İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1255 K.2024/1785

İlk derece mahkemesince görülen çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ...bank AŞ Barkal Şubesine ait ... ve ... seri numaralı keşidecisi ...San ve Tic Ltd.Şti olan her biri 75.000 er TL bedelli çeklerin kargo ile müvekkiline gönderildiğini, ancak gelen kargonu tahrif edildiğini ve çeklerin kargo evrakından çıkmadığını ileri sürerek, çeklerin zayii nedeniyle iptaline ve çekler hakkında ödeme yasağı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...bank Barkal Şubesi’ne ait 15/10/2023 tarihli, keşidecisi ... San ve Tic. Ltd. Şti , lehtarı ... San ve Tic. A.Ş , keşide yerine Adana olan, ... seri numaralı, 75.000,00 TL bedelli çekin ibraz edildiği anlaşılmıştır. Tüm dosya kapsamı ve samimi ve inandırıcı görülen davacının iddiası ile dava konusu ... bank Barkal Şubesi’ne ait 22/10/2023 tarihli, keşidecisi ... San ve Tic. Ltd.

Şti , lehtarı ... San ve Tic. A.Ş , keşide yerine Adana olan, ... seri numaralı çekin davacının hamili (elinde) iken kaybetmek suretiyle iradesi dışında elinden çıktığı yönünde mahkememize tam bir vicdani kanaat geldiğinden davanın bu çek yönünden kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.Talep konusu ... bank Barkal Şubesi’ne ait 15/10/2023 tarihli, keşidecisi ... San ve Tic. Ltd. Şti , lehtarı ... San ve Tic.

A.Ş , keşide yerine Adana olan, ... seri numaralı, 75.000,00 TL bedelli çekin ... Limited Şirketi tarafından bankaya ibraz edildiği ve talep eden tarafından İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/212 Esas sayılı dosyası ile menfi tespit ve istirdat talebinde buluulduğu, çek yönünden talebin konusuz kaldığı anlaşıldığından karar verilmesine yer olmadığına..." gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile ... bank Barkal Şubesine ait 22.10.2023 tarihli ve keşidecisi ...

San ve Tic. Ltd. Şti olan ... San ve Tic. A.Ş emrine düzenlenen keşide yeri Adana olan .. seri numaralı bu çekin iptaline, ... bank Barkal Şubesine ait 15.10.2023 tarihli, keşidecisi... San ve Tic. Ltd. Şti, lehtarı ... San ve Tic. A.Ş , keşide yeri Adana olan ... seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çeke ilişkin davanın konusuz kalması nedeniyle talebin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Çeklerin lehtarının müvekkili olduğunu, müvekkili şirketin Adana bayiii olan ... San ve Tic. Ltd. Şti'nin ... Kargo firması aracılığıyla çekleri gönderdiğini, kargonun müvekkiline teslim edilmeyerek sisteme iade olarak girdiğini, daha sonra teslim edilen kargo içindeki çeklerin alındığının tespit edildiğini, çeklerin muhtemelen ... Kargo nezdindeyken çalındığını, telafisi imkansız zararlar için çeklerin ödenmesinin men edilerek zayi belgesi verilmesi gerektiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı, ... bank AŞ Barkal Şubesine ait ... ve ... seri numaralı keşidecisi ....San ve Tic Ltd.Şti olan her biri 75.000 er TL bedelli çeklerin kargo ile müvekkiline gönderildiğini, ancak kargo taşıması sırasında çeklerin çalındığını ve teslim edilen kargonun tahrif edildiğinin tespit edildiğini ileri sürerek, zayi olan çekler için zayi belgesi verilmesini istemiştir.

Davacı çeklere ilişkin bilgileri sunmuş ve çek suretlerini ibraz etmiştir. İlk derece mahkemesince çeklere ilişkin gerekli ilanlar yapılmış ve çeklerin ibraz edilip edilmediği bankaya sorulmuştur. Muhatap bankanın 27.11.2023 tarihli yazısından ... seri nolu 75.000 TL bedelli çekin 16.10.2023 tarihinde ... Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından ibraz edildiğini ve hesapta yeterli karşılık bulunmadığından çek bedelinin ödenmediğini bildirdiği görülmüştür.

Mahkemece, ibraz edilen çek yönünden istirdat veya menfi tespit davası açılması için davacıya süre verilmiştir. Davacı vekili, arabuluculuk sürecinden sonra dava açılacağını 24.12.2023 tarihli dilekçe ile mahkemeye bildirmiş ve İstanbul 14.ATM'nin 2024/212 Esas sayılı dosyasında istirdat ve menfi tespit davası açıldığı bildirilmiştir.

Mahkemece, anılan mahkemenin dosyası istenmiş ve ibraz edilmeyen çekin iptaline, ibraz edilen çek yönünden istirdat davası açılması nedeniyle konusuz kalan devamın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Kanun'un 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine dair hüküm kurulması gerekir.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.02.2015 tarih, 2014/17245 Esas, 2015/2482 Karar, 31.10.2016 tarihli, 2015/11662Esas, 2016/8538 Karar, 23.05.2016 tarihli, 2015/10802Esas, 2016/5494 Karar sayılı ilamları).

Somut olayda dava konusu bir adet çekin dava sırasında üçüncü kişi ...Ltd.Şti. tarafından ibraz edilmesi nedeniyle, mahkemece çeki elinde bulunduranlara karşı istirdat davası açmak için davacıya TTK'nın 763. maddesi gereğince süre verilmiş, davacı tarafından da süresi içinde İstanbul 14 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/212 Esas sayılı dosyası ile istirdat davası açılmıştır. Bu durumda ibraz edilen çeke ilişkin iptal davası konusuz kalmıştır.

Bu nedenlerle mahkemece, davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerinde olup, davacı vekilinin somut bir istinaf nedeni içermeyen istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.