İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/221 K.2022/252

Taraflar arasında görülen ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda, kararda yazılı nedenlerle verilen ihtiyati haciz kararına karşı, borçlu tarafından yapılan itirazın reddine ilişkin verilen ek kararın borçlu vekili tarafından istinafedilmesi üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin on bir kişilik personel grubu ile birlikte borçlu ... ait ... ve ... isimli gemilerinde hizmet vermesine rağmen maaşlarının büyük bir kısmının ödenmediğini, tüm gemi personelinin alacakları için ayrı ayrı ihtiyati haciz başvuruları yapıldığını, gemi kaptanı için yapılan başvurunun mahkemenin 2021/113 Değişik iş sayılı dosyayla kabul edilerek uygulandığını, müvekkili ve diğer gemi personelinin hizmet verdiği gemilerin Gine'de balıkçılık faaliyeti gösterdiğini,

gemi personeline gemiye katıldıkları tarihten 28.06.2019 tarihine kadar hiçbir ödeme yapılmadığını, maaşları ödenmeyen gemi personelinin bu durumu Konakri İş Mahkemesine ve ITF'e bildirildiğini, bunun üzerine borçlu şirket yetkililerince gemi personelinin 26.06.2019 tarihine kadarki iki aylık maaşlarının yarısının ödenmesinin kabul edildiğini, ancak bu aşamadan sonra personele karşı daha sert bir tutum gösterilerek gemiye gıda, içme suyu ve yakıt tedariklerinin durdurulduğunu, personelin tıbbi yardım taleplerinin geri çevrilerek gemiyi terk etmeye zorlandıklarını,

personelin ücret alacağını tahsil etmek amacıyla başkaca mahkeme ve kurullara başvuruda bulunduklarını, buna rağmen gerek iş sözleşmesinin tarafı ve donatan konumundaki alt kiracı ..., gerekse asıl kiracı ...

LTD yetkilileri tarafından ücretlerin ödenmediğini, müvekkilinin ile borçlu ... arasında düzenlenen sözleşme uyarınca aylık 2200 USD maaşla 12.04.2019-24.07.2020 tarihleri arasında ... gemisinde güverte lostromosu olarak, 25.07.2020-31.08.2021 tarihleri arasında ... gemisinde güverte lostomosu olarak hizmet verdiğini ve 57.410 USD ücret alacağın bulunduğunu, geminin sicile kayıtlı maliki ...

LTD şirketi olan geminin borçluya mürettebatsız olarak çıplak gemi kiralama sözleşmesi ile kiralandığını, BRIG LTD ile SONIT arasında imzalanan 27.02.2018 tarihli alt kiralama sözleşmesi ile ... gemisinin mürettebatsız olarak ... kiralanarak teslim edildiğini, borçlunun geminin personeli ile kendi adına sözleşmeler yaptığını, gemileri kendi nam ve hesabına kullandığını, gemilerin Gine'de balıkçılık yapmak üzere işletildiklerini, ileri sürerek, 57.410 USD alacağının tahsili amacıyla borçluya ait ...

IMO numaralı ... gemisinin ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 26.11.2021 tarihli kararıyla; " ..davacının ... yani ... şirketine ait ... ve ... gemisinde hizmet belgesi ile kaptan, donatan temsilcisi ve kiracı temsilcisinin düzenledikleri belgeye göre 12/04/2019-24/07/2020 tarihlerinde ... gemisinde güverte lostromosu olarak, 25/07/2020-31/08/2021 tarihleri arasında da ... gemisinde güverte lostromosu olarak görev yaptığı, bu hizmetlerinden dolayı ...

31/08/2021 tarihi itibariyle 57.410,00 USD alacağının bulunduğu, bu nedenle sözkonusu alacaktan dolayı TTK 1352, 1353 ve 1369/1-e maddelerine göre ihtiyati haciz talep etme hakkının doğduğu anlaşılmış olup talep dilekçesinde aynı donatana ait olduğu ileri sürülen ... IMO nolu ... gemisinin haczinin talep edilmektedir. Kardeş gemilerin haczinin TTK 1369.maddesinin 2.fıkrasında düzenlenmiştir.

Anılan hüküm fırkasına göre kardeş geminin haczi, gemiler bu deniz alacağından dolayı sorumlu olan kişiye ait ve alacak doğduğunda bu kişi geminin maliki, kiracısı veya tahsis olunanı ise mümkün olabilmektedir.

Eldeki dosyada talep eden tarafça sunulan Çıplak Gemi Kiralama Sözleşmeleri ile talep edenin güverte lostromosu olarak görev yaptığı ... gemisinin Çıplak Gemi Kiralama Sözleşmeleri ile SONIT'e kiralandığı dolayısıyla ... bu geminin donatanı olduğu, Gine Cumhuriyeti Balıkçılık ve Su Ürünleri Bakanlığına ait belgelerde ... ve haczi talep edilen ... gemisinin donatanının ... olduğu, mahkememizin 2021/113 D.İş dosyasına Tuzla Liman Başkanlığı 09/09/2021 tarihli yazısı ekinde gönderilen Register Belgesinde ... gemisinin donatanının ... olarak gösterildiği tespit edilmiştir.

Bu durumda talep edenin güverte lostromosu olarak görev yaptığı gemiler ile ihtiyati haczi talep edilen ... gemisinin TTK 1369/2 maddesi anlamında kardeş gemiler olduğu, bu nedenle talep edenin ... ve ... gemilerindeki hizmet alacağından dolayı kardeş gemi niteliğindeki ... gemisinin ihtiyaten haczinin TTK 1369/2 gereğince mümkün olduğu kanaatine varıldığından, açıklanan nedenlerle TTK 1320, 1352/1-(o) ve 1369/1-e maddesine göre talebin kabulü ile 57.410,00 USD ücret alacağı ile sınırlı olmak üzere ...

IMO numaralı Gine bayraklı ... isimli gemi isimli geminin ihtiyaten haczine... "gerekçesiyle, talebin kabulü ile 57.410,00 USD alacakla sınırlı olmak üzere 8606800 IMO nolu Gine bayraklı BOKE gemisinin ihtiyaten haczine, karar verilmiştir.Bu karara karşı, borçlu vekili tarafından, İİK'nın 265. maddesi uyarınca, süresinde itiraz edilmiştir.İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, itiraz dilekçesinde özetle;

ihtiyati haciz talep eden tarafından dosyaya sunulan ... ile ... arasında düzenlenen 27.02.2018 tarihli çıplak gemi alt kiralama sözleşmesinin sahte olduğunu, alacaklının çalıştığını iddia ettiği gemilerin ...şirketi adına tescilli olduğunu, müvekkilinin sadece 16.03.2018 tarihinde ...

Ltd şirketi ile iş birliği sözleşmesi düzenlediğini, müvekkilinin Bring şirketi ile ilgisinin bulunmadığını, müvekkilinin imzaladığı sözleşme ile alacaklı tarafından sunulan sözleşmedeki imzaların bir biri ile uyuşmadığını, müvekkili ile ... arasında düzenlenen 16.03.2018 tarihli sözleşmenin 4. maddesinde protokolün 31.12.2018 tarihine kadar geçerli olduğunun belirlendiğini, bu nedenle bir şirketin ...'in iki gemisini hem... şirketine kiraladığı hem de müvekkili ile aynı gemiler için iş birliği protokolü yaptığının kabul edilemeyeceğini, sunulan belgelerle İİK'nın 258. maddesinde düzenlenen yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediğini,

talep edilen alacağın iş birliği sözleşmesinin sona erdiği tarihten sonra doğduğunun ileri sürüldüğünü, iş birliği sözleşmesi ile iki geminin Gine Cumhuriyeti sularında balık tutma izinlerinin alınmasının kararlaştırıldığını, davacı tarafından düzenlenen ve kaptan tarafından imzalandığı belirtilen belgenin sahte olduğunu, 12.09.2019 tarihli deniz iş sözleşmesinin TTK'nın 1356/1. maddesine göre Türk hukukuna göre değerlendirilmesi gerektiğini, sözleşmede davacıya veya müvekkilinin yetkilisine ait bir imza bulunmadığını, oysa deniz iş sözleşmesinin ilgili kanun gereğince taraflarca iki nüsha şeklinde imzalanması gerektiğini,

sözleşmede davacıya ait imza bulunmadığını, müvekkiline atfen atılan imzanın da başka bir davada ihtiyati haciz talep eden ... ait olduğunu,12.04.2021 tarihli gerçek dışı iş sözleşmesinde de tarafların imzasının bulunmadığını, davacı tarafça dosyaya sunulan Hizmet Belgesi tercümesinde, müvekkili şirketin imza ve kaşesi varmış gibi "kaşe-imza" yazılarak yeminli tercüman tarafından hatalı tercüme yapıldığını, yaklaşık ispata kanaat getirilecek hiç bir delil bulunmadığını belirterek, ihtiyati haczin kaldırılması istenmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İSTİNAFA KONU EK KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi, itirazı değerlendirdiği 23.12.2021 tarihli ek kararıyla; "...Dosyaya sunulan iş sözleşmesi ve hizmet belgesine göre, davacının ... ve ... gemilerinde güverte lostromosu olarak çalıştığı, gemi kaptanının düzenlediği alacak teyit belgesine göre bu gemilerdeki çalışmasından dolayı toplam 57.410,00 USD alacağının bulunduğu, dosyaya sunulan çıplak gemi kira sözleşmesi ve GİNE Cumhuriyeti balıkçılık ve su ürünleri bakanlığının düzenlediği listeye göre ... gemilerinin donatanı olduğu,

bu şekilde iddia edilen alacak yaklaşık ispat kurallarına göre ispatlanmış olduğundan, Tuzla Liman Başkanlığının 09.09.2021 tarihli yazısı ekinde mahkememizin 2021/ 113 D.iş sayılı dosyasına gönderilen Register belgesine göre ... ait olduğu tespit edilen, kardeş gemi niteliğinde ki ... Gemisinin TTK'nın 1369/2.maddesine göre ihtiyaten haczine karar verilmiştir.İhtiyati haciz sebepleri İİK 265.

Maddesinde sınırlı olarak sayılmış olup sözkonusu hükümde borçlu tarafın ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisini ve teminata karşı itiraz edebileceği kabul edilmiştir.

Eldeki dosyada, alacağın dayanağı olan belgelere karşı ihtiyati hacze itiraz eden tarafça ileri sürülen sahtecilik iddiası, İİK'nın 265. maddesinde düzenlenen itiraz nedenlerinden olmayıp, söz konusu iddianın doğru olup olmadığı ancak yargılama neticesinde ortaya çıkacak olduğu, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için aranan yaklaşık ispat koşulunun gerçekleştiği kanaatine varıldığından..." gerekçesiyle, ihtiyati haciz kararına itirazın reddine, karar verilmiştir.Bu ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkemece deliller ve özellikle sahtecilik itirazının dikkate alınmadan karar verildiğini, yargılamada adil değerlendirme yapılmadan karar verildiğini, İİK'nın 258. maddesinde yer alan “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünün ihlal edildiğini, davacı tarafın sunmuş olduğu sahte iş sözleşmesi,

hizmet belgesi ve çıplak gemi alt kira sözleşmesi için uzman mütalaasının dava dosyasına sunulmasına rağmen mahkemece imzasız belgelerin esas alınarak karar verildiğini, Gine Cumhuriyete Savunma Bakanlığı Deniz Valiliğinin 27.07.2020 tarihli yazısında görüldüğü üzere " ... isimli şirket ile 26 Temmuz 2019 tarihinde adli ihtiyati haciz (para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için borçlunun mallarına mahkeme kararı ile önceden geçici el konulması) Ukraynalı bir armatöre ait olan ...ve ... isimli bu iki balıkçı gemisine konulmuştur." ifadesinin yer aldığını,

buna göre müvekkilinin donatan olmadığı ve gemiler hakkında haciz işlemi uygulanarak gerçek donatan ... bünyesindeki mürettebatın açıkta kaldığı bilgilerinin sunulduğunu, 30.05.2019 tarihli Konakri İstinaf Mahkemesi kararında yer aldığı üzere, müvekkil şirket ile ... arasında yapılan işbirliği sözleşmesi donatan ... müvekkil şirkete borcunun bulunduğunu, bu kararla ... şirketine ait ... ve ... gemilerinin haczedildiğini, bu kararın dahi müvekkilinin donatan olmadığını göstermesine rağmen mahkemece aksi kanaatle müvekkilinin geminin donatanı olduğunun kabul edilmesinin hatalı olduğunu,

bir donatanın kendi işletmesindeki gemileri haczetmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin beyanına göre işlemlerin ... yöneticisinin organize örgüt işlemleri olduğunu, müvekkilinin gemi adamları ve borçla ilgisinin bulunmadığını, tek taraflı imzasız ve usulsüz belgelerle ihtiyati haczin kabul edilmesinin doğru olmadığını, ibraz edilen sahte sözleşmelerde yasalarda belirlenen yazılı sözleşme unsurlarının bulunmadığını, HMK'nın 293. maddesi kapsamında alınan uzman görüşünde ... ile ...

LTD arasında yapıldığı iddia edilen sahte çıplak gemi alt kira sözleşmesi ve davacıya ait dosyaya sunulan 12.04.2019 tarihli iş sözleşmesinin değerlendirilerek çıplak gemi kiralama sözleşmesindeki imzanın müvekkiline ait olmadığının belirlendiğini, müvekkiline ait kaşe ve imza bulunmaması nedeniyle yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediğini, mahkemece belgelerin aksinin olabileceği ihtimalinin değerlendirilmediğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

ek kararın kaldırılmasına ve ihtiyati hacze yönelik itirazın kabulü ile gemi üzerine konulan ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, deniz iş sözleşmesinden kaynaklı işçilik alacakları nedeniyle, TTK'nın 1352 vd. maddeleri maddesi uyarınca geminin ihtiyaten haczi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, ihtiyati haciz talebinin kabulüne ilişkin kararına yönelik borçlu vekilinin itirazının reddine karar verilmiş; itiraz hakkında verilen bu ek karara karşı, yasal süresi içinde, borçlu vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.TTK'nın 1352. maddesi uyarınca, bir geminin ihtiyati haczi, sadece Kanun'da sınırlı olarak sayılmış olan deniz alacakları için istenebilir. Aynı maddenin 1. fıkrasının (o)bendi uyarınca, gemi kaptanının ve personelinin işçilik alacakları ile ülkelerine geri götürülme masrafları, deniz alacağıdır.

Bu nedenle, talebe konu alacak için geminin ihtiyati haczinin talep edilmesi mümkündür. Ancak, bunun için talep edenin, alacağının varlığını gösteren belgelerini sunması ve alacağını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. TTK'nın 1353/4. maddesi uyarınca, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için, talebe konu alacağın deniz alacağı olması yeterlidir.

Ancak bu durum, alacaklının alacağını yaklaşık olarak ispatlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; alacaklının ayrıca, alacağın deniz alacaklarından olduğunu ve parasal değerini yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir (TTK m.1362). Bu hukuki açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde;Alacaklı vekili, müvekkilinin 12.04.2019 ila 24.07.2020 tarihleri arasında borçlunun donatanı olduğu Viking gemisinde.

25.07.2020 ile 31.08.2021 tarihleri arasında ise Graf Vorontsov gemisinde çalıştığını ve ücretini alamadığını ileri sürerek, borçluya ait diğer geminin yani TTK'nın 1369/2.maddesi uyarınca kardeş geminin ihtiyaten haczi talebinde bulunmuştur.Alacaklı vekili tarafından sunulan deniz iş sözleşmelerinin geminin mührü ile mühürlendiği anlaşılmıştır. İş sözleşmelerinin donatan adına kaptan tarafından imzalanmasında yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Borçlu vekili, gemi kiralama sözleşmelerinin sahte olduğunu belirtmiş ise de borçlu ile ... şirketi arasında Mart 2018 tarihinde davacının çalıştığı gemilere ilişkin olarak iş birliği sözleşmesi düzenlendiği, belirtilen sözleşme kapsamında alacaklının çalıştığı gemilerin borçlu tarafından işletildiğinin yaklaşık olarak ispat edildiği, sunulan belgelerden gemiye ait mühür bulunması nedeniyle belgelerin yaklaşık ispat için yeterli olduğu, sahtelik iddiasının İİK'nın 265. maddesi kapsamında ihtiyati hacze itiraz nedenleri arasında bulunmadığı,

davacı alacağının deniz alacağı olması nedeniyle, İİK'nın 1350 vd. maddelerindeki ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu, TTK'nın 1320. maddesi uyarınca çıplak kira sözleşmesi ile gemiyi kiralayanın da sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmıştır.

İstinaf başvurusuna eklenen bir kısım belgelerin itirazla birlikte dosyaya sunulmadığı, sunulan belgelerin de ihtiyati haciz de itirazda dikkate alınacak nitelikte olmadığı, bu belgelerin açılacak bir menfi tespit davasında değerlendirilebileceği, borçlu ile dava dışı ... arasındaki ilişki kapsamında davacının bir alacağının bulunması halinde, borçluya ait kiralanan gemiler üzerine haciz konulmasının somut uyuşmazlık bakımından öneminin bulunmadığı anlaşılmakla, borçlu vekilinin ihtiyati hacze yönelik itirazının reddi gerekmiştir.Yukarıda açıklanan gerekçelerle,

HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, itiraz eden borçlu vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.