İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/987 K.2025/1781

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ticari ilişkisi bulunan ... Metal ve Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.'den satın aldığı emtia karşılığı düzenlenen 106.135,45 TL ve 60.770,92 TL bedelli faturalar için 21.09.2020 tarihinde 104.000.,00 TL, 25.09.2020 tarihinde 40.000,00 TL ödemeyi davalı banka aracılığıyla yaptığını, 104.000,00 TL ödemenin doğru alıcıya gönderilmesine rağmen 40.000,00 TL tutarındaki ödemenin isim benzerliği nedeniyle sehven ...

İnşaat ve Yapı Malz. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin davalı bankadaki hesabına gönderildiğini, müvekkilinin anılan şirketle 2018 yılına kadar çalıştığını, bu tarihten sonra taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, tarafların hesap mutabakatı yaparak ticari ilişkilerini sonlandırıldığını, müvekkilinin hatayı fark etmesi üzerine sehven ödenen 40.000,00 TL'nin iadesini talep ettiğinin, bankanın veya havale alacaklısının müvekkilinden alacaklı olmadığını, müvekkilinin yanılarak havaleyi başka şirkete yapması ile bankanın sebepsiz zenginleştiğini ve TBK'nın 77. maddesi gereğince paranın iadesi gerektiğini, İstanbul Anadolu 9. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında alacağın tahsili için başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: müvekkili bankanın müşterileri arasında aracı görevi üstlendiğini, sehven gönderildiği iddia edilen paranın bankadan istenemeyeceğini, paranın ancak havale alıcısından istenebileceğini, alıcı şirketin müvekkili bankanın yasal takipteki müşterisi olduğunu, bu durumdaki kişinin hesabına gelen parada bankanın rehininden sonra üçüncü kişinin haczi bulunduğunu,

takibe uğrayın havale alıcısının ticari faaliyetlerini 26.02.2019 tarihinde kurulan ... Metal ve Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti. üzerinden sürdürmeye başladığını, ... Metal şirketinin kurucu ortağının ... İnşaat firmasında çalıştığını ve vekaletle ... İnşaat adına işlem yaptığını savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "..İhtilaf; davalı bankaya husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği, bankanın söz konusu havale bedelini davacıya iade etmesi gerekip gerekmediği hususlarına ilişkindir.Yanlar arasındaki sözleşme ilişkisi ve yapılan havale işleminin bu sözleşme ilişkisine dayalı bulunması nedeniyle husumet itirazı yerinde görülmemiştir.Yargıtay 11. HD 2016/4541 Esas, 2017/6590 Karar sayılı kararında ve yerleşmiş içtihatlarında; 'Uyuşmazlığın çözümünde 6098 sayılı TBK'nın 555 vd. maddeleri ile özellikle havale edenin geri alma hakkının düzenlendiği 559. maddenin uygulanmasını gerektirmektedir.

Anılan 559. maddenin ikinci fıkrasında, havale ödeyicisinin (davalı banka) havale alıcısına havaleyi kabul ettiğini açıklamadığı sürece havale edenin ona verdiği yetkiyi geri alabileceği öngörülmüştür.

Somut olayda, davalı banka, havaleyi kabul ile havale eden tarafından gönderilen parayı havale alıcısının hesabına geçirmiş olmakla, havale konusu para üzerinde tasarruf hakkı havale alıcısına geçmiş olup havale eden, TBK 559/1.maddesi uyarınca havale alıcısına vermiş olduğu yetkiyi geri alabilirse de, davalı havale ödeyicisi bankaya verdiği yetkiyi geri alamayacağından irade fesadına dayalı dahi olsa iade istemini davalı bankaya karşı ileri süremez.

Davalı bankanın, TBK'nın 557/1. maddesi de gözetildiğinde, havale alıcısının hesabına aktardığı havale konusu para üzerine, havale alıcısı ile aralarındaki sözleşmeye dayanarak bloke koymuş olmasında da yasaya aykırı bir durum sözkonusu olmayıp davacının iadesi talebinin reddedilmesinde davalı banka açısından bir usulsüzlük bulunmamaktadır.' denilmektedir.

Dolayısıyla davalı bankanın yanlar arasındaki sözleşme ilişkisine ve özen borcuna aykırı bir davranışı bulunmadığı, davacının talimatına uygun hareket ederek dava konusu parayı dava dışı olan ... İnşaat ve Yapı Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti. hesabına intikal ettirdiği, artık bundan sonra ... İnşaat ve Yapı Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin malvarlığına dahil olmuş paradan kendi alacağını bloke etme/tahsil etme hakkı bulunduğu, davacının zararını sebepsiz zenginleşen ...

İnşaat ve Yapı Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden tahsil etmesi gerektiği sonuç ve kanaatine..." gerekçesiyle davanın ve kötü niyet tazminatının reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Mahkemenin ret karanının hukuka aykırı olduğunu, 40.000 TL'nin sehven gönderildiğinin defter incelemesinden anlaşılacağını, müvekkilinin parayı ... Metal Şirketine transfer etmek istediğini, ancak isim benzerliği nedeniyle paranın sehven ... İnşaat Şirketine gönderildiğini, müvekkili ile ...

İnşaat şirketi arasındaki ticari ilişkinin 2018 yılında mutabakatla sonlandırıldığını ve bu tarihten itibaren taraflar arasında bir ticari ilişki bulunmadığını, sehven yapılan işlemin fark edilmesi üzerine derhal bankaya ve ...

İnşaat Şirketine başvurularak paranın iadesinin istendiğini, bankanın hukuka aykırı bir şekilde paranın iadesini reddettiğini, müvekkilinin havale alacaklısına bir borcunun bulunmaması nedeniyle havalenin isim benzerliği ile sehven yapıldığının anlaşılacağını, havale alıcısının bu havaleyi kabul etmemesi nedeniyle havale edilen miktarın havale alıcısının mülkiyetine geçmediğini, TBK'nın 30. maddesine göre yanılma halinde bir kişinin yapılan işlemle bağlı tutulamayacağını, havale alacısının paranın iadesi için gerekli işlemleri yapmasına rağmen bankanın hukuka aykırı bir şekilde bu işlemin yapılmasını engellediğini,

bankanın bu hukuksuz eylemi ile müvekkilinin mal varlığında ciddi bir azalma oluştuğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, dava dışı ... İnşaat ve Yapı Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin davalı bankadaki hesabına sehven yapılan havalenin bankaca iade edilmemesi üzerine başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacının, dava dışı ... Metal ve Otomotiv San. Tic. Ltd.

Şti.'den satın aldığı demir emtiası için davacının, davalı bankada bulunan hesabından 21.09.2020 tarihli ve 106.135,45 TL bedelli fatura ile 28.09.2020 tarihli ve 60.770,92 TL bedelli faturalar için 21.09.2020 tarihinde 104.000,00 TL ve 25.09.2020 tarihinde 40.000,00 TL olmak üzere toplam 144.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığı, ancak 25.09.2020 tarihinde yapılan 40.000,00 TL tutarındaki ödemenin, isim benzerliğinden dolayı sehven ... İnşaat ve Yapı Malz. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin davalı bankadaki hesabına yapıldığı ileri sürülerek bu miktarın iadesi istenmiştir.Davalı banka ise havalenin internet bankacılığı aracılığıyla yapıldığını, havale işlemi ile paranın havale alıcısının hesabına geçtiğini, müvekkilinin de havale alıcısı şirketten takibe düşmüş alacağı bulunduğunu ve bankanın havale alıcısı hesabındaki para üzerinde kanuni rehin hakkının bulunduğunu savunmaktadır.Bu durumda, davacı tarafından yapılan havale ile havale alıcısının hesabına gönderilen paranın sonradan hata hukuki sebebine dayanılarak geri alınıp, alınmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, havaleyi gönderen ile havale alıcısı arasındaki ticari ilişki ile bu ticari ilişkinin 2018 yılında sona erdiğine ve tarafların bir birinden alacaklı olmadığına ilişkin tutanağın bir bağlayıcılığı olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.TBK'nın 555 vd. maddeleri ile özellikle havale edenin geri alma hakkının düzenlendiği 559. maddenin incelenmesinde, TBK'nın 559/2. maddesinde, havale ödeyicisinin (davalı banka) havale alıcısına havaleyi kabul ettiğini açıklamadığı sürece havale edenin ona verdiği yetkiyi geri alabileceği düzenlenmiştir.

Davalı banka, havaleyi kabul ile havale eden tarafından gönderilen parayı havale alıcısının hesabına geçirmiş olmakla, havale konusu para üzerinde tasarruf hakkı havale alıcısına geçmiştir. Havale edenin TBK'nın 559/1.maddesi uyarınca havale alıcısına vermiş olduğu yetkiyi geri alabilirse de, davalı havale ödeyicisi bankaya verdiği yetkiyi geri alamayacağından irade fesadına dayalı dahi olsa iade istemini davalı bankaya karşı ileri sürülmesi mümkün değildir.

Davalı bankanın, TBK'nın 557/1. maddesi gözetilerek havale alıcısının hesabına aktardığı havale konusu para üzerine, havale alıcısı ile aralarındaki sözleşmeye dayanarak bloke koymuş olmasında da yasaya aykırı bir durum sözkonusu değildir. Davacı, 25.09.2020 tarihinde havale alıcısına, sebebini belirtmeden 40.000 TL göndermiştir.

Davacı ile havale alacaklısının ticari defterleri dışında bir borç alacak ilişkisi bulunmadığı hususu, üçüncü kişi konusunda bulunan bankaya karşı ileri sürülemez. Paranın davacının talimatıyla ve geçerli bir havale işlemi sonucu dava dışı şirketin hesabına geçtiği ve onun tasarrufunda olduğu belirlenmiştir.

Bu aşamadan sonra 15.10.2020 tarihli ihtarla paranın sehven gönderildiği belirtilerek, bu konuda hiç bir kusuru kanıtlanmayan bankadan istenilmesi mümkün olmadığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasaya ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden,

davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca dava konusunun miktarı itibariyle karar kesindir.