İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1915 K.2024/1991

Taraflar arasında görülen ihtiyati haciz talepli değişik iş dosyasında ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerle ihtiyati haciz talebinin kısmen kabul-kısmen ret kararının reddedilen kısmına ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan değişik iş dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden/alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkilince borçlu ... Dış Ticaret Anonim Şirketi lehine borçlular ... Ticaret Limited Şirketi, ..., ..., ...'nun müteselsil kefaletiyle krediler kullandırıldığını, kredilerin geri dönüşünün gerçekleşmemesi nedeniyle, borçluya ait kredi hesaplarının 06.09.2024 tarihi itibariyle kat edilmek zorunda kalındığını ve alacağın muaccel hale geldiğini, Gebze ...

Noterliğ nin 12.09.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı hesap kat ihtarnamesinin borçlu ile müteselsil kefillere gönderildiğini, ancak borcun ödenmediğini, kat ihtarnamesinde açıklandığı üzere alacaklının 93.560.702,05.-TL nakit, 407.880,00-TL(44 adet çek yaprağı depo bedelinden kaynaklanan) 5.233.487,90-TL (mer'i mektup bedelinden kaynaklanan) 777.600.-USD ( 1 usd = 34.1596 –TL 27.09.2024 tarihli merkez bankası kuru hesabıyla =26.562.504,96-TL) (mer'i akreditif kredi alacaklarından kaynaklanan) gayri nakit olmak üzere olmak üzere, toplam 125.764.574,91 TL nakdi- gayri nakdi alacağının bulunduğunu, müvekkiline,

asıl borçlu şirket tarafından tahsil edildiğinde bedeli kredi borcuna mahsup edilmek üzere teslim edilmiş bulunan toplam 77.713.180- TL miktarlı çek bulunduğunu, bu çeklerin 6.000.000,00 TL'lik kısmının karşılığı çıkmadığını, kalan kısmımım ise henüz vadesi gelmediğinden bu aşamada işlem yapılamadığını, kat ihtarı ile alacağın muaccel hale geldiğini ileri sürerek, müvekkili Banka alacaklarının tahsilini teminen ve akdedilen genel kredi sözleşmesindeki hükümler doğrultusunda, TBK.m.100’den kaynaklanan hakları, faiz ve masraflar hariç olmak üzere fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik;

asıl borçlu yönünden, 93.560.702,05-.TL nakit, 407.880.-TL (44 adet çek yaprağı depo bedeli) , 5.233.487,90-TL (mer'i teminat mektubu bedeli) ve 777.600.-USD ( 1 usd = 34.1596 –TL 27.09.2024 tarihli merkez bankası kuru hesabıyla =26.562.504,96-TL ) (mer'i akreditif kredi alacakları) olmak üzere toplam 125.764.574,91-TL, müteselsil kefiller yönünden, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100.000.000 TL müvekkili banka alacaklarının teminatsız olarak borçluların taşınır ve taşınmaz mallarının, üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ DEĞİŞİK İŞ KARARI ÖZETİ İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 30.09.2024 tarihli değişik iş kararında; "... Gebze ...

Noterliği'nin 12/09/2024 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesinde 93.560.702,05 TL nakit alacak, 407.880.-TL (44 adet çek yaprağı depo bedeli) , 5.233.487,90-TL (mer'i teminat mektubu bedeli) ve 777.600.-USD ( 1 usd = 34.1596 –TL 27.09.2024 tarihli merkez bankası kuru hesabıyla =26.562.504,96-TL ) (mer'i akreditif kredi alacakları) Gayri Nakit olmak üzere olmak üzere, TOPLAM: 125.764.574,91-TL, yönünden hesabın kat edildiği,

Bankaya asıl borçlu şirket tarafından tahsil edildiğinde bedeli kredi borcuna mahsup edilmek üzere teslim edilmiş bulunan toplam 77.713.180- TL miktarlı çek bulunduğunun beyan edildiği anlaşılmakla kat edilen nakit 93.560.702,05 TL alacaktan borca mahsuben alındığı beyan edilen 77.713.180,00 TL çek bedelinin düşünülmesi sonucu 15.847.522,05 TL yönünden ihtiyati haciz talebinin kısmen kabulüne; gayri nakdi alacak talebi yönünden konuya ilişkin Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27/12/2017 tarih 2016/1 Esas 2017/6 Karar sayılı ilamı dikkate alındığında.

İhtiyati haciz bir icra işlemi olmayıp, özel geçici hukuki koruma müessesi olduğu, ancak İİK 257. maddesindeki şartlar çerçevesinde sadece para alacakları için öngörüldüğünden, teminat alacağı niteliğindeki gayri nakdi alacaklar (depo edilmesi) yönünden ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğinden gayri nakdi alacağa ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, talebin, İİK'nın 257 ve devamı maddeleri gereğince 93.560.702,05 TL nakit kredi borcundan, borca mahsuben alınan 77.713.180,00 TL'lik çek bedelinin düşülmesi sonrası kalan 15.847.522,05 TL bedel yönünden kısmen kabülüne,

fazlaya ilişkin istemin reddine, alacaklının 15.847.522,05 TL alacağının ifasının temini için borçluların yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz malları ve alacaklarıyla diğer haklarının borca yeter miktarının İİK'da belirtilen muayyen tahditler dairesinde ihtiyaten haczine, gayrinakdi alacak yönünden talebin reddine, alacağın % 15 oranında 2.377.128,30 TL nakdi veya banka teminat mektubunun alacaklı tarafından teminat olarak depo edilmesine, alacaklının, haksız çıktığı taktirde, İİK'nın 259/1 maddesi uyarınca, borçluların zararını tazmin ile mükellef olduğu hususunun ihtarına karar vermiştir.

Bu değişik iş kararının, ihtiyati haciz isteminin reddi kısmına karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde; kararın reddedilen kısmi nakit ve gayri nakit alacak bakımından usul ve yasaya aykırı olduğunu, borca mahsuben alındığı belirtilerek 77.713.180,00 TL'lik çek bedelinin ihtarnamedeki nakit alacaktan düşülerek ihtiyati haciz kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkiline, asıl borçlu şirket tarafından tahsil edildiğinde bedeli kredi borcuna mahsup edilmek üzere teslim edilmiş bulunan toplam 77.713.180- TL miktarlı çek bulunduğunu, bu çeklerin 6.000.000,00 TL'lik kısmının karşılığı çıkmadığını,

kalan kısmının ise henüz vadesi gelmediğinden bu aşamada işlem yapılamadığını, iş bu çeklerde tahsil/rehin cirosu ile ciro edilen çek bulunmadığını, çeklerden de anlaşılacağı üzere müvekkili bankaya ciro edilen çeklerdeki cironun temlik cirosu olduğunu, iş bu çeklerin tahsil olup olmayacağı belirsiz iken mahkemece borçlunun nakit kredi borcundan mahsup edilerek ihtiyati haciz kararının kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ihtarname gönderilmiş ise de ihtara rağmen borcun ödenmediğini,

vadesi gelmemiş ve henüz tahsil edilip edilmeyeceği belirsiz olan çek bedellerinin nakit kredi borcundan mahsup edilerek ihtiyati haciz kararı verilmesinin hukuka uygun olmadığını, Yargıtay 19.HD'nin 20.12.2018 tarihli, 2017/4994 Esas, 6765 Karar sayılı kararının taleplerini desteklediğini, kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla belirtmek gerekir ki, bu çeklerin kredi borçlusu tarafından verildiğini, kefil tarafından verilmediğini, bu sebeple bir an için mahkeme gerekçesi doğru kabul edilse dahi, bu çek tutarının kefillerin borcundan da mahsup edilmesinin ayrıca hukuka aykırı olduğunu, bu sebeplerle,

ihtiyati haciz talebinde nakit alacakları için kısmen kabul kararı hukuka aykırı olup istinaf incelemesi ile kaldırılarak ihtarname gereği 93.560.702,05 TL nakit kredi borcuna istinaden nakit alacaklar için 93.560.702,05 TL ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ettiklerini, müvekkil banka ile borçlular arasında akdedilen genel kredi ve teminat sözleşmeleri uyarınca müvekkili bankanın gayrinakit alacak bedellerinin depo talebinin de yasal olduğunu, borçlulara gönderilen hesap kat ihtarnamesinde detaylı olarak açıklandığı üzere, borçlular nezdinde bulunan 407.880.-TL (44 adet çek yaprağı depo bedeli) ,

5.233.487,90-TL (mer'i teminat mektubu bedeli) ve 777.600.-USD ( 1 usd = 34.1596 –TL 27.09.2024 tarihli merkez bankası kuru hesabıyla =26.562.504,96-TL ) (mer'i akreditif kredi alacakları) gayri nakit olmak üzere olmak üzere, toplam 125.764.574,91-TL gayrinakit alacağının bulunduğunun belirtildiğini, müvekkili bankanın, kredi borçlusu ve müşterek borçlu/müteselsil kefiller ile imzalanan genel kredi sözleşmelerinin ilgili maddeleri gereğince gayrinakit alacakların bedellerinin depo edilmesini talep edebilme hakkı bulunduğunu,

yerleşik Yargıtay içtihatlarının da müvekkili bankanın gayrinakit alacaklarının deposunu talep edebileceği yönünde olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2011/13361 Esas, 2011/15038 Karar sayılı kararı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 02/05/2007 tarih, 2007/12-241 Esas, 2007/239 Karar sayılı kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11/01/2010 tarih, 2009/14360 Esas, 2010/103 Karar sayılı kararının bu yönde olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve talebin 125.764.574,91 TL nakdi-gayri nakdi alacak üzerinden ihtiyati haciz kararı verilmesine,

müteselsil kefiller ... Ticaret Limited Şirketi, ..., ..., ... yönünden de fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100.000.000.-TL üzerinden ihtiyati haciz kararı verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 257 ve devamı hükümleri uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine; istinaf, ihtiyati haciz talebinin reddedilen kısmına ilişkindir.İlk derece mahkemesince verilen ihtiyati haciz talebinin kısmen reddi kararına ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Alacaklı vekili; müvekkili banka tarafından borçlu ... Ticaret Anonim Şirketine genel kredi sözleşmesi kapsamında kredi kullandırıldığını, borçlular ...

Ticaret Limited Şirketi, ..., ..., ...'nun da bu borca müteselsilen kefil odluğunu, kredi ödemelerinin yapılmaması üzerine hesabın 06.06.2024 tarihinde kat edildiğini, alacağın muaccel hale geldiğini, müvekkilinin 93.560.702,05.-TL nakit, 407.880,00-TL(44 adet çek yaprağı depo bedelinden kaynaklanan) 5.233.487,90-TL (mer'i mektup bedelinden kaynaklanan) 777.600.-USD ( 1 USD = 34.1596 –TL 27.09.2024 tarihli merkez bankası kuru hesabıyla =26.562.504,96-TL) (mer'i akreditif kredi alacaklarından kaynaklanan) gayri nakit olmak üzere olmak üzere, toplam 125.764.574,91 TL nakdi- gayri nakdi alacağının bulunduğunu ileri sürerek,

asıl borçlu yönünden 125.764.574,91-TL, müteselsil kefiller yönünden, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100.000.000.- TL'lik ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, alacaklı bankaya asıl borçlu şirket tarafından tahsil edildiğinde bedeli kredi borcuna mahsup edilmek üzere teslim edilmiş bulunan toplam 77.713.180- TL miktarlı çek bedelinin kat edilen nakit 93.560.702,05 TL alacaktan düşülerek 15.847.522,05 TL yönünden ihtiyati haciz talebinin kısmen kabulüne; gayri nakdi alacak talebi yönünden ise reddine karar verilmiştir.

Alacaklı vekili, kararın reddedilen kısmi nakit ve gayri nakit alacak bakımından usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek ret kararı yönünden kararı istinaf etmiştir. İİK'nın 257. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın muaccel ve rehinle temin edilmemiş olması gerekmektedir.

Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş bir para borcunun alacaklısının, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebileceği düzenlenmiştir.İİK'nın 258. hükmüne göre, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olması yeterlidir.

Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi değildir. Bu hükme göre alacaklının, alacağının varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin olarak ispat etmesi aranmamakta, bu konuda mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermesi yeterli kabul edilmektedir.

Somut olayda genel kredi sözleşmesi ve kat ihtarına göre ihtiyati haciz koşulları oluşmuştur.Somut olayda uyuşmazlık, borçlu tarafça verilen çeklerin nakdi kredi borcudan düşülerek bu miktar üzerinden ihtiyati haciz kararı verilmesinin yerinde olup olmadığı ve gayri nakdi alacaklar yönünden ihtiyati haciz kararı verilip verilmeyeceği noktalarındadır.

Mahkeme karar gerekçesinde de belirtildiği üzere Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 27.12.2017 tarih, 2016/1 Esas, 2017/6 karar sayılı kararında belirtildiği üzere, ihtiyati haciz icra işlemi olmayıp özel geçici hukuki koruma müessesesi olup, ancak İİK'nın 257. maddesindeki şartlar çerçevesinde sadece para alacakları için öngörüldüğünden teminat alacakları için ihtiyati haciz kararı verilemez.

Bu nedenle henüz ibraz edilmemiş çek yapraklarının kanuni karşılıkları için ve nakde dönüşmemiş teminat mektupları için yani gayri nakdi alacak yönünden, bir diğer deyişle teminatın depo edilmesi borcu yönünden ihtiyati haciz kararı verilemeyecektir. Mahkemece bu yönde karar verilmesi doğru olmuştur.

Alacaklı vekili talep dilekçesinde, asıl borçlu şirket tarafından tahsil edildiğinde bedeli kredi borcuna mahsup edilmek üzere teslim edilmiş bulunan toplam 77.713.180,00 TL miktarlı çek bulunduğunu, bu çeklerin 6.000.000,00 TL'lik kısmının karşılığı çıkmadığını, kalan kısmının ise henüz vadesi gelmediğinden bu aşamada işlem yapılamadığını beyan etmiş, mahkemece nakit alacak bedelinden bu bedel düşülerek karar verilmiştir.

Alacaklı vekili, bu mahsubun doğru olmadığını ileri sürerek kararı istinaf etmiş ise de, talep dilekçesinde de belirtildiği üzere toplam 77.713.180,00 TL miktarlı çeklerin borca mahsuben borçlu şirket tarafından verildiği, müteselsil kefilin sorumluluğunun da asıl borçlunun borcuna bağlı feri bir borç olduğu nazara alındığında bu yöndeki istinaf sebebi de yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, İİK'nın 258/3 ve 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz talebinin kısmen reddine ilişkin verilen değişik iş kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan, alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve İİK'nın 258/3 maddeleri uyarınca karar kesindir.