İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2023/56 K.2023/256

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle verilen ihtiyati hacze itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, itiraz eden borçlu vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden vekili 20.10.2022 tarihli talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin sunulan belgeler nedeni ile borçlu taraftan alacaklı olduğunu, alacağın vadesinde ödenmediğini, bütün talep ve ihtarlarına rağmen borçların ödenmediğini, borçluların kaçma ihtimali olduğunu, borçlular hakkında yapılacak icra takibi için ihtiyati haciz talep ettiğini beyanla, borçlunun mal varlığı değerleri hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 21.10.2022 tarihli değişik iş kararında.

"Yargı yetkisini, Anayasanın 9. Maddesine göre, Türk Milleti adına kullanan Mahkememizce, uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan yargılama sonunda(Ay. m.141); sunulan deliller, talep dilekçesi ekinde sunulan yukarıda vasıfları yazılı belge(ler), iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde; talebe konu alacağın muaccel olduğu ve İ.İ.K. nun 257. maddesindeki şartların gerçekleştiği anlaşılmakla talebin kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar vermiştir.

Bu karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından, İİK'nın 265. maddesi uyarınca, süresinde itiraz edilmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden vekili itiraz dilekçesinde özetle; müvekkili şirket merkezinin Silivri/İstanbul olduğunu,yetkili mahkemenin Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu belirterek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi, itirazı değerlendirdiği 15.12.2022 tarihli ek kararında; "...Talep. Mahkememizin 21/10/2022 tarihli ve 2022/891 D.İş sayılı ve 2022/886 Karar sayılı ihtiyati haciz kararına yönelik itiraza ilişkindir.

İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda HUMKnun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Somut olayda; her ne kadar borçlunun yasal ikametgahı Silivri olsa da, talep konusu çeklerin muhatap banka şubeleri mahkememizin yargı çevresinde olduğundan yetki itirazı yerinde değildir.

Bu nedenle mahkememiz ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili olduğundan itiraz eden vekilinin itirazının reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesiyle ihtiyati hacize itiraz reddine karar verilmiştir. Bu ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yetki itirazlarının reddedildiğini, müvekkil şirket adresinin Silivri olduğunu, yetkili ve görevli mahkemenin Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan ret kararının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, mahkemenin 15.12.2022 ve 211.10.2022 tarihli kararlarının ayrı ayrı kaldırılmasını ve yetki itirazlarının kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265. maddesi gereğince, ihtiyati hacze itirazın reddine dair ek kararın istinafına ilişkindir. İlk derece mahkemesince ihtiyati hacze itirazın reddine dair verilen ek karara karşı,itiraz eden vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamından, talep eden şirkete borçlu olan şirketin konkordato talebinde bulunduğu, Çerkezköy 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin ( Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) 2018/756 Esas, 2020/308 Karar sayılı dosyasında alacaklı olarak yer aldığı, ilgili kararın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17.HD'nin 2021/822 esas, 2021/833 Karar sayılı kararı ile kaldırıldığı, borçlu şirket tarafından 09.08.2021 tarihinde ise Bakırköy 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/667 Esas sayılı dosyasında konkordato talep ettiği, mahkeme tarafından borçlu şirket yararına üç ay süre ile geçici mühlet kararı verildiği, ayrıca diğer tedbirlere karar verildiği,

talep eden şirketin borçlu şirketle arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak çekler nedeniyle alacaklı olduğunu iddia ederek İİK 257.maddesi gereğince ihtiyati haciz talebinde bulunduğu, talep konusu alacağa esas olan çeklerin borçlu şirketin ... bank ... Caddesi Şubesi ve ...

Tavukçuyolu şubesindeki çek hesabından alacaklı şirket adına keşide edilen 2018 yılına ait değişik tutardaki çekler olduğu, mahkemece İİK 257.maddesi gereğince ihtiyati haciz kararı verildiği, borçlu şirketin ise adresinin Silivri/İstanbul olması nedeniyle Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğuna dair ihtiyati hacze karşı itirazda bulunduğu, mahkemece talep konusu çeklerin muhatap banka şubelerinin mahkemenin yargı çevresinde olduğu gerekçesiyle yetki itirazının reddine karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.

İİK'nın 258. maddesi hükmünde; ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanun'un 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Borçlu şirket tarafından alacağa dayanak olan çeklerin muhatabı ... bank ... Caddesi şubesi ve ... Tavukçuyolu Şubesidir.

Çekle ilgili olarak yetkili mahkeme, borçlunun yerleşim yeri ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş olan çekte keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yer çekte birden fazla kişiye karşı ihtiyati haciz istenmişse borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesi ihtiyati haciz kararı vermeye yetkilidir.

Bu durumda, talep eden tarafça muhatap bankanın bulunduğu yer mahkemesinden talep edilen ihtiyati haciz talebinin yetkili yer mahkemesinden talep edilmiş olduğunun kabulü isabetli görüldüğünden itiraz edenin vekili tarafından buna yönelik yapılan itirazın yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır. İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır.

İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme İİK'nın 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır. Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Müeccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı hakkında kanaat verilmesi yeterlidir.

Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulması aranmaktadır.

Yine İİK'nın 265/1 hükmü uyarınca, borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

Bu bilgilere göre somut olayda, yetkili yer mahkemesinden ihtiyati haciz talep edildiğinden ve talep edenin alacağına dair kanaat getirecek delillerin de mevcut olması nedeniyle, ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz kararında bir isabetsizlik görülmemiştir. İİK'nın 265. maddesinde ihtiyati hacze karşı itiraz nedenleri sınırlı olarak belirtilmiştir. Bu nedenle, esasa ilişkin itiraz nedenlerinin ihtiyati haciz aşamasında incelenmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince ihtiyati hacze yönelik yapılan itirazın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden, itiraz edenlerin vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca karar kesindir.