İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2023/1736 K.2023/1948

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle konusuz kalan davanın reddine dair verilen karara karşı, davalı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen, davalının eski işletici ve kefil olarak imzaladığı 11.07.2018 tarihli bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle müvekkilinin alacaklı olduğunu, alacağın tahsili amacıyla keşide edilen ihtardan sonuç alınmaması üzerine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını ve takibin kesinleştiğini, Protokolden doğan ve ihtara rağmen ödenmeyen alacağın ödenmemesi üzerine bu kez tahsilde tekerrür olmamak üzere İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığını, davalının takibe yönelik itirazının haksız olduğunu, ipoteğin süresiz olduğunu, düzenleme şeklide ve usulüne uygun düzenlenen ipotek senedinin ilam hükmünde olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına ve %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, savunmasında özetle; talep edilen alacağın zamanaşımına uğradığını, takibin yetkisiz icra müdürlüğünde başlatıldığını, borcun bulunmaması nedeniyle takibin kötü niyetli olduğunu, davacı şirkete 2007 yılında çeşitli tarihlerde toplam 705.271,00 TL ödeme yapıldığını, dava dilekçesinde bu ödemelerin alınan akaryakıtlar için ödendiğinin belirtilmesine karşın, nakit teminat karşılığı yapıldığını, zira akaryakıt ödemelerinin akaryakıt alımı sırasında yapıldığını, davacı şirketin nakit teminat istemesi nedeniyle bu ödemelerin yapıldığını, ödemelere ilişkin banka dekontları bulunduğunu,

herhangi bir borç bulunmaması halinde ödemelerin mahsup edilmesinin kararlaştırılmasına rağmen davacı şirketçe anlaşılan mahsuplaşma işleminin yapılmadığını, mahsup yapılmadan müvekkili aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ..

Esas sayılı dosyalarında takip başlatıldığını, alacaklı şirketin bu ödemeleri yok saymasının kötü niyetinini gösterdiğini, uzun süre beklenerek takibe başlanmasının da savunmalarını doğruladığını, davacıdan 705.271,00 TL ve bu ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren faizi kadar alacaklı olduğunu, ipotek veren muris ...'nin okuma yazma bilmediğini ve ipotek tesisinin usulsüz olduğunu, ipoteklerin süreli olmasına rağmen süresinde takip başlatılmadığını savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "Dava, icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Dava açıldıktan sonra davalının dosya borcunu ödediği 28.12.2022 tarihli beyan dilekçesinden anlaşıldığından dava konusuz kalmıştır. Bununla birlikte, davanın alınmasına sebebiyet verilmesi nedeniyle davalı aleyhine harca esas değer üzerinden vekalet ücretine ve icra inkar tazminatına..." gerekçesiyle, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, alacağın %20'si olan 50.000 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Konusuz kalan davanın esası ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar karar veren mahkemece, davalı aleyhine yargılama gideri ve icra inkar tazminatına karar verildiğini, 23.05.2022 tarihinde ipotek bedelinin ödenmesi ile davacının ipotekten kaynaklanan alacağının kalmadığını, ipoteğin ödeme ile kaldırıldığını, takibe dayanak alacağın son bulduğunu, bu nedenle davanın konusuz kaldığını, buna rağmen yargıla giderleri, vekalet ücreti ve icra inkar tazminatına karar verilmesinin hatalı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, icra inkar tazminatı talebinin reddine, karar verilmesini istemiştir.Davacı vekili, istinaf başvurusuna karşı sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davalının istinaf başvurusunun yerinde olmadığını, HMK'nın 331.maddesine göre davanın konusuz kaldığı durumlarda hükmedilecek yargılama gideri ve vekalet ücretinin saptanmasında, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumunun dikkate alınacağını, davanın açılmasına sebep olan davalının yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının yerinde olduğunu,

davanın 10.03.2022 tarihinde açılmasından sonra borcun 23.05.2022 tarihinde ödendiğini, takip ve dava sonrası borcun ödenmesi ile davalının haksızlığının belirlendiğini, bu nedenle mahkemece yargılama giderleri ile birlikte icra inkar tazminatına karar verilmesinin Yargıtay uygulamalarına uygun olduğunu, buna rağmen davalıya yüklenecek bir kusur bulunmadığının belirtilerek istinaf başvurusunda bulunulmasının yersiz olduğunu belirterek istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, bayilik sözlemesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, takip borcunun yargılama sırasında ödemesi nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı ile dava dışı şirket arasında düzenlenen bayilik sözleşmeleri kapsamında davacının alacağı bulunduğu belirtilerek, ipoteğin paraya çevrilmesi için İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında 26.12.2019 tarihinde takip başlatılmış, davalının itirazı üzerine duran takibin harekete geçirilmesi amacıyla 10.03.2022 tarihinde itirazın iptali davası açılmıştır. Yargılamanın devamı sırasında 23.05.2023 tarihinde takip konusu borcun ödendiği ve ipoteğin kaldırıldığının davacı vekilince bildirilerek, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek yargılama giderleri ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istenmiştir.

İlk derece mahkemesince, dava tarihinden sonra borcun ödenmesi nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, %20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline ve yargılama giderlerin davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Takip ve ipotek konusu borcun ödendiği ve ipoteğin kaldırıldığı konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Dosyadaki deliller ve beyanlara göre davadan sonra 23.05.2023 tarihinde ipotek konusu borç ödenerek ipotek kaldırılmıştır. Borcun ödenmesi ve taraflar arasındaki sözleşme ilişkileri dikkate alındığında takip ve dava tarihi itibariyle davacının dava açmakta haklı olduğu ve itiraz nedeniyle duran takibin harekete geçirilmesi için itirazın iptali davası açılmasında davacının hukuki yararının bulunduğu anlaşılmaktadır.

HMK'nın 331/1. maddesinde, davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerine takdir ve hükmeder.

Dava konusu borcun ödendiği de dikkate alındığında, mahkemece konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerinde olduğu gibi, dava tarihindeki haklılık durumuna göre HMK'nın 331.maddesi gereğince davalının yargılama giderlerinden sorumlu tutulması da yerindedir.

Takibe konu bayilik sözleşmesinden kaynaklanan borcun ödenmemesi nedeniyle takip başlatıldığı, davalının haksız şekilde takibe itiraz ederek takibin durmasını sağladığı ve itirazın iptali davasının açılmasından sonra borcun ödendiği dikkate alındığında takibe yönelik itirazın haksız olması karşısında, davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekir.

Mahkemece de isabetli şekilde davanın açıldığı tarihte davacının haklı olduğu gözetilerek, dava tarihinden sonra yapılan ödeme ile konusuz kalan davanın esası ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına, davacı yararına icra inkar tazminatına ve yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesi nedeniyle davalının yerinde görülmeyen istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.