İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/717 K.2024/919

Taraflar arasındaki tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davalı ... yönünden davanın husumetten reddine, diğer davalı yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı, dava dilekçesinde özetle; ...A.Ş isimli şirket hisselerini 28.11.2019 tarihli olarak davalı ...’a devrettiğini, diğer davalı ... ile ticaret odasında işlemleri hallettiklerini, ...’nin devralan imzasına ihtiyaç olmadığını, işlemlerin halledildiğini söylediğini, daha sonra şirketin devir olmadığını öğrendiğni, kendi adına devam ettiğini öğrendiğini, devir işleminin yapılması ile şirket hisselerini devrettiğinin tespitini talep etmiştir.Davalılar davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava konusu ... Sanayi İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketinin ticaret odası kayıtları ile ticaret sicil gazetesi ilanlarının incelenmesinde, davacının şirketin tek ortağı ve yetkili müdürü olduğu, şirket paylarının tamamının nama yazılı olduğu görülmüştür.

Anonim şirketin nama yazılı paylarının devri ciro ve zilyetliğin devri ile mümkün olmakla, ayrıca şirket pay defterine kayıt ile nama yazılı pay devrinin devralan ve şirket açısından sonuç doğurması söz konusudur.

Davacının halen şirketin tek ve yetkili ortağı olduğu, dava açarak tespitini istediği devir hususunu, şirket pay defterine şirket yöneticisi olarak kaydetmek ve devrin bu şekilde sonuç doğurmasını sağlamak hususunda yetkili olması çerçevesinde, davacının işbu dava ile elde etmek istediği sonucu, başka bir şekilde elde etmesi mümkün olduğundan, işbu davayı açmakta hukuki yararının olmadığı anlaşıldığından dava şartı yokluğu yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği..." gerekçesiyle, davalı ... yönünden davanın husumet yönünden reddine, diğer davalı yönünden ise hukuki yarar yokluğundan reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ... Tekstil şirketi davalı ...'a devredip, diğer davalı ... ile ticaret odasında işlemleri hallettikten sonra devralanın imzasına ihtiyaç olmadığı ve işlemlerin halledildiği tarafına söylendikten daha sonra şirketin devir olmadığı, şirketin kendi adına devam ettiğini çok daha sonra öğrendiğini, bu sebeple şirketin devir işleminin yapılmasını talep ettiğini, ...

Sanayi İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketinin ticaret odası kayıtları ile ticaret sicil gazetesi ilanlarının incelenmesinde, kendisinin şirketin tek ortağı ve yetkili müdürü olduğunu, şirket paylarının tamamının nama yazılı olduğunun görüleceğini, halen şirketin tek ve yetkili ortağı olduğu ve bu yetkilerin tümünü davalı tarafa devrettiğim halde şirket halen kendi adına gözüktüğünü, Mahkeme kararının hiç bir yasal gerekçeye dayanmamakta olup, eksik incelemeye dayalı kararın bozulması gerektiğini, Huzurda ikame edilen ve ilk derece mahkemesince reddine dair hüküm tesis edilen davanın, somut gerçeği aydınlatmaktan uzak,

eksik ve yanlı incelemeye dayalı ve ayrıca hukuka açıkça aykırılık teşkil etmekte olup, mahkemece verilen kararın tümden bozulmasını ve dava dilekçesine göre davanın kabulü gerektiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davacının şirket hisselerini davalılardan ...'e devrettiğinin ve şirket ortağı olmadığının tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan, diğer davalı yönünden hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiş; bu karara karşı davacı asil tarafından yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. İlk derece mahkemesi gerekçesinde de işaret edildiği üzere, dava konusu ... Tekstil Sanayi İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi'nin ticaret odası kayıtları ile Ticaret Sicil Gazetesi ilanlarının incelenmesinde, davacının şirketin tek ortağı ve yetkilisi olduğu, şirket paylarının tamamının nama yazılı olduğu anlaşılmaktadır.

Yine şirket adresinin "... Mah. ... Sk. No. ... Beyoğlu" olduğu anlaşılmaktadır. Davacı, şirketteki hisselerini davalıya devrettiğini ileri sürerek şirket ortağı olmadığının tespitine karar verilmesi için eldeki davayı açmıştır.

HMK'nın 14/2 maddesinde "Özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir." şeklinde yetkiye ilişkin düzenleme yapılmış olup bu durumda yetki, kamu düzenine ilişkin kesin yetki niteliğinde olup dava şartları kapsamında resen nazara alınması gerekir.

Eldeki davada yetkili mahkeme, şirket merkezinin bulunduğu Beyoğlu ilçesinin bağlı olduğu İstanbul Asliye Ticaret makemeleridir. ilk derece mahkemesince yetki konusunda hiç bir araştırma yapılmamış, şirketin adresi itibariyle yetkili olmadığı hususu değerlendirilmeksizin karar verilmiştir.

Kararı veren ilk derece mahkemesinin yetkisiz olduğu anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararının resen kaldırılması gerekmiş olup diğer istinaf sebeplerinin incelenmesine gerek görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, kararı veren ilk derece mahkemesinin yetkisiz olduğu, mahkemenin yetkisinin kamu düzenine ilişkin kesin yetki olduğu anlaşılmakla, işin esasına dair istinaf nedenleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.