İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/141 K.2024/232

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle ihtiyati hacze itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki vadeli araç satımına ilişkin sözleşme ile ... plakalı aracın borçluya teslimine, borçlunun da sözleşmede belirlenen tutarları ödemesine karar verildiğini, müvekkilinin edimini yerine getirerek aracı satarak teslim ettiğini, ancak borçlunun ödemesi gereken 14.07.2023 vade tarihli, 14.08.2023 vade tarihli, 14.09.2023 vade tarihli ve her biri 17.923,20 TL olan üç adet bonoyu ödemediğini, sıralı bonolardan birinin vadesinde ödenmemesi halinde, müteakip senetlerin muaccel olacağının bono metninde kararlaştırıldığını,

sözleşme gereği ödemelerin yapılmaması nedeniyle kalan 33 adet bononun muaccel hale geldiğini ve müvekkilinin toplam 551.458,33 TL alacağının bulunduğunu ileri sürerek, borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yetecek kadarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...İbraz olunup incelenen talep dilekçesi ve eki belgeler münderecatına göre yukarıda adı yazılı bulunan alacaklının, talep dayanağı belgede yer verilen ve tutarı kararımızda gösterilen alacak bakımından vaki isteği, İcra ve İflas Kanunun 257.

Maddesinin l.fıkrasına uygun görüldüğünden, aleyhine ihtiyati haciz istenilen ile üçüncü kişilerin muhtemel zarar ve ziyanlarını karşılamak üzere alacağın, %15 oranında nakit veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu ibraz olunduğunda, yukarıda isim ve adresi belirtilen borçluların menkul, gayrimenkul ve üçüncü şahıslarda olan hak ve alacaklarının, 551.458,33-TL'lik alacak miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla ve İcra ve İflas Kanununda muayyen tahditler dairesinde..." gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin kabulü ile borçlunun mal varlığının %15 teminat karşılığında ihtiyaten haczine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı ihtiyati hacze itiraz eden vekili, itiraz dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz talebine konu edilen bonoların incelenmesinde, karar tarihi itibariyle yalnızca bir kaç bononun vade tarihinin geçtiğini, diğer bonoların vade tarihinin gelmediğini, vade tarihi geçmeyen bonoya dayalı olarak takip yapılamayacağını ve ihtiyati haciz talep edilemeyeceğini, bonolar üzerinde matbu şekilde yer alan "muacceliyet" kaydının geçerli olmadığını, vadesi gelmeyen sıralı bononun muacceliyet kazanabilmesi için ayrıca düzenlenmiş ve bonolara açıkça atıf yapan "muacceliyet sözleşmesi" bulunması gerektiğini,

taraflar arasında muacceliyet beyanı içeren ve bonolara açıkça atıf yapan ayrı bir muacceliyet sözleşmesinin bulunmadığını, bu nedenle karar tarihi itibariyle vadesi gelmeyen bonolar hakkında verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerektiğini belirterek, ihtiyati haciz kararı tarihi itibariyle vadesi gelmeyen bonolar yönünden ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesi, itirazı değerlendirdiği 28.11.2023 tarihli ek kararıyla; "...Tüm dosyanın, itiraz dilekçesi ve beyanların tetkiki ile; taraflar arasında araç satım sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 6.maddesi ile ödeme aracı olarak 36 adet senedin keşide edildiği, bono metinlerinde sıralı bonoların vadesinde ödenmemesi halinde müteakip bonoların muaccel olacağının yazılı olduğu,

taraflar arasında düzenlenmiş sözleşmenin alıcının temerrüdü başlıklı 8.maddesinde alıcının birbirini izleyen en az iki bononun ödemesinde temerrüde düşmesi ve bu iki bono bedelinin bakiye borcun en az onda birini oluşturması veya bakiye borcun en az dörtte birini oluşturan bir taksiti ödemede temerrüde düşmesi durumunda muacceliyet şartının gerçekleşeceğinin ve senetlerin tamamının muaccel hale geleceğinin kabul edildiği anlaşılmıştır.

Bonolara konulan 'senetlerin birinin vadesinde ödenmemesi halinde diğer bonoların da muaccel olacağı' şeklindeki muacceliyet şartı (kaydı) geçersiz ise de bononun dayanağını oluşturan temel borç ilişkisini düzenleyen araç satış sözleşmesindeki muacceliyet şartı geçerli olduğundan, alacaklı bu sözleşmedeki muacceliyet şartı nedeniyle muaccel hale gelmiş olan bonolara dayanarak ihtiyati haciz isteyebileceği..." gerekçesiyle ihtiyati hacze itirazın reddine, karar verilmiştir.

Bu ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati hacze itiraz eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkemece, müvekkilinin itirazının haksız şekilde reddedildiğini, ihtiyati haciz kararı verilirken sadece talep edenin beyanına itibar edilerek müvekkilinin mağdur edildiğini, karar tarihi itibariyle yalnızca bir kaç bononun vade tarihinin geçtiği, diğer bonoların ise vade tarihinin geçmediğini, vade tarihi geçmeyen bonoya dayalı olarak takip yapılamayacağını ve ihtiyati haciz talep edilemeyeceğini, bonolarda matbu şekilde yer alan "muacceliyet" kaydının geçersiz olduğunu,

vadesi gelmeyen sıralı bononun muacceliyet kazanabilmesi için ayrıca düzenlenmiş ve bonolara açıkça atıf yapan "muacceliyet sözleşmesi" gerektiğinin bir çok Yargıtay kararı ile kabul edildiğini, dosyada muacceliyet beyanı içeren ve bonolara açıkça atıf yapan ayrı bir muacceliyet sözleşmesi bulunmadığını, ayrıca karar tarihi itibariyle vadesi gelmiş bonolar yönünden verilen ihtiyati haciz kararının da kaldırılması gerektiğini, zira ihtiyati haciz için İİK'nın 257. maddesindeki şartların oluşması gerektiğini, devam eden maddede de alacak ve ihtiyati haciz sebebinin yaklaşık olarak ispatlanması gerektiğinin belirlendiğini,

bu talepte ise yasada aranın şartların hiç birinin gerçekleşmediğini, müvekkilimin kaçma veya mallarını gizleme ihtimali bulunmadığını, alınan haksız ihtiyati haciz ile müvekkilinin zor durumda bırakıldığını, ihtiyati haciz kararından sonra İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında esas takibe başlandığını, bu takibe karşı İstanbul Anadolu 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/793 Esas sayılı dosyasında takibin iptali davasının açıldığını, mahkemece 12.12.2023 tarihinde yapılan duruşmada davanın kabulüne karar verildiğini, ancak kararın gerekçesinin henüz yazılmadığını, bu karar ile takibin ortadan kalktığını ve ihtiyati haczin hukuki yararı kalmadığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve ihtiyati hacze itirazının kabulü ile neticede ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Alacaklı vekili, istinaf başvurusuna karşı sunduğu cevabında; istinaf başvurusunun yerinde olmadığını, araç satışına ilişkin sözleşme kapsamında verilen 14.07.2023 vade tarihli, 14.08.2023 vade tarihli ve 14.09.2023 vade tarihli her biri 17.923,20 TL bedelli üç adet bononun ödenmediğini, kambiyo senetlerinden birinin vadesinde ödenmemesi halinde müteakip senetlerin de muacceliyet kesbedeceğini bono metninde kararlaştırıldığını, sözleşme gereğince verilen değer bonoların da muaccel olduğunu, bonoda "kambiyo senetlerinden birinin ödenmemesi durumunda diğer senetlerin de muaccel hale geleceği" hususu düzenlendiğini,

ihtiyati haciz koşullarının oluştuğunu, borcun vadesinin gelmesi nedeniyle alacaklının mal kaçırmasının önemli olmadığını, belirterek, ihtiyati hacze yönelik itirazın ve istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265/son maddesi uyarınca, ihtiyati haciz kararına itirazın reddi kararının borçlu tarafından istinafına ilişkindir. Ek karara yönelik istinaf başvurusunun süresinde olduğu tespit edilmiştir. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Uyuşmazlık, somut olayda ihtiyati haciz kararı verilmesi koşullarının oluşup oluşmadığı, itirazın reddi kararının yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme İİK'nın 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır.

Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Müeccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

Öte yandan, İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı ve miktarı hakkında kanaate varılması yeterlidir.

Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken, alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulmasıdır.

İİK'nın 265/1.maddesi hükmü uyarınca ise borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

Yazılı borç ikrarını içeren bonoların içeriğindeki borç yönünden İİK'nın 257 ve devamı maddelerine göre ihtiyati haciz sebebi yönünden talep edenin iddialarını yaklaşık ispat ölçüsünde kanıtladığı ve İİK'nın 257/1.maddesinin şartlarının sağlanması nedeniyle muaccel alacaklar yönünden ihtiyati haciz kararı alınması için borçlunun kaçması veya mallarının gizlemesi koşulu aranmayacaktır.

Alacaklı tarafından ihtiyati haczin takibe konduğu ve borçlu tarafından İstanbul Anadolu 1. İcra Hukuk mahkemesinin 2023/793 Esas sayılı dosyasında 26.20.2023 tarihinde borca itiraz edilerek icra takibinin iptalinin istenildiği, mahkemece taraflar arasındaki sözleme değerlendirilerek takip konusu bonoların teminat senedi olduğu değerlendirilerek davanın kabulü ile İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasının İİK'nın169/a-5 maddesi uyarınca durdurulmasına karar verilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen ve dosyaya sunulan araç satışına ilişkin yazılı sözleşme ile alacaklı tarafından itiraz eden borçluya satılan ... plakalı aracın bedelinin ödenmesine ilişkin esaslar düzenlenmiştir. Sözleşmenin 3.maddesinde alıcının yükümlülükleri, 6.maddede belirlenen borçların ödenmesi olduğu kararlaştırılmıştır.

Sözleşmenin 6.maddesinde yapılan ödemeler ile aracın fiyatı belirlenmiştir. Maddede satım için alınan senetler yazılmış ve ödeme halinde senetlerin iade edileceği yazılmıştır. Sözleşmenin 8.maddesinde ise iki adet bononun ödenmemesi halinde kalan senetlerin muaccel olacağı benimsenmiştir.

Talep tarihi olan 16.10.2023 tarihi itibariyle 14.07.2023, 14.08.2023 ve 14.09.2023 ödeme tarihli bonoların ödenmeyerek temerrüde düşüldüğü ve bonoların da düzenlendiği satım sözleşmesinin 8.maddesindeki açık muacceliyet şartı nedeniyle kalan bonoların muaccel olduğuna ilişkin mahkeme tespiti yerindedir. İstanbul Anadolu 1.İcra Mahkemesinin 2023/793 Esas sayılı dosyasında, takibin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anılan kararda bonoların teminat bonosu olduğu belirtilmiş ise de sözleşmede açıkça bu bonoların teminat bonosu olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmadığı gibi, bono metninde de teminata ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.

Anılan karar takip hukuku yönünden kesinleşmesi halinde sonuçlarını doğurmakla birlikte, dosyadaki delillere göre yargılamanın bulunduğu aşama itibariyle anılan dosyadaki tespitlerin kesinleşmemesi nedeniyle bağlayıcı olmadığı anlaşılmakla, borçlu vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle ve borçlu vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda; ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz kararına itirazın reddine dair verilen ek kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, borçlular vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.