İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/1666 K.2026/450

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davacılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...AŞ tarafından davalıya satılarak teslim edilen emtia bedelinin ödenmemesi üzerine, 261.142,72 TL alacağın tahsili amacıyla... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasıyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın haksız olduğunu, davacı ... Şirketi'nin kredi sigortacısı olduğunu ve sigortalı ...

AŞ'nin davalıya satarak bedelini alamadığı cari hesap alacağının 230.673,58 TL'sinin sigortalıya ödenerek TTK'nın 1472.maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olunduğunu, ... şirketinin tazminat ödendikten sonra halen 30.469,14 TL alacağının bulunduğunu ileri sürerek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına ve %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davaya cevap vermeyerek dava dilekçesinde dayanılan vakıaları inkâr etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Davacılardan ........... İstanbul Şubesi yönünden dosyanın incelenmesinde; ..... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyasında bu davacının herhangi bir alacak talebinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Yani takibe alacaklı sıfatıyla taraf konumunda değildir. İtirazın iptali davaları, icra takibine sıkı sıkıya bağlı davalardandır.

İtirazın iptali davasında, icra dairesinin yetkisine itiraz halinde, yetkili icra dairesinden ödeme emri tebliğ edilmesi, HMK'nın 114/2. maddesi anlamında özel dava şartıdır. Davacı ... ..... İstanbul Şubesi usulüne uygun icra takibine taraf olmaksızın huzurdaki itirazın iptali davasını ikame ettiği anlaşılmakla. Davanın davacı...İstanbul Şubesi yönünden özel dava şartı yokluğundan usulden reddine dair karar vermek gerekmiştir. ...

Davacı ...A.Ş. Yönünden ise dava şartlarına yönelik bir eksiklik bulunmadığından esas yönünden değerlendirme yapılması gereklidir.... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyası celbedilerek incelendiğinde, davacı şirket tarafından 261.142,72-TL cari hesap alacağı için başlatılan ilamsız takibe davalı borçlunun süresinde itirazı üzerine takibin durdurulmuş olduğu, icra dosyası içeriğine göre borçlu tarafından tebliğ için gider avansı yatırılıp itiraz dilekçesi alacaklıya tebliğ edilmemiş olduğundan davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmış olduğu görülmüştür.Taraflar arasındaki uyuşmazlık;

taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle düzenlendiği iddia edilen faturalardan kaynaklı cari hesap alacağı iddiasına dayalı olduğundan ticari defterlerin delil niteliği ve tacirler arası fatura tanzim delil niteliği hakkında mevzuat düzenlemeleri uyarınca uyuşmazlığın tahlili gereklidir. ...Amasya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak re'sen seçilecek bir mali bilirkişi vasıtasıyla davalının ticari defter ve belgeleri üzerinde ve tüm dosya kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmış.

Dosya talimat mahkemesinden döndükten sonra; davacının ticari defter ve belgeler üzerinde inceleme yapılmak üzere bir mali bilirkişi ile sigortacı bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.Dosya Mali Müşavir Bilirkişi .... ve Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişisi ...'a tevdi edildiği, bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 24.08.2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle ve sonuç olarak.

Takip konusu faturaların Davacı Şirketin Ticari Defter kayıtlarında yer aldığı, Takip tarihinden sonra 19.09.2019 tarihinde kredi sigortalısı ... şirketine tazminat ödemesi olarak 230.673,58 TL miktarında ödeme yaptığı ve Davacı Şirketin Davalı yandan 30.469,16 TL bakiye alacağının kaldığı tespit edilmiştir. Davacı Sigortacı ...tarafından, sigortalısı ...A.Ş.'nin, Başlangıç tarihi 01.01.2018, tarihi 31.12.2018, Sigorta konusu Aciz Hali Teminatı, Poliçe numarası ... olan ...

Poliçesi ile sigortalandığının tespiti karşısında; avacı Şirket ...A.Ş.'nin Ticari Defter Kayıtlarında Davalı ...'ün Davacı ...A.Ş.'ne 261.174.74 TL Borçlu olduğunun tespiti, kapsamında davacı Sigorta Şirketi ...tarafından, ...A.Ş.'ne yapılan ödeme bedelinin 230.673,58 TL olduğu bilirkişi heyeti tarafından tespit edilmiştir. Bu haliyle Davacı ... .....

İstanbul Şubesi tarafından diğer davacı ......A.Ş. 'ye aralarındaki sigorta ilişkisi kapsamında yapmış olduğu ödeme de nazara alınarak davanın.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyasına borçlu tarafından yapılan itirazın iptali talebi olması; , davacı şirket tarafından 261.142,72-TL cari hesap alacağı için başlatılan ilamsız takibin bulunması karşısında davanın davacı ...A.Ş. yönünden kısmen kabulü ile, davalının....İcra Müdürlüğü ...

Esas sayılı takip dosyasına itirazının kısmen iptaline, takibin 30.469,16-TL alacak yönünden,..." gerekçesiyle, davacı ...AŞ'nin davasının kısmen kabulü ile davalının.... İcra Müdürlüğü ...

Esas sayılı takip dosyasına itirazının 30.469,16 TL üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden takip tarihinden itibaren değişen oranda avans faizi uygulanarak devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, kabul edilen alacak tutarının %20'si oranındaki icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiliyle bu davacıya verilmesine; davacı ...İstanbul Şubesi'nin davasının dava şartı yokluğundan usulden reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Takip tarihinden sonra, takip alacaklısının bir miktar alacağının poliçe kapsamında diğer davacı tarafından ödenerek bu miktarda alacağın temlik edildiğini, davacı sigortacının dava tarihinden önce icra takip dosyasına sigortalısına yaptığı ödemeyi bildirdiğini, yasal halefiyet gereğince alacağın temlik alınan kısmı için takibe kaldığı yerden devam için mahkeme veya taraf onayı gerekmediğini, kararda sigortacı olan müvekkilinin icra takip dosyasına sunduğu 13.01.2020 tarihli bildirim yazısının değerlendirilmediğini, sigortacının kredi sigortası kapsamında diğer davacının alacağın ödeyerek haklarına halef olduğunu,

ödenen faturaların poliçe kapsamında olduğunu, davacı satıcının 261.142,72 TL alacağını tahsil edememesi üzerine 01.07.2019 tarihinde icra takibi başlattığını, sigortacının ise icra takibinden sonra 19.09.2019 tarihinde kredi sigortası poliçesi kapsamında alacak için diğer davacıya 230.673,58 TL ödediğini, TTK'nın 1472. maddesi gereğince ödeme miktarınca sigortalının haklarına halef olunduğunu, bunun için mahkeme ve diğer tarafın onayına gerek olmadığını, sigortacının ödeme miktarınca diğer davacının yerine geçerek takibi devam ettirebileceğini, buna ilişkin belgelerin 13.01.2020 tarihinde yani davadan önce takip dosyasına sunulduğunu,

ödeme sonrası diğer davacının kalan 30.469,14 TL bakiye alacağı için takip ve talep hakkının devam ettiğini, sigortacının ise ödediği 230.673,58 TL kadar alacağa yasal halef olarak takibe kaldığı yerden devam etme hakkına, mahkeme veya taraf onayı gerekmeksizin haiz olduğunu, Takip tarihinden sonra kredi sigortası kapsamında sigortacısından aldığı tazminat dışında kalan bakiye için talepte bulunan davacı ...

Şirketi'nin buna rağmen bakiye davası reddedilmiş gibi arabuluculuk ücretinden sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan fatura ve açık hesap alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davacılar vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. ..... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde: ...AŞ vekili dava dilekçesinde belirilen 22 adet faturadan kaynaklanan 261.142,72 TL cari hesap alacağın tahsili için 05.07.2019 tarihinde ilamsız takip başlatıldığı, ödeme emrinin 19.07.2019 tarihinde tebliği üzerine, süresinde icra dairesinin yetkisi ile borç ve ferilerine itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu, davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı anlaşılmıştır.

Takip sonrası sigortacı ...Şirketi tarafından 01.01.2018 başlangıç tarihli 12 ay süreli ... Medula Poliçesi kapsamında 19.09.2019 tarihinde yapılan 230.673,58 TL ödeme ile sigortalının haklarına halef olunmuş ve bu durum takip dosyasına bildirilmiştir. Davacı sigorta şirketi, sigortalının poliçe kapsamındaki alacağın ödeyerek düzenlenen ibraname ve temlik belgesi ile alacağın 230.673,58 TL kısmını temlik almıştır.

Alacağın temliki ve sigorta sözleşmesi kapsamında yapılan ödeme ile davacı sigorta şirketinin TTK'nın 1472. maddesine göre sigortalının haklarına halef olduğu anlaşılmıştır. Nitekim davacı sigortacı 13.01.2020 tarihinde alacağın temlik alındığını icra dosyasına bildirmiştir. Alacağın temlik edilen kısmı bakımından takip alacaklısı olan davacının aktif dava ehliyeti ve icra dosyasını takip yetkisi sona erecektir.

Temlik ile bu miktarda alacak bakımından takip yetkisi ve dava hakkı alacağı temlik alan sigortacıya geçmiştir. Mahkemece, davacı sigortacının usulüne uygun başlatılan bir takibin tarafı olmadığı gerekçesiyle bu davacı yönünden, özel dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. İcra takibinin devamı sırasında dava konusu alacağın devri hâlinde takibin alacaklısı değişir.

Dava konusu olayda sigortacı olan şirket geçerli bir alacak poliçesi kapsamında, davacı satıcının takip konusu ettiği bir kısım alacağını ödeyerek sigortalının haklarına halef olmuştur. Sigorta ödemesi bu yasal halefiyet dışında, sigortalı ödeme miktarınca alacağın sigortacıya yazılı şekilde düzenlenen alacağın devri sözleşmesi (ibra ve temlikname) ile devir etmiştir.

Bu bakımından poliçe dışında ödeme yapılsa dahi sigortacı, alacağın devri sözleşmesi kapsamında takip konusu alacağı talep edebilir. Alacağın devrine ilişkin belgenin icra dairesine verilmesi ile artık eski alacaklının, devir edilen miktar bakımından takip yetkisi ortadan kalkacaktır. Eski alacaklının bu takip nedeniyle sahip olduğu alacak ve takip hakkı, alacağı devir alan alacaklıya geçmiştir.

Bu kapsamda alacağı devir alan alacaklı eski alacaklının yerine geçerek ona yasanın tanıdığı bütün hakları kullanabilir. Alacağı devir alan sigortacı, alacağın tahsilini isteyebileceği gibi, devir alınan dava hakkı ile devir alınan alacak miktarınca itirazın iptali davası da açabilir.

İtirazın iptali davası takibe sıkı sıkıya bağlı olup, somut olayda alacağın devri sözleşmesi kapsamında bir kısım alacağı devir alan sigortacının, devir sözleşmesi kapsamında itirazın iptali davası açması mümkündür. Bu şekilde açılacak bir itirazın iptali davasında takip hukukuna ilişkin özel dava şartının ihlal edildiğinden söz edilemeyecektir.

Davacı sigortacı açısından dava şartının mevcut olduğu açık olup işin esasının incelenmesi gerekirken bu davacı yönünden dava şartlarının yanlış değerlendirilerek davanın usulden reddine karar verilmesi usule aykırı olmuş ve kararın kaldırılması gerekmiştir.

Mahkemece yapılacak incelemede tarafların ticari defterleri arasındaki fark ve uyumsuzluklarının sebebi, mahkemece yeniden yapılacak yargılamada değerlendirilmeli, ek rapor alınarak uyumsuzluğun sebebinin açıklığa kavuşturulması gerekir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.4 ve 6 bentleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.