İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1842 K.2024/1908

Taraflar arasında görülen menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında ara kararda yazılı nedenlerle, davacı vekilinin, üçüncü kişilere karşı da ödeme yasağı konulması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen 05.11.2024 tarihli ara karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki satım sözleşmesi kapsamında teslim edilen ürünlerin hileli olduğunu ve buna ilişkin suç duyurusunda bulunulduğunu, ürünlerin teslim alınarak çeklerin iadesi için Kartal ...

Noterliğinin 24.08.2024 tarihli ihtarının gönderildiğini, satım bedeli için davalıya ... seri numaralı 05.10.2024 vadeli 100.000 TL bedelli, ... seri numaralı 17.10.2024 vadeli 100.000 TL bedelli, ... seri numaralı 02.11.2024 vadeli 100.000 TL bedelli, ... seri numaralı 16.11.2024 vadeli 100.000 TL bedelli, ... seri numaralı 30.11.2024 vadeli 130.000 TL bedelli çeklerin teslim edildiğini, çeklerin ibraz tarihinin yaklaştığından üçüncü kişilerin mağdur edilmemesi için iptal ile birlikte ödeme yasağı kararı verilmesi gerektiğini, davalı şirketin başka firmalara da benzer şekilde sahte zeytin yağı sattığını, çeklerin bedelsiz kaldığını,

çeklerin ödenmemesi için İstanbul Anadolu 2.ATM'nin 2024/1146-1130 D.İş sayılı dosyasında tedbir kararı alındığını ileri sürerek, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iptaline, satılan ürünün yediemine alınmasına, mahkemenin 2024/1146 D.İş sayılı kararı ile verilen ödeme yasağı tedbirinin davalı şirketle irtibatlı ve iş birliği içerisinde olan diğer üçüncü kişiler aleyhine de uygulanmasını, talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesince, davalının savunması alınmadan ihtiyati tedbir konusunda karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince 05.11.2024 tarihli ara kararda özetle; "...3.şahıslara karşı ödeme yasağı konulması hukuken mümkün olmadığından davacı vekilinin 3.şahıs ve tüzel kişilere karşı da ödeme yasağı konulması talebinin reddine karar vermek gerekmiştir."gerekçesiyle, davacı vekilinin 3.şahıs ve tüzel kişilere karşı da ödeme yasağı konulması talebinin reddine karar verilmiştir. Bu ara karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Müvekkili aleyhine icra takibi başlatılmasının telafisi imkansız zararlara yol açacağından 2024/1146 D.İş sayılı dosyasındaki ödeme yasağı tedbirinin davalı ile irtibatlı ve iş birliği içerisinde olan diğer kişilere de uygulanmasının istendiğini, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2024/223544 Soruşturma dosyasında talimat yoluyla alınan şüpheli ifadelerinin sunulduğunu, alınan ifadelerden müvekkilinin dolandırıldığının anlaşılacağını, davalının çekleri muvazaalı bir şekilde yakın çevresine ciro ettiğini,

dolandırıcılık kastı ile yapılan eylemle müvekkilinin ciddi zarara uğratıldığını, küçük bir işletme olan davacının ticari hayatının bu eylemle sona erdiğinden, İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/1146 D.İş ve 2024/1130 Karar sayılı ödeme yasağı kararının üçüncü kişilere karşı genişletilmesi gerektiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ara kararın kaldırılmasına, ödeme yasağı kararının üçüncü kişileri de kapsayacak şekilde genişletilmesine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, satım sözleşmesi kapsamında avans olarak verildiği ileri sürülen çekler nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin iptali istemine ilişkindir.

Dava içinde, daha önce mahkemenin 2024/1146-1130 D.İş sayılı dosyasında verilen ihtiyati tedbir kararının davalı ile iş birliği içinde hareket eden üçüncü kişiler bakımından da uygulanmasını istemiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında ihtiyati tedbir talebinin reddine dair 05.11.2024 tarihli ara karar verilmiş; bu ara karara davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı vekili taraflar arasındaki satım sözleşmesinde teslim edilen emtianın sahte olduğunu ve müvekkilinin dolandırıldığını, sözleşme kapsamında verilen avans çeklerinin bedelsiz kaldığını, davacının çekleri muvazaalı şekilde üçüncü kişilere ciro edebileceğini ileri sürerek, İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/1146-1130 D.İş sayılı dosyasında verilen tedbir kararının üçüncü kişilere yaygınlaştırılmasını istemiştir.

İlk derece mahkemesinin 05.11.2024 tarihli ara karar ile üçüncü kişiler yönünden tedbir kararı verilemeyeceği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir. Çek, ödeme aracı olup, sebepten mücerret kambiyo evrakıdır. Bir davada ancak davanın tarafları yönünden hüküm verilebilir.

Çekin temel ilişkiden mücerretliği kapsamında, düzgün ciro silsilesine göre çeki iktisap eden kişiye karşı açılabilecek bir istirdat davası ile çekin istirdadının istenebileceği, bu davada da hamilin iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığının değerlendirileceği açıktır.

Üçüncü kişilerin tarafı olmadığı bir davada, ödeme aracı olan ve temel ilişkiden bağımsız bir borç ilişkisi doğuran çekin elinde bulunduran herhangi bir kişiye ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini ilişkin mahkeme gerekçesi yerindedir.

Aksi kabul, ödeme aracı olan ve temel ilişkiden bağımsız borç doğuran ve yüksek tedavül kabiliyeti bulunan çeke ilişkin yasal düzenlemelerin uygulanmaması anlamına geleceğinden, davacının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 391/3 ve 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin verilen karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.