İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/45 K.2022/714

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın açılmamış sayılmasına dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ticari ilişkide müvekkilince düzenlenen fatura borcunun ödenmemesi üzerine, alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, Küçükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkilinin davalıya borcunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...tarafların İdavayı takip etmemeleri nedeniyle mahkememizce 14.06.2021 tarihinde iş bu dosyasının yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve bu tarihten itibaren 3 aylık yasal süre içerisinde davanın yenilenmediği anlaşılmakla..." gerekçesiyle dosyanın süresinde yenilenmemesi nedeniyle HMK'nın 150/5 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

İlk derece mahkemesince ikinci oturumda HMK'nın 150.maddesi gereğince işlemden kaldırılan davanın süresinde yenilenmemesi nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verildiğini, ancak işlemden kaldırma kararına ilişkin duruşma zaptının kendilerine tebliğ edilmemesi nedeniyle verilen kararın usulsüz olduğunu, duruşma zaptının tebliğ edilmemesi nedeniyle üç aylık yasal sürenin işlemeye başlamadığını, mahkemece duruşma zaptının tebliğ edilmeden sürenin başlatılması nedeniyle hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, zabtın tebliğ edilmeyerek üç ayda davayı yenileme imkanının ellerinden alındığını, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2017/9643 E.,

2020/5686 K. sayılı ve 01.10.2020 tarihli kararında bu hususun belirlenerek, dosyanın yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına ilişkin duruşma zaptının tebliğ edilmemesinin hukuki dinlenilme hakkının ihlali olarak belirlendiğini, bu karardan da anlaşılacağı üzere mahkemece işlemden kaldırılmaya ilişkin duruşma zaptının davacıya tebliği gerektiğini, bu şekilde işlem yapılmadan verilen kararın hatalı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve yargılamanın devamı ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, satım sözleşmesinden kaynaklı faturalı alacakların tahsili için başlatılan ilamsız icra takiplerine vaki itirazların İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali ve icra inkar tazminatlarının tahsili talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıdaki gerekçelerle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'ın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı tarafından dava dilekçesi ile açılan davada mahkemece dilekçelerin teatesi aşaması tamamlanmıştır.

Mahkemece 01.02.2021 tarihinde yapılan ön inceleme duruşmasına davacı vekilinin katıldığı, davalı vekilinin katılmadığı, mahkemece taraflara delil bildirmeleri için süre verildiği ve eksiklerin tamamlanması halinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilerek duruşmanın 14.06.2021 tarihine ertelendiği görülmüştür.

Belirtilen duruşmaya davacı vekilinin mazeretsiz olarak katılmadığı, davalı vekilinin de davayı takip etmeyeceğini bildirmesi nedeniyle HMK'nın 150.maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. 3 aylık yasal süre içerisinde davanın yenilenmemesi üzerine 16.09.2021 tarihinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, davacı vekilinin istinafa konu dilekçesi ile istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

HMK'nın 24 vd. maddelerinde yargılamaya hakim olan ilkeler düzenlenmiştir. Bu kapsamda hukuk davalarında tasarruf ilkesi ve davanın taraflarca getirilmesi ilkesi de bulunmaktadır. Anılan hükümler arasında hukuki dinlenilme hakkı da düzenlenmiştir. HMK'nın 27. maddesinde davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgililerinin kendi haklarıyla bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip oldukları düzenlenmiştir.

Bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunması, açıklama ve ispat hakkına sahip olunması ve mahkemenin açıklamaları dikkate alınarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerdiği kabul edilmiştir.

Bu kapsamda mahkemece, taraflarca sunulan dilekçelerin diğer tarafa tebliğ edilmesi, delil bildirme olanağının sağlanması, tarafların duruşmaya davet edilmesi suretiyle, hukuki dinlenilme hakkı çerçevesinde taraflara imkan sağlanmıştır. HMK'nın 150. maddesi tasarruf ve taraflarca getirilme ilkelerine uygun olarak, tarafların duruşmaya gelmemesinin sonuçları düzenlenmiştir.

Buna göre; usulüne uygun şekilde davet edilmiş taraflar duruşmaya gelmedikleri veya davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde, dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan birinin duruşmaya gelmiş olması halinde yapılacak olan işlemler anılan maddenin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir.

Belirtilen şekilde, işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren başlayarak üç ay içerisinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibariyle açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. Tarafların usulüne uygun şekilde duruşma gününden haberdar edildikleri sabittir. Davacı vekilinin buna ilişkin bir itirazı bulunmamaktadır.

Mahkemece, dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin ara kararın taraflara tebliğ edileceğine ilişkin yasa hükmü bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu tür ara kararların taraflara tebliği HMK'nın 24. maddesindeki tasarruf ilkesi ile 25.maddesindeki davanın taraflarca getirilmesi ilkeleri kapsamında mahkemeye yüklenemez.

Bu durumda davacının usul hükümlerine göre haberdar olduğu duruşmaya katılması veya duruşma tarihinden önce mazeret sunması veya eski hale getirme talebinde bulunması gerekir.

İstinaf başvurusunda sözü edilen Yargıtay 8.Hukuk Dairesinin 01.10.2020 tarih 2017/9643 Esas, 2020/5686 Karar sayılı ilamı uyuşmazlık konusu olan ve mazereti reddedilen somut olaydaki uyuşmazlığa ilişkin olup, eldeki dava yönünden uygulanma olanağı bulunmadığından, davacı vekilinin tüm istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun değerine göre karar kesindir.