İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/282 K.2024/422

Taraflar arasındaki istirdat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket emrine keşide edilen ... Bankası Başkent Kurumsal Şubesine ait 29.05.2023 keşide tarihli, 183.445,50 TL bedelli, keşidecisi ... Ürünleri San. Tic. A.Ş. olan ... nolu çekin, keşideci tarafından müvekkili şirkete gönderilmek üzere ...

AŞ'ye teslim edildiğini, ancak paketten çek çıkmadığını, keşideci tarafından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/280951 Hz. dosyasında şikayette bulunulduğunu, çekin iptali için Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/1224 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, yargılama sırasında çekin davalı tarafından ibraz edilerek İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında takibe konduğunu, İstanbul 22. İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/319 Esas sayılı dosyasında alınan raporda çekteki lahdar imzasının müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığının anlaşıldığını, çeke ilişkin İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/469 Esas sayılı dosyadan menfi tespit davası açıldığını ileri sürerek, müvekkilinin meşru hamili olduğu çekin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 'Dava şartı olarak arabuluculuk' başlıklı 18/A. maddesine göre; 'İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir.

İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.

Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.' Söz konusu yasal düzenlemeler ve dosya kapsamı dikkate alındığında, eldeki davanın İstirdat davası olduğu ve 24/11/2023 tarihinde açıldığı, 24/11/2023 tarihi itibariyle açılan istirdat davalarında artık dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu,

davacı tarafça dosyaya arabuluculuk son tutanağı sunulmadığı gibi, arabulucuya başvurulduğuna ilişkin bir beyanda da bulunulmadığı anlaşılmakla, 6325 Sayılı Kanunun 18/A-2, 6102 Sayılı Sayılı TTK'nın 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 30. maddesiyle değişik 5/A-1 maddesi, 6100 Sayılı Kanunun 114/2, 115. maddeleri..." gerekçesiyle zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava artı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, davada çekin bedelinin değil çekin istirdadının talep edildiğini, bir çok bedel içermeyen davaların arabuluculuğa tabi olmadığına ilişkin bir çok Yüksek mahkeme kararı bulunduğunu, bu kararlarda çek istirdadının 7155 sayılı Kanun ile 6102 sayılı TTK'ya eklenen ve 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren 5/A maddesi ile getirilen zorunlu arabuluculuğun TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdat taleplerinde uygulanmayacağının kabul edildiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

7155 sayılı Kanun ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na eklenen ve 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 5/A maddesi ile getirilen “Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” hükmü uyarınca, konusu bir miktar para alacağı olan talepler hakkındaki ticari davalarda dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunlu hale getirilmiş, yani arabuluculuğa başvurmak dava şartı haline getirilmiş bulunmaktadır.

05.04.2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanunun 31.maddesi ile TTK'nın 5/A maddesinde değişiklik yapılarak, "6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir." düzenlemesi getirilmiştir.

Somut olayda ise uyuşmazlık TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkin olup, konusu bir miktar para alacağı olmadığı gibi itirazın iptali ya da menfi tespit talebine ilişkin bir talep değildir. Dava devam ederken çekin bedelinin davalı tarafça tahsil edilmesi hâlinde davanın çek bedelinin istirdatına dönüşmesi durumunda da sonuç değişmeyecektir. Zira çekin istirdatı, davadaki asli taleptir.

Bu yasal düzenlemenin yürürlükte olduğu dönemde çek istirdatı talebinin TTK'nın 5/A maddesi gereğince arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı açıktır. Mahkemece davanın esasına ilişkin deliller toplanarak işin esası incelenmesi gerekirken, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince dava şartlarının yanlış değerlendirilerek karar verildiği anlaşıldığından, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.