise şahıs şirketi olduğunu, bu nedenle söz konusu havaleye ilişkin Yargıtay kararının uygulanamayacağını,

davacı şirketin borçlanması için yetkili organlarında karar alması gerektiğini ve borçların ticari defterlere işlendiğini, yapılan bilirkişi incelemesinde de müvekkilinin davalıdan herhangi bir ürün almadığının anlaşıldığını, davalının işletme defterinde de 2018 yılına ilişkin müvekkiline mal veya hizmet satılmadığının belirlendiğini, VUK gereğince şirketlerin 8.000,00 TL üzerindeki işlemlerini banka havalesi veya çek ile yapmak zorunda olduklarını, dava konusu edilen 97.000 TL'nin borç verildiği iddiasının da bu şekilde kanıtlanması gerektiğini, müvekkilinin davalıdan borç, mal veya hizmet almadığını,

davalının borç verme iddiasına ilişkin ödeme dekontu, çek , senet veya makbuz sunmadığını, oysa müvekkilinin 12.000,00 USD'yi giden havale açıklaması ile avans olarak gönderdiğini, tarafların sözle anlaşması ile davalının ticari işletmesinden ... marka bir makinenin alınması için avans gönderildiğini, ancak makinenin avansa rağmen teslim edilmediğini, her iki tarafın yetkilileri arasında yapılan WhatsApp yazışmasında, davalı yetkilisinin borcunu iş alarak ödemeyi kabul ettiğini, başka bir mesajda ise özür dilenmesine rağmen, mahkemece bu mesajların dikkate alınmadığını, müvekkilinin borç ihtiyacı bulunmadığını,

aksi halde bunun da bankadan temin edilebileceğini, davalının haksız eylemleri nedeniyle yemin teklif edilmediğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, satım sözleşmesi kapsamında avans olarak verildiği ileri sürülen miktarın geri tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı, takip ve dava konusu alacağın dayanağını, davalı ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında davalıya avans olarak gönderilen tutar olduğunu, davalının gönderilen tutar karşılığında mal ve hizmet vermemesi nedeniyle avans ödemesinin davalı uhdesinde bedelsiz kaldığını ileri sürmüştür. Davalı ise süresinde davaya cevap vermemiş, bu nedenle münkir sayılmıştır.

Davacı alacağına dayanak olarak dosyaya sunulan havale dekontunda davalıya havale edilen tutarın "Giden Havale" açıklaması ile gönderildiği, başka bir açıklamaya yer verilmediği anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık konusu (dosyaya sunulan) 09.02.2018 tarihli dekontta ödemenin neye istinaden yapıldığına dair bir açıklama bulunmamaktadır.

Yargıtay 19. HD 2012/8181 E 2012/14755 K. 10.10.2012 tarihli emsal karar içeriğinde de işaret edildiği üzere; kural olarak havale bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun tediyesi amacıyla yapıldığına karine teşkil eder.

HMK'nın 190. maddesinde, ispat yükünün, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğu, TMK'nın 6. maddesinde ise taraflardan her birinin hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Davacı, bu ödemeyi taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında avans olarak yaptığını ispatla yükümlüdür.

Davacı, taraflar arasında, sözlü şekilde kurulan satım sözleşmesi kapsamında alınacak makinen için avans ödemesi yapıldığını ileri sürmüştür. Ayrıca, belli miktardaki paranın VUK hükümleri gereğince banka yoluyla veya kambiyo evrakı ile ödenmesi gerektiğinden, davalının, müvekkiline borç verdiğini kanıtlaması gerektiğini ileri sürmüştür. Yukarıda belirtildiği gibi, iddianın ileri sürülüş şekline göre paranın avans olarak gönderildiğini kanıtlama yükümlülüğü davacıdadır.

Davalının, havale makbuzu içeriğinden anlaşılan bir durumu ayrıca kanıtlamasına gerek bulunmamaktadır. Tarafların tacir olmasının bu sonuca bir etkisi bulunmamaktadır. Aksine, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi gereken davacı şirketin, yaptığı sözleşme ve ödemelerde basiretli bir tacirden beklenir şekilde hareket ederek, sözleşme düzenlemesi ve yaptığı ödemelerin hangi amaçla yapıldığını delillendirmesi gerekir.

Belirtilen şekilde davranılmaması karşısında, yasal düzenlemeler nedeniyle açıklama yapılmadan gönderilen havale konusu paranın, borç ödemesi için gönderildiğinin kabulü yerindedir. Bunun için davalının ayrıca, davacıya bu tarihten önce borç verdiğini kanıtlamasına gerek bulunmamaktadır. Davacının yaptığı havalenin içeriğinden bu husus kanıtlanmıştır. Dairemizin kaldırma kararı üzerine yapılan yargılamada, davacı yemin deliline dayanmamıştır.

İstinaf başvurusunda sözü erilen mesajlarda açık bir borç ikrarı bulunmadığından, HMK'nın 199.maddesi kapsamında bu yazışmaların kimden sadır olduğunun araştırılmasına gerek bulunmamaktadır.

Sunulan mesaj kaydında, davalı dışındaki bir kişinin borcunu, iş yaparak ödeme isteğinin bulunduğu, ancak bu mesajın dava ile bir bağlantısının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Yukarıdaki açıklamalar ışığında, davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi, kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.