İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/1440 K.2026/91

Taraflar arasındaki istirdat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davacının bu dosyaya ....09.2019 tarihinde haciz baskısı altında 29.563,47 TL ödeme yapmak zorunda kaldığını, ancak davacının davalıya bir borcu bulunmadığını, takibin ve borcun sebebinin ....02.2018 tarihli nakliyat poliçesi kapsamında davalının dava dışı sigortalısına yapmış olduğu ödeme olduğunu, davacının, davalının sigortalısına ait emtianın taşınması sırasında meydana geldiği belirtilen hasara sebebiyle kusuru bulunmadığını, davalının sigortalısı...... tarafından Almanya'da yerleşik ......... isimli firmadan satın alınan 48 kap, brüt 20.272 kg,

oto yedek parça (şanzımanı) emteasının davacıya ait ... plakalı dorseye dava dışı gönderen tarafından yüklendiğini, akabinde Almanya'dan Eskişehir'deki alıcı adresi olan ...... fabrikasına taşındığını, ancak davacının .....05.2019 tarihli ekspertiz raporunda belirtildiği üzere kusuru olmadığını, söz konusu raporda ''... hasarın, şanzımanın oturduğu özel metal sehpaların dorseye sabitlenmesinin yetersiz olması ve/veya istifinin uygun olmaması nedeniyle meydana gelebileceği kanaatine varılmıştır." değerlendirmesine yer verildiğini, buna göre söz konusu hasarın emteanın hatalı yüklenmesinden kaynaklandığını,

davacıya ait dorseye emteanın yüklemesi işini gerçekleştiren firmanın dava dışı .........Firması olduğunu, davalının, dava dışı .........'den talepte bulunması gerektiğini ileri sürerek, davanın ... AŞ'ye ihbarına ve Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında davacıdan haksız olarak tahsil edilen 29.563,47 TL'nin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, savunmasında özetle; talebin zamanaşımına uğradığını, müvekkili nezdinde ... numaralı nakliyat abonman blok sigorta poliçesi ile sigortalı ..........

AŞ'ye ait otomotiv parçaları (.....) emteasının, Almanya'dan Türkiye'ye taşımasının davacı taşıyıcı tarafından ... plakalı araç ile yapıldığını, taşımaya konu emteanın hasarlı olarak teslim edildiğini, hasarın müvekkili, şirkete ihbarı üzerine gerekli tahkikatın başlatıldığını, bağımsız ve uzman eksper tayini yapıldığını, ekspertiz raporu gereğince davacının sorumluluğunun bulunduğunu, eksper tarafından tespit edilen ve rapor edilen hasar bedeli olan 22.063,75 TL'nin tamamının ......12.2018 tarihinde sigortalıya ödendiğini, davacının % 100 oranında kusurlu olduğunu,

ödenen bu miktarın davacının sorumlu olması sebebiyle davacıdan tahsili için icra takibi başlatıldığını, davacının istirdat talebinin yerinde olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava, icra dosyasında ödenen bedelin tahsiline ilişkin İstirdat davasıdır. Davalı sigorta şirketi sigortalısının zararını tazmin ettiği, bu bedelin rücuen tazmini için davalıya karşı taşıyan olarak sorumluluğundan bahisle icra takibi başlatmış olduğu görülmüştür.

Mahkememizce sigorta alanında uzman bilirkişi ve uluslararası taşımacılık alanında uzman bilirkişiye tevdi ile alınan bilirkişi raporunda özetle; ......

Konvansiyonunda öngörülen sorumluluk sistemine göre taşıyıcı, emtia-eşyanın kendisi tarafından teslim alındığı tarih ile gönderilene teslim edildiği tarih arasında uğramış olduğu hasar ve ziyandan sorumlu olduğunu, Somut olayda taşıyıcı komple yükü tam ve hasarsız aldığını, ..-Taşıma Senedi üzerine herhangi bir ihtirazi kayıt-çekince koymamış, ancak emtia-eşyayı nihai varış yerinde adet emtiayı hasarlı olarak teslim ettiğini, bu durum taşıyıcının ifa sorumlusu adamı sürücünün de kabulünde olduğunu, Uyuşmazlığa konu davada,.....

Konvansiyonu ile TTK'nın ilgili hükümlerinin uygulama alanı bulacağı, davacı taşıyıcının geçici zilyetliğindeki emtia-eşyaya özen borcunu göstermeyerek eşyanın kısmı hasarına sebebiye verdiği, dolayısıyla edimini ifa etmediği kanaatine varıldığını, bu bağlamda. Davacı .......... Limited Şirketi tarafından, Sigortalısı...A.Ş , Poliçe numarası ...... olan Nakliyat Abonman ....... Sigorta Poliçesini düzenleyen davalı Sigortacı ...

A.Ş.'den, tazminat talebinde bulunulmasının mümkün olmadığı kanaatine varılması hususu, CMR m.17/1 atfi ile CMR m.23 ve m.25 gereği belirlenen kısmi zararda, CMR m.23/3 uyarınca sınırlı sorumlu olduğu üst sınır miktarında eşya hasrını tazmin yükümlülüğü bulunduğunun kanaatine varlıdığını bildirmiştir.

Mahkememizde bulunan bilgi ve belgeler, alınan rapor incelenmiş olup. Davalı sigorta şirketi sigortalısının zararını tazmin ettiği, bu bedelin rücuen tazmini için davalıya karşı taşıyan olarak sorumluluğundan bahisle icra takibi başlatmış olduğu, davacının icra tehditi altında ödeme yaptığı ve bu bedelin tahsili için iş bu davayı açmış olduğu görülmüştür.

CMR Konvansiyonunda öngörülen sorumluluk sistemine göre taşıyıcı, emtia-eşyanın kendisi tarafından teslim alındığı tarih ile gönderilene teslim edildiği tarih arasında uğramış olduğu hasar ve ziyandan sorumlu olduğu, Somut olayda taşıyıcı komple yükü tam ve hasarsız aldığı, CMR-Taşıma Senedi üzerine herhangi bir ihtirazi kayıt-çekince koymamış, ancak emtia-eşyayı nihai varış yerinde adet emtiayı hasarlı olarak teslim ettiği, bu durum taşıyıcının ifa sorumlusu adamı sürücünün de kabulünde olduğu,

Uyuşmazlığa konu davada, CMR Konvansiyonu ile TTK'nın ilgili hükümlerinin uygulama alanı bulacağı, davacı taşıyıcının geçici zilyetliğindeki emtia-eşyaya özen borcunu göstermeyerek eşyanın kısmı hasarına sebebiyet verdiği, dolayısıyla edimini ifa etmediği kanaatine varıldığı, bu bağlamda. Davacı............ Limited Şirketi tarafından, Sigortalısı...A.Ş , Poliçe numarası ... olan Nakliyat Abonman Blok Sigorta Poliçesini düzenleyen davalı Sigortacı ...

A.Ş.'den, tazminat talebinde bulunulmasının mümkün olmadığı..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekili vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin söz konusu hasarın meydana gelmesinde herhangi bir kusuru ve/veya sorumluluğu bulunmadığını, nitekim bu hususun, hasara ilişkin tanzim edilen ekspertiz raporunda yer verilen değerlendirmeler ile açıkça tespit edildiğini, ...05.2019 tarihli ekspertiz raporunda ''Özetle söz konusu hasarın, şanzımanın oturduğu özel metal sehpaların dorseye sabitlenmesinin yetersiz olması ve/veya istifinin uygun olmaması nedeniyle meydana gelebileceği kanaatine varılmıştır." değerlendirmesine yer verildiğini,

anılan değerlendirme açıkça ortaya koymaktadır ki söz konusu hasarın emteanın hatalı yüklenmesinden kaynaklandığını, davacıya ait ... plakalı dorseye emteanın yüklemesi işini gerçekleştiren firmanın dava dışı ..........olduğunu, davalının söz konusu hasardan doğan bedeli müvekkilinden değil dava dışı ........'den tahsil etmesi gerekirken, davacıdan tahsilat yapmış olmasının hukuka aykırı olduğunu, ekspertiz raporunun ekspertiz bulguları başlığı altında "Söz konusu nakliye aracının yol güzergahında herhangi bir kazaya karışmadığı öğrenilmiştir.

Buna karşın bu hasarın gerçekleşmesi ancak metal kafesi dorseye sabitleyen bağlantı ve sabitleme elemanlarının (spanzet, takoz vb.) gevşemesi/çözülmesi ve/veya kafesler arasında boşluk bırakılmasıyla ya da birbirine tam birleştirilmesiyle yol boyunca alınan normal titreşimlerle kafeslerin birbirine çarpması ya da sürtmesi sonucu kafes plastik çemberlerinin kesilmesi sonucu söz konusu hasar meydana gelmiş olabilir." değerlendirmesine yer verildiğini, buna göre davacıya ait nakliye aracının herhangi bir trafik kazasına karışmadığını, hasarın davacıya ait aracın geçirmiş olduğu herhangi bir trafik kazasından kaynaklanmadığını,

bu kapsamda söz konusu hasarın meydana gelmesinde davacının herhangi bir kusur ya da sorumluluğu bulunduğu tespitinin kabul edilemeyeceğini, TTK'nın ambalaj ve işaret başlıklı 862.maddesinde ''Eşyanın niteliği, kararlaştırılan taşıma dikkate alındığında, ambalaj yapılmasını gerektiriyorsa, gönderen, eşyayı zıya ve hasardan koruyacak ve taşıyıcıya zarar vermeyecek şekilde ambalajlamak zorundadır.

Ayrıca gönderen, eşyanın sözleşme hükümlerine uygun şekilde işleme tabi tutulabilmesi için işaretlenmesi gerekiyorsa, bu işaretleri de koymakla yükümlüdür.'' hükmü yer aldığını, yükleme ve boşaltma başlıklı 863.maddesinde '' Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak,

sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır." hükmü bulunduğunu, anılan hükümlerden ve ilgili ekspertiz raporundan açıkça tespit olunacağı üzere işbu davaya konu bedelin dayandığı hasarın meydana gelmesinde kusuru bulunanın gönderen firma yani dava dışı .........olduğunu, CMR Konvansiyonu hükümlerinin de TTK hükümleri ile paralel olduğunu, yükleme ve istifleme hatası sebebiyle davacının sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, davalı sigortacının rücu şartlarının oluşmadığı iddiasına dayalı İİK'nın 72/7 maddesi uyarınca icra dosyasına ödenen paranın istirdadı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelere göre; davalının dava dışı sigortalısı olan ...

AŞ ile arasında nakliyat abonman blok poliçesi düzenlendiği, dava dışı sigortalıya ait 48 kap otomobil yedek parçasının CMR belgesi uyarınca davacı tarafından Almanya/.....'den Türkiye/....'e taşınmasının gerçekleştirildiği, emtialarda teslim sırasında hasar tespit edildiği, aracın şoförü ve sigortalı şirket çalışanı tarafından düzenlenip imzalanan ....05.2018 tarihli kamyon ambar hasarlı malzeme tespit tutanağında .......ürün kodlu, ... seri numaralı şanzıman emtiasının hasarlandığının belirtildiği,

davalı tarafından yaptırılan ekspertiz incelemesi sonucunda davalı yanca dava dışı sigortalıya 22.063,75 TL'nin .....12.2018 tarihinde ödendiği, sigortalıdan temlikname alındığı, davalı sigortacı tarafından ödenen bu bedelin tahsili için İstanbul......İcra Müdürlüğünün .......

Esas sayılı dosyası ile .......05.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davacının borca ve yetkiye itirazı üzerine dosyanın yetkisizlikle Büyükçekmece İcra Müdürlüğüne gönderildiği, Büyükçekmece ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında düzenlenen ödeme emrinin davacıya tebliğ edildiği, icra dosyasına davacı tarafından 06.09.2019 tarihinde ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı vekilince eldeki davada, taşıma sırasında davacının herhangi bir kusuru bulunmadığı, hasarın emtianın hatalı yüklenmesinden kaynaklandığı, bu sebeple yapılan ödemenin haksız olduğu iddia edilerek icra dosyasınına ödenen miktarın istirdadına karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalının sigortalısına ait emtiaların davacıya ait .......plakalı araçla taşındığı, davacının fiili taşıyıcı olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamakta olup söz konusu taşıma Almanya'dan Türkiye'ye yapıldığından somut olayda CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

CMR'nin 17/1. maddesine göre, taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen ve tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. CMR'nin 17/2. maddesinde eğer kayıp veya hasar; hasara uğrayan malların ambalajlanmaması yada hatalı ambalajlanmış olması halinde yükün gönderici veya alıcı tarafından alınması, yüklenmesi ve özellikleri gereği özel risklerden doğmuş ise taşıyıcının zarardan sorumlu olmayacağı düzenlenmiştir.

Ancak yükün ambalajının kifayetsiz ya da ambalajsız olmasından veya araca hatalı istiflenip, sabitlenmesine bağlı tertipleme hatalarından dolayı vuku bulan hasarlardan taşıyıcı sorumlu tutulamayacağı öngörülmüş olmakla birlikte ambalaj, yükleme, boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğunun bulunduğu yerleşik Yargıtay içtihatlarıyla kabul edilmektedir.

Taşınacak emtianın ambalajsız veya ambalajının kifayetsiz olması ya da araca ve güzergaha uygun olmayan şekilde sabitlenmesi halinde taşıyıcı, göndereni uyarmadan ve CMR' nin 8 ve 9. maddelerine uygun olarak taşıma senedine çekince koymadan yükü teslim alır ve yükte bu sebepten hasar meydana gelirse; öncelikle zarara sebep olan hatayı taşıyıcının nezaret borcu esnasında kendi bilgisiyle fark edip edemeyeceğinin tespiti gerekecek;

fark edebileceği durumlarda ise hasar kifayetsiz ambalaj veya istif hatasından ya da yükün usulüne uygun bir şekilde sabitlenmemesinden kaynaklansa da zararın taşıyan ve gönderen arasında paylaştırılması ve taşıyıcıya müterafik kusur atfı gerekmektedir. Bu tespit ve bilgilere göre somut olayın değerlendirilmesinde;

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, her ne kadar, taşıyıcının ifa sorumlusu adamı sürücünün malı gönderilen alıcısına teslim ederken bir adet emtiayı hasarlı teslim ettiğini kabul ettiği, dolayısıyla meydana gelen kısmi hasarda davacı taşıyıcının hata ve kusurlu olduğu, geçici zilyetliğindeki emtia-eşyaya özen borcunu göstermeyerek edimini ifa edemediği tespit edilmiş ise de söz konusu bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmadığı görülmektedir.

Zira davacı tarafın emtianın kendisi tarafından yüklenmeyip dava dışı gönderen tarafından yüklendiği, yükleme hatası bulunduğunu iddia ettiği, ancak bilirkişi raporunda bu iddialar üzerinde durulmadığı gibi mahkeme gerekçeli kararında da bu hususlara değinilmeden eksik inceleme ile karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda mahkemece, yukarıda yer verilen CMR hükümleri uyarınca emtianın kim tarafından yüklendiği, ambalaj ve sabitleme hatası yapılıp yapılmadığı, davacının nezaret yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılarak, gerekirse konusunda uzman bilirkişiden yeniden rapor alınarak bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi sebebiyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a hükmü uyarınca karar kesindir.