İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2023/2554 K.2024/448

Taraflar arasındaki zayi nedeniyle çek iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin deniz, kara ve hava taşımacılığı işi ile iştigal eden uluslararası bir şirke olduğunu, taşıma hizmeti sağlayıcısı olduğu ticari ilişkiler kapsamında çeşitli müşterilerinden 6 adet çeki teslim aldığını, çeklerin müvekkilinin elindeyken taşıma esnasında kaybolduğunun tespit edildiğini, müvekkili alacakları karşılığında; ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...) nin ...

Balıkesir Şubesi'nin ... seri numaralı, 23/01/2023 vade tarihli, 85.385,00-TL tutarındaki çeki cirolayarak, ... San. ve Tic. Ltd. Şti. (...) nin ...bank ...- Bağcılar Şubesi'nin ... seri numaralı, 25/01/2023 vade tarihli, 95.000-TL tutarındaki çeki cirolayarak, ... Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (...) nin ...- Denizli Sanayi Şubesi'nin ... seri numaralı, 30/01/2023 vade tarihli, 235.000-TL tutarındaki çeki cirolayarak, ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. (...) nin ... bank 1290- Hendek Sakarya Şubesi'nin ... seri numaralı, 30/01/2023 vade tarihli, 35.000-TL tutarındaki çeki cirolayarak, ... San. ve Tic. Ltd. Şti. (...) nin ...- Porsuk Eskişehir Şubesi'nin ... seri numaralı, 30/01/2023 vade tarihli, 47.000-TL tutarındaki çeki cirolayarak, ... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.

Şti. (...) nin ...bank ...- Uşak Şubesi'nin ... seri numaralı, 31/01/2023 vade tarihli, 86.800,00-TL tutarındaki bu çekleri cirolayarak müvekkili şirkete teslim ettiklerini, söz konusu çeklerin taşıma aşamasındayken kaybolduğunu, zayi hale geldiğini iddia ederek, çeklerin zayi nedeniyle, kötü niyetli üçüncü kişi ve kişilerin zilyetliğine geçseler dahi iptaline karar verilmesini, çek bedellerinin vadeleri geldiğinde mahkeme veznesine bloke edilmesini, TTK. madde 651 vd. uyarınca zayi olan ve kıymetli evrakın ödeme yasağı talep etme hakkımız saklı kalmak kaydıyla iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...TTK.760-762.maddeleri uyarınca ilan yapılmış, davaya konu çekler ve senetler üçüncü kişiler tarafından mahkememize ibraz edilmediği gibi bir itiraz ve iddiada da bulunulmamıştır. Muhatap bankalar ile yapılan yazışmaya verilen cevapta zayi nedeniyle iptaline karar verilen çeklerin ödeme tarihinde ibraz edilmediği bildirilmiştir.

Hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilen 2 adet çek yönünden ... Bankası A.Ş.

Genel Müdürlüğü'nün 13/09/2023 tarihli cevabi yazısı ile çeklerin bulunmadığını bildirilmiş olup, bu çekler yönünden karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmiş, tüm dosya kapsamına göre, dava konusu 4 adet çekin davacı yedinde iken zayi olması nedeniyle iptallerine karar vermek gerekmiştir... "gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, dava konusu dört adet çekin iptaline, iki adet çek bakımından ise karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, dav.acı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ticari ilişkiler kapsamında müşterilerinden teslim aldığı 6 adet çekin kaybolması nedeniyle çeklerin iptali amacıyla dava açıldığını, mahkemece 4 adet çekin iptaline, ..

Bankasının ... ve ... numaralı çekleri açısından ise hatalı olarak çeklerin bulunmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verdiğini, mahkeme kararında bankanın 13.09.2023 tarihli cevabı yazısının dikkate alındığını, ancak 21.09.2023 tarihli banka cevabın da çeklerin bankaya ait olduğu,

fakat ibraz edilmediğinin bildirildiğini, bu kapsamda mahkeme tarafından hatalı müzekkere yanıtı gerekçe gösterilerek çeklerin bulunmadığı bahisle 2 adet çek yönünden karar verilmesine yer olmadığına dair verilen kararın yerinde olmadığını, çeklerin iptalinin bankaya ibraz ve tahsilatın sağlanmaması maksadıyla gerçekleştirildiğinden bu yönde bir karar verilmesinin hukuka aykırılığın açık olduğunu iddia ederek, ...

Bankasının ... ve ... numaralı çekleri yönünden verilen kararın kaldırılmasına ve bu iki adet çekin de iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd.maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamından; dava dışı gerçek kişiler tarafından dava dışı kişi veya şirketler adına düzenlenen değişik tutar ve değişik muhatap banka çek hesabından keşide edilen altı adet çekin davacı elinde iken kaybolması sonucunda davacı şirket tarafından iş bu davanın açılmış olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece, gerekli ilanlar yapılarak muhatap banka şubelerine müzekkereler yazılmıştır. ... Bankası tarafından 13.09.2023 tarihli dosyaya gönderilen cevabı yazıda, ... Ltd.

Şirketi'nin Denizli Sanayi Şubesine kayıtlı ... nolu ve ... Ltd. Şirketi'nin bankanın Porsuk Şubesine kayıtlı ... nolu çeklerin bulunmadığı, belirtilen çek bilgilerinin farklı olması halinde gerekli araştırmalarının yapılacağının bildirildiği, mahkeme tarafından 20.09.2023 tarihli celse ara kararı ile müzekkere yazılmasına karar verildiği,

21.09.2023 tarihli bankanın cevabı yazısında ... nolu çek ve ... nolu çekle ilgili olarak bilgilerin belirtilerek çeki ibrazına rastlanmadığı cevabının verildiği ancak söz konusu cevabi yazının dikkatten kaçırılarak dava konusu iki adet çekle ilgili dava dışı ...anti Bankası AŞ Genel Müdürlüğünün 13.09.2023 tarihli cevabı yazısına istinaden söz konusu çekler hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hamile, iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil, hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Somut olayda, karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm tesis edilen iki adet çekin, muhatap banka tarafından kime ait olduğu ve bankaya ibraz edilmemiş olduğu cevabı yazısı dikkate alınmaksızın karar tesisi isabetli görülmemiştir. Ancak yapılan hata yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden dava dışı ...

Bankasının 21.09.2023 tarihli cevabı yazılarına istinaden ... nolu ve ... nolu çekler yönünden de çeklerin iptali için hükmün düzeltilmesi yönündeki istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne dair aşağıdaki karar verilmiştir.