İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1730 K.2024/1614

Taraflar arasında görülen ihtiyati tedbir talepli dosyada ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında kararda yazılı nedenlerle ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen 07.10.2024 tarihli karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati tedbir talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirketle davalı arasında 9.137.298,00-TL bedel karşılığı 45.000 adet ... bebek kremi alımı ile ilgili anlaşma yapıldığını, bu anlaşma gereği olarak davalı şirketin söz konusu malları fatura tarihi olan 12/07/2024 tarihinden itibaren 10 gün içinde müvekkili şirkete teslim etmesi gerektiğini, buna karşılık müvekkili şirketin bu alım karşılığı davalıya 06/07/2024 tarihinde 930.000-TL kredi kartı ile 08/07/2024 tarihinde 200.000-TL, 11.07.2024 tarihinde 111.000-TL yine 11.07.2024 tarihinde 139.000-TL EFT ile ödediğini,

ayrıca mal karşılığı olarak davalı şirkete ...

Bankası İstanbul Kaynarca Şubesinden 07.09.2024 vadeli ... çek nolu 500.000-TL bedelli , 20.09.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000-TL bedelli, 30.09.2024 vadeli ... çek nolu 750.000-TL bedelli, 16.10.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000-TL bedelli, 21.10.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000-TL bedelli, 11.11.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000-TL bedelli ve 18.11.2024 vadeli ... çek nolu 750.000-TL bedelli toplam yedi adet avans çeki verdiğini, bu çeklerden 07.09.2024 vadeli ... çek nolu 500.000-TL bedelli, 20.09.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000 TL bedelli, 30.09.2024 vadeli, ... çek nolu,

750.000-TL bedelli çeklerin karşılıklarının da davalı şirkete ödendiğini ancak müvekkilinin tüm yükümlülüklerine yerine getirmesine ve tüm uyarılarına rağmen davalı şirketin söz konusu malların bir kısmı olan 12.948 Adet ... bebek kremini teslim etmesi gereken sürede müvekkiline teslim etmediğini, ayrıca davalı şirketin malları teslim edilmedi hususunun teslimata dair hiçbir belgenin olmaması ile de ortada olduğunu, davalı şirketin şu aşamaya kadar malları teslime yanaşmadığı gibi şu aşamadan sonra da yanaşmayacağını,

bunun üzerine müvekkilinin teslim edilmeyen mallar için davalıya 01/09/2024 tarihli 2.478.713,33-TL bedelli iade faturası düzenlediğini ve davalıya bildirdiğini, davalı tarafın bu faturayı aldığını ve itiraz etmediği gibi geri ödemeyi de yapmadığını, bu bedel karşılığı çekleri de iade etmediğini, müvekkili şirket yetkililerinin davalı şirket ile defalarca görüştüğünü ve hiçbir şekilde netice alamadığını ve malın teslim edileceğini de müvekkili şirkete söylenmediğini, davalı şirketin çekleri aldıktan sonra kesinlikle mal teslimine de yanaşmadığını ve çekleri de iade etmediğini,

ayrıca müvekkilinin malların teslim edilmemesinden dolayı üçüncü kişilere vermiş olduğu taahhütleri de yerine getiremediğinden dolayı mağdur olup zarara uğradığını, davalı elinde bedelsiz kalan çeklerin vadelerinin yaklaşmasından dolayı, derhal haksız olarak icra kanalıyla tahsiline gidebileceğinden ötürü çok büyük telafi imkansız zararlara uğrayacağını, davalı şirket tarafından çek bankaya ibraz edildiği anda ödenmesi söz konusu olabileceğini, dolayısıyla aciliyetle ödeme yasağı tedbirine dair karar verilmesini mahkemeden talep ettiklerini ileri sürerek, müvekkili şirket tarafından avans olarak keşide edilen ...

Bankası İstanbul Kaynarca Şubesine ait 16.10.2024 vadeli, ... çek nolu, 1.000.000-TL bedelli. 21.10.2024 vadeli, ... çek nolu, 1.000.000-TL bedelli. 11.11.2024 vadeli, ... çek nolu, 1.000.000-TL bedelli ve 18.11.2024 vadeli, ... çek nolu, 750.000-TL bedelli toplam dört adet avans çekinin icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatsız veya teminatlı olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince dosya üzerinden yapılan yargılama sonucunda; "...Talep; avans olarak keşide edilen ...

Banaksı İstanbul Kaynarca Şubesine ait 16.10.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000-TL bedelli, 21.10.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000-TL bedelli, 11.11.2024 vadeli ... çek nolu 1.000.000-TL bedelli ve 18.11.2024 vadeli ... çek nolu 750.000-TL bedelli toplam 4 adet avans çekinin icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatsız veya teminatlı olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde dava ve yargılama süresince ödeme yasağı ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

İhtiyati tedbir talep eden; karşı tarafa avans olarak verildiği iddia edilen çekler hakkında İİK 72/2 kapsamında tedbir talebinde bulunmuştur.HMK'nın 389. maddesi, 'Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.' şeklindedir.

Aynı yasanın 390/3 maddesi, 'Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.' düzenlemesini içermektedir. Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir.

Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir. Çek düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracıdır.

Somut olayda; talep eden vekili, tarafından karşı tarafa mal alımı için çeklerin verildiği, ancak çeklerin bedelsiz kaldığını ileri sürmüş ise de; dosya kapsamı, iddianın ileri sürülüş biçimi ve mevcut deliller ile yaklaşık ispatın gerçekleşmediği, İhtiyati tedbir talep edenin iddialarının varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olduğu kanaatiyle, istemde HMK 389 ve devamı madde hükümlerinde ön görülen koşullar gerçekleşmediğinden yerinde görülmeyen ihtiyati tedbir isteminin reddine dair karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. " gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin, ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verdiği kararın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, HMK'nın 389-390.maddelerinde ihtiyati tedbirin şartlarının düzenlendiğini, bu hükümlere göre davacının iddiaları bakımından yaklaşık ispat koşulunu yerine getirdiğini, zira, müvekkiline teslim edilmeyen ancak bedeli ödenmiş olan mallarla ilgili olarak müvekkili tarafından düzenlenen iade faturasının karşı tarafa gönderildiğini, karşı tarafın bu faturaya itiraz etmediğini, müvekkilinin davalıya toplam yedi adet avans çeki verdiğini,

bu çeklerden üç adedinin (toplamı 2.250.000 TL) davalıya ödendiğini, buna karşın karşı tarafın, teslim etmesi gereken bebek kremi emtiasını teslim etmediğini, ortada herhangi bir teslim belgesinin olmamasının da bu iddiayı doğruladığını, hâlen de karşı tarafın mal teslimi konusunda bir girişiminin olmadığını, ihtiyati tedbir için tüm koşullar mevcut olup eğer tedbir kararı verilmezse müvekkilinin telafisi imkânsız zararlara maruz kalacağını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının hukuka ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, HMK'nın 391/3.maddesi uyarınca, ihtiyati tedbir talebinin reddine dair kararın istinafına ilişkindir. İlk derece mahkemesince, ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.İhtiyati tedbir talep eden vekili, taraflar arasında kurulan ticari satım ilişkisinin avansı olarak karşı tarafa verilen dört adet çek bedeli karşılığında mal tesliminin yapılmadığı, bu nedenle çeklerin davalı satıcı yedinde bedelsiz kaldığı iddiasıyla İİK'nın 72/2. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talebinde bulunmuştur.

İlk derece mahkemesince talebin reddi üzerine eldeki istinaf başvurusunun yapıldığı anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesi karar gerekçesinde de vurgulandığı üzere, çek bir ödeme aracı olup mevcut ve doğmuş bir borç için verildiği kabul edilir. Çek, sebepten mücerret bir kıymetli evraktır. Çekin verilişine dair hukuki sebebi kanıt yükü, bu hususu iddia eden çek borçlusuna aittir.

Ayrıca, çekin satım ilişkisi kapsamında avans olarak verildiğini ve çarşılığında mal tesliminin yapılmadığı iddialarını kanıtlama yükümlülüğü, ihtiyati tedbir talep eden çek borçlusuna aittir. HMK'nın 390/3 hükmü uyarınca ihtiyati tedbir talep eden tarafın, davanın esası bakımından haklı olduğunu yaklaşık olarak ispat etmelidir. Somut olayda, talep edenin bu iddialarını yaklaşık ispata elverişli kanıtlar mevcut değildir.

Talep edenin iade faturası düzenlemiş olması, karşı tarafın düzenlediği satış faturası, davacının yaptığı ödeme dekontları iddianın ispatı bakımından tek başına yeterli değildir. Talep edenin iddiaları, esas hakkında yapılacak bir yargılama ile açıklığa kavuşacak hususlardır. Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesinin istinaf konu ret kararı hukuka uygun bulunmuş ve talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 391/3 ve 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin verilen karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan, talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.