İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/964 K.2024/1265

Taraflar arasındaki çek istirdadı davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle. 19 adet çekin 04/07/2017 Müvekkil ... Kimya San. Ve Tic. Ltd.

Şti'nin çalışanının arabasına zorla girilerek çalınmış olduğunu, müvekkil şirket tarafından çeklerin keşidecilerinin haberdar edildiğini, müvekkil şirketin çalıntı durumu hakkında suç duyurusunda bulunmakla birlikte halihazırda Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı ... numarası ile soruşturma yürütülmekte olduğunu, çeklerin iptali için dava açıldığını ve ilgili çek hesaplarına tedbiren ödeme yasağı şerhi konulduğunu, kararın bankalara tebliğ edildiğini, istirdatı talep edilen çeklerin müvekkil şirketin rızası dışında elden çıktıktan sonraki süreçde davalı ...

Teksilin eline geçtiğini, müvekkil şirket ile çek kaybolduktan sonraki süreçte kendisine ciro edildiği görülen cirantalardan hiçbiri arasında hiçbir ticari ilişki ve hukuki ilişki bulunmadığını, taraflarınca çekin zilyetliği kendisine havale edilmediği gibi bu şahıslar müvekkil tarafından da tanınmamakta olduğunu, davalının çekleri hak sahibi olmadığı halde kötü niyetli olarak elinde bulundurarak müvekkili zarara uğratmakta olduğunu, bu nedenlerle çeklerin istirdatı ile müvekkilin ciranta ...

San. Ve Tic. Ltd. Şti den sonraki haklı hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ... Ticaret Ltd. Şti'ne 16/08/2019 tarihinde usulüne uygun tebligat yapıldığı ve süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Büyükçekmece Cumhuriyet Savcılığının 2017/31099 soruşturma sayılı kararı ile daimi arama kararı verildiği görülmüştür.

Kural olarak çekin istirdatı ile ilgili davalarda; ispat yükünün davacıdan bulunduğu; bu nedenle; bu davada da davacının, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu bulunduğu ispat etmesi gerekmektedir.

Çekin istirdatı ile ilgili davalarda; ispat yükünün davacıdan bulunduğu; bu nedenle; bu davada da davacının, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu bulunduğu ispat etmesi gerekmektedir.

Her ne kadar davacı tanık deliline dayanmışsa da tanıklar çekin iktisabında davalının kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğunu beyan edecek güçte delil oluşturmamışlar, dava konusu çekin teslimine ve tesliminden çeklerin elinden rızası dışında çıktığını ispat etmişler fakat davalının ağır kusurunu ve kötüniyetini ispat etmiş değildir.Davacının çekin iktisabında davalının kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğunu beyan edecek güçte delil oluşturmamışlar.Somut olayda;

davacı, dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığını ispat etmiş ise de davalının iktisapta kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğu ileri sürülüp kanıtlanamadığı anlaşılmakla davacı tarafından davalı aleyhine açılan işbu davanın sübut bulmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkemenin kararı yasaya, dava dosyası kapsamına ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olup eksik inceleme ve değerlendirme neticesinde verildiğini, delillerinin incelenmediğini, davalı tarafın davaya cevap bile ve dava konusu çekleri eline nasıl geçirdiğini bildirmediği halde bu hususun göz ardı edildiğini, taraf defterlerinin incelenmesi taleplerine rağmen yargılamanın sağlığı açısından gerekli olan bilirkişi ncelemesi ve taraf defter ve kayıtları dahi incelenmeden karar verildiğini, ...

Mevlana/Konya Şubesine ait 25/11/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı 50.000,00 TL bedelli çek, ... Bağcılar şubesine ait 27/11/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı 7.250,00 TL bedelli çek ve ... Bankası Anafartalar/Çanakkale 30/11/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı 25.000,00 çek ile birlikte toplam 19 adet çek, 04/07/2017 müvekkili ... Kimya San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin çalışanının arabasına zorla girilerek çalınmış olup, müvekkili şirket tarafından çeklerin keşidecilerinin haberdar edildiğini, Müvekkili şirketin çalıntı durumu hakkında suç duyurusunda bulunmakla birlikte halihazırda Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı 2017/31099 numarası ile soruşturma yürütülmekte olup, Çorlu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 2017/264 Esas sayılı dosya ile çeklerin rızası dışında elinden çıkması sebebiyle çeklerin iptali için dava açtığını, ilgili çek hesaplarına tedbiren ödeme yasağı şerhi koydurduğunu,

mahkemece ödeme yasağı kararı ve ''Çekin ibrazı halinde Mahkemeye bildirilmesi '' kararının bankalara tebliğ edildiğini, İstirdadını talep ettikleri; ... Mevlana/Konya Şubesine ait 25/11/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı 50.000,00 TL bedelli çek, ... Bağcılar şubesine ait 27/11/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı 7.250,00 TL bedelli çek ve ...

Bankası Anafartalar/Çanakkale 30/11/2017 keşide tarihli 25.000,OO- TL bedelli çek; müvekkil şirketin rızası dışında elden çıktıktan sonraki süreçte nasılda davalı ... Dış Tic.Ltd.Şti.'nin eline geçtiğini, Davaya konu çekin. Lehtar ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından müvekkili şirkete, aralarındaki ticari ilişkiye mukabil, elden teslim suretiyle zilyetliği devredilmiştir. olup buna dair deliller her iki şirketin kayıtlarında da mevcut olduğunu belirtmelerine rağmen ve bilirkişi raporu ve defter incelemeleri delillerine dayanmalarına rağmen bu hususların incelenmediğini, Müvekkili şirket ile çek kaybolduktan sonraki süreçte kendisine ciro edildiği görülen cirantalardan hiçbiri ile arasında hiçbir ticari ve hukuki ilişki bulunmayıp taraflarına çekin zilyetliği kendisine havale edilmediği gibi bu şahıslar müvekkili tarafından da tanınmadığını, böylelikle, davalı ...

Dış Tic.Ltd.Şti kaybolan çekleri hak sahibi olmadığı halde, kötü niyetli olarak elinde bulundurarak müvekkilini zarara uğrattığını, Ödeme yasağı ve ilan yoluyla çeki elinde bulunduranlara karşı duyuru yapıldığı ve ilan süresinden sonra davalı tarafından çeklerin mahkemeye ibraz edilmesi kötü niyetini gösterdiğini, tüm bankalara çekte ödeme yasağı konduğu ve ibrazı halinde Çorlu 3. Asliye Hukuk Mahkemesine ibraz edilmesi mahkeme kararı ile gerektiği halde, mahkeme kararına uyulmayarak ilan süresinden sonra çek suretlerinin sunulması,

çekin şu an itibariyle davalının zilyetliğinde olduğunun da sabit olduğunu ve davalının çeklerle icra takiplerine giriştiğini, Delilleri ile sabit olduğu ve toplanarak delillerle sabit olacağı üzere. Lehtar ... Tic. Ltd.

Şti. tarafından müvekkili şirkete, aralarındaki ticari ilişkiye mukabil, elden teslim suretiyle zilyetliği devredildiğini, buna dair deliller her iki şirketin kayıtlarında da mevcut olduğunu belirtmelerine rağmen ve bilirkişi raporu ve defter incelemeleri delillerine dayanmalarına rağmen bu husuların incelenmediğini, tanıklarının da bilgi ve görgüye davalı ve delilleriyle sabit beyanlarda bulunduklarını, Davalı tarafın yargılama süresince cevap dilekçesi veya delil listesi sunmadığını, adeta davayı kabul ettiğini ve çekleri eline nasıl geçirdiğini izaha dahi gerek duymadığını, bunun da iyi niyetle olmadığını gösterdiğini,

davalının kötü niyetli olmadığına dair herhangi bir delil de öne sürmediğini, hal böyleyken davanın reddi yönündeki kararın hukuka aykırı ve haksız olduğunu, davalı ... Dış Tic.Ltd.Şti kaybolan çekleri hak sahibi olmadığı halde, kötü niyetli olarak elinde bulundurarak müvekkilini zarara uğrattığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 792. maddesi gereğince çek istirdadı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı, dava konusu ...

Mevlana/Konya şubesine ait 25.11.2017 keşide tarihli, ... nolu 50.000 TL tutarlı, ... Bağcılar Şubesine ait 27.11.2017 keşide tarihli, ... serin nolu 7.250 TL tutarlı ve ...

Bankası Anafartalar/Çanakkale Şubesi 30.11.2017 keşide tarihli ... nolu 25.000 TL tutarlı çeklerin hamili olduğunu, çeklerin başka çeklerle birlikte çalışanın aracında meydana gelen hırsızlık sonucu çalındığını, bu nedenle ellerinden rızaları dışında çıktığını ileri sürerek, dava konusu çeklerin TTK'nın 792. maddesi uyarınca istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya ve uyap kayıtlarının incelenmesinde; dava konusu çeklerin ilgili bankalardan akibeti ile birlikte önlü arkalı örneklerinin celbinin talep edildiği, ... Bankası çekine ilişkin olarak cevap verildiği ve çekin önlü arkalı örneğinin dosyaya sunulduğu, dava konusu yapılan ... Mevlana/ Konya şubesine ait çek ve ... Bağcılar Şubesine ait çekler ile ilgili olarak müzekkerelere verilen cevapların dosyada yer aldığı, ancak bu cevap içeriklerinde ... Çekinin ...

Bankası Tekstilkent şubesine ibraz edildiği, yine ... Bağcılar şubesine ait çekin ... Bankası aracılığı ile takastan ibraz edildiği, çeklerin ödeme yasağı nedeniyle ödenmediği, çek görüntüsü ile ibraz eden bilgilerinin karşı banka nezdinde olması nedeniyle oradan istenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Banka müzekkere cevap içerikleri de dikkate alındığında çeklerin ibraz edildiği ancak çek görüntüsü ve ibraz eden bilgilerinin karşı bankadan sorulması gerektiği yönünde verilen cevaplar kapsamında, çeklerin örneğinin dosyaya celp edilip, ciro silsilesinin incelenmediği anlaşılmaktadır.

Davacının çeklerin yetkili hamili olup, davalının ise yetkili hamil olmadığı iddiası kapsamında çeklerin örneğinin dosyaya celbi sağlanarak ve ciro silsilesi de denetlenerek değerlendirme yapılması gerekirken, esasa etkili delil niteliğindeki çeklerin ibrazda alınan önlü arkalı okunaklı örnekleri dosyaya kazandırılmadan ve ciro silsilesi yönünden inceleme yapılmaksızın sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, esasa etkili deliller celb edilmeksizin karar verildiği anlaşılmakla,

ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca karar kesindir.