İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1659 K.2024/1819

Taraflar arasındaki çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket sahibi olan ... tarafından bir iş karşılığı, şirketi ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin ...bank Beykoz Şubesi,... nolu hesaba ait, keşidecisi davacı şirket olan, 22.03.2024 keşide tarihli, 750.000 bedelli, ... seri no'lu, 30.04.2024 keşide tarihli, 1.500.000 TL bedelli ... seri no'lu çeklerini, ... isimli kişinin ofisinde görüşme halinde iken boş olarak imzasız ve üzeri yazılı olmayacak şekilde bıraktığını, ... isimli şahsın bu çekleri müvekkilinin rızası hilafına ... lehine doldurarak imzaladığını, ... üzerinden piyasaya verdiğini, öğrendikleri kadarıyla çeklerin arka yüzünde ... imzası da bulunduğunu, çekleri piyasadan alınıp müvekkiline iade edileceğini beyan ettiğini, müvekkilinin bu beyana itibar ettiğini,

bu süre zarfında bekletildiğini ve iadeyi yapmayacağının anlaşıldığını, çeklerin biri olan 22.03.2024 tarihli çekin henüz bankaya ibraz edilmediğini, ibraz süresinin devam ettiğini, çeklerin üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını, telafisiz bir hal ortaya çıkacağını, çekler üzerindeki yazı ve imzanın müvekkiline ait olmadığını, şirket yetkilisince imza edilmiş olmayan ve rızası hilafına elinden çıkmış olması bahsiyle iş bu başvuruyu yapmanın zorunlu hale geldiğini, ... ve çek lehine düzenlenmiş olan ... hakkında Beykoz Cumhuriyet savcılığına ilgili şikayetin yapıldığını ileri sürerek,

ödeme yasağına ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çekin iptali isteğine ilişkindir. Zayi nedeniyle çek iptali davası ancak zayi edildiği bildirilen çek hamil tarafından açılır.

Dava dilekçesi incelendiğinde davacı taraf keşidecisi olduğu... bank Beykoz Şubesi’nin, 22.03.2024 tarihli ... seri no'lu 750.000,00 TL bedelli ve ... bank Beykoz Şubesi’nin, 30.04.2024 tarihli ... seri no'lu 1.500.000,00 TL bedelli çeklerin zayi nedeniyle iptalini talep etmiştir.

Yargı yetkisini, Anayasanın 9. Maddesine göre Türk Milleti adına kullanan Mahkememizce, uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan yargılama sonunda(Ay. m.141); sunulan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde.

6102 sayılı TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, keşidecinin ise senet hamilinin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, dava dilekçesinde iptali istenen çek yapraklarının keşidecisinin davacı olduğunun beyan edildiği, bu itibarla davacının çek hamili sıfatının bulunmadığı, çeklerin keşidecisi olduğu, keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığı,

(Yargıtay 11. HD. 'nin 02/10/2017 tarih ve 2016/2755 Esas - 2017/4927 Karar sayılı ilam) sonuç ve vicdani kanaatine varılarak aktif husumet yokluğu nedeniyle talebin reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. " gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu iki adet çekin boş olarak zayi olduğunu, müvekkiline ulaşan bilgilere göre ön kısmının doldurulup sahte imza ile piyasaya verildiğini, müvekkilinin, hali hazırda çeki kim veya kimlerin elinde olduğu bilgisi olmadığından ve ayrıca çeklerin her ikisinin de bankaya süresinde ibraz edilmemiş olması nedeniyle, çek hamillerinin bilinmemesi karşısında dava açmada hukuki yararı olduğunu, çeklerin olası icrai işleminin beklenmesinin iptali için gerekli olmadığını,

çek üzerindeki imza ve yazıların müvekkiline ait olmamasının tek başına hak ihlali olacağından olası bir telafisiz zarar için dava açmada ilgili yasa maddesi gereğince menfaati bulunduğunu, çek hamili sıfatının bulunmaması şeklindeki gerekçenin, tek başına yeterli olmadığını, çekin meşru olmayan şekilde elden çıkmış olması karşısında bu gerekçenin yeterli ve hukuki olmadığını, çekin iptal edilmesi gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. İlk derece mahkemesince, çeklerin keşidecisi davacı olduğundan davanın aktif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.

Dava dilekçesinde davacı vekili, bu iki çekin boş ve imzasız olarak dava dışı ...'ın ofisinde bırakıldığını, bu kişinin çekleri davacının rızası hilafına dava dışı ... lehine doldurduğunu, çekteki bu yazı ve imzanın davacıya ait olmadığını, çekin ibrazı halinde davacının telafisi güç zarara uğrayacağını, bu sebeple eldeki davayı açmakta hukuki yararı olduğunu ileri sürerek çeklerin iptalini istemiştir.

Talepte bulunan davacı, ...bank Beykoz Şubesine ait, 22.03.2024 tarihli, 750.000 TL bedelli, ... seri no'lu ve 30.04.2024 tarihli, 1.500.000 TL bedelli, ... seri numaralı çeklerin keşidecisi olup, bu husus ihtilafsızdır. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin (çek karnesi sahibinin) TTK'nın 757 ve 818/s maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Kanunda, bu talebin ancak çekin hamili tarafından ileri sürülebileceğini düzenlediği, bu tür bir talebin hiç bir şekilde keşideci tarafından ileri sürülemeyeceği, bu kapsamda keşidecinin zayi nedeniyle talepte bulunmasındaki amaç ve saikinin bir öneminin bulunmadığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesince davanın reddi yerinde olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.