İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/721 K.2024/861

Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket adına kayıtlı ... plaka sayılı ... marka kamyonda ... Nak. İnş. Gıda Tur. San. Ve Tic. Ltd.Şti.' ye ait taşıt tanıma sistemi bulunduğunu, ilgili aracın 23.01.2023 tarihinde ... Mahallesi ...

Sk. üzerinde faaliyet gösteren ... isimli iş yerine branda yapımı için bırakıldığını, ancak 25.01.2023 tarihinde müvekkili şirket tarafından yapılan kontrollerde şirket aracında bulunan taşıt tanıma sisteminin olmadığının fark edildiğini, yapılan incelemelerde araçta bulunan taşıt takip sisteminin 23.01.2023 tarihinde müvekkili şirketin bilgisi olmadan alındığının tespit edildiğini, ... plakalı aracının çipi ile bir çok istasyondan yakıt alındığı gibi davalı ...

Total İstasyonu'nun Ömerli şubesinden de 24.01.2023 tarihi saat 05.01 - 05:08 ve 14:36-14:50-14:14:56 sıralarında 1216,69 lt ve 28.166,48 TL tutarında yakıt alındığının belirlendiğini, bunun üzerine konuyla ilgili ... sahibi ile yapılan görüşmelerde iş yerine ait kamera kayıtlarının incelendiğini ve 23.01.2023 tarihinde saat 23.57 sıralarında ... plaka sayılı aracın takip çipinin çalınarak ... plaka sayılı araca takıldığının görüldüğünü, yine olayla ilgili müvekkili şirkete ait aracın çipi ile yakıt alınan istasyonlardan biri olan ...

Total İstasyonunun Ümraniye şubesindeki kamera kayıtlarında da aynı şekilde ... plakalı ... marka çekiciye yakıt alındığının tespit edildiğini, söz konusu hırsızlık olayının müvekkili şirket tarafından ilgili kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, müvekkili şirkete ait aracın çipi ile yapılan bu alımlar sırasında hiçbir istasyon görevlisinin araç plakasına bakmadığını, taşıt tanıma sisteminin farklı bir plakaya ait olmasına rağmen haksız bir şekilde yakıt verilerek müvekkili şirketin mağduriyetine sebep olunduğunu iddia ederek,

müvekkili şirketin uğramış olduğu zararın şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere zararın meydana geldiği 24/01/2023 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalıya dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda davacı, müvekkil şirkete ait aracın çipi ile yapılan bu alımlar sırasında hiçbir istasyon görevlisinin araç plakasına bakmadığını, taşıt tanıma sisteminin farklı bir plakaya ait olmasına rağmen haksız bir şekilde yakıt verilerek müvekkil şirketin mağduriyetine sebep olunduğunu, müvekkil şirketin uğramış olduğu zararın tahsili talebinde bulunmuştur.

Davacının ticari faaliyeti kapsamında satışının yapılmadığı anlaşılmıştır.

Davacı tacir olsa da davacı yönünden ticari iş olarak değerlendirilemeyecek işlemin mahkemede mutlak suretle ticari bir dava olarak nitelendirilmesini gerektirmeyeceği, ancak bu işlemin 6502 sayılı Kanun kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici olması gerekeceği, akaryakıt istasyonundan yakıt alım işlemi tüketici işlemi olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla davanın kanunda sayılan mutlak ve nispi ticari davalardan olmadığı anlaşılmakla uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği..." gerekçesiyle mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Müvekkili şirkete ait araçta taşıt tanıma sistemi bulunduğunu, yapılan kontrollerde şirket aracında bulunan taşıt tanıma sisteminin olmadığının fark edildiğini, yapılan incelemelerde taşıt takip sisteminin müvekkili şirketin bilgisi olmadan alındığının tespit edildiğini, şirkete ait araca birçok istasyondan yakıt alındığı gibi davalı şirketin ...

İstasyonunun Ömerli Şubesinden de yakıt aldığının belirlendiğini, kamera kayıtlarından aynı şekilde dava dışı aracın da yakıt aldığının tespit edildiğini, müvekkili şirkete ait aracın takip çipinin çalınarak ... plaka sayılı araca takıldığının görüldüğünü, müvekkili şirkete ait araç çipi ile davalı şirket istasyonunun Ömerli Şubesindeki kameralardan aynı şekilde ... plakalı çekiciye yakıt alındığının tespit edildiğini, söz konusu hırsızlık olayıyla ilgili müvekkili tarafından ilgili kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu,

müvekkiline ait araç çipiyle yapılan bu alımlar sırasında hiç bir istasyon görevlisinin araç plakasına bakmadığını, taşıt tanıma sisteminin farklı bir plakaya ait olmasına rağmen haksız şekilde yakıt verilerek şirketin mağduriyetine sebep olunduğunu, bu sebeple zararın giderilmesi için iş bu davanın açıldığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, her iki taraf arasındaki uyuşmazlıkların TTK'nın 5.maddesi gereğince asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini, ayrıca söz konusu araca alınan yakıt sebebiyle diğer istasyon şirketlerine de aynı tarihte aynı sebeple İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemelerine dava açıldığını,

göreve ilişkin herhangi bir karar verilmediğini, derdest davalardan İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/285 Esas sayılı dosyasında verilen görevsizlik kararının İstanbul BAM 4. Hukuk Dairesinin 2023/2382 Esas - 2023/2234 Karar sayılı ilamıyla kaldırıldığını, söz konusu haksız fiilin her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirdiğini belirterek, görevsizlik kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, taşıt tanıma sisteminde kayıtlı olan araç çipinin başka araca takılmış olmasına rağmen akaryakıt satan davalı şirket çalışanları tarafından dikkat edilmeksizin davacı şirketin zararına olacak şekilde yakıt alımına sebep olmaları nedeniyle, oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davanın tüketici işlemi olduğu gerekçesiyle mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarfından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

28.05.2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Yasa'nın 3/k bendinde "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" tüketici, 3/ı bendinde ise "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" tüketici işlemi olarak tanımlanmıştır.

Aynı Yasa'nın 73/1. maddesinde tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı Yasa'nın görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasının engelleyemeyeceğine değinilmiştir.

HMK'nın 1. maddesinde ise görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen gözetileceği düzenlenmiştir. Somut olayda her iki taraf tacirdir. Tarafların tüketici vasfı mevcut değildir. TTK'nın 4/1. Maddesi uyarınca, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava olduğu.

5/1. maddesinde ise aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine bakılmaksızın, asliye ticaret mahkemesinin tüm ticari davalara bakmakla görevli olduğu düzenlenmiştir.TTK'nın 16. maddesi uyarınca ticaret şirketleri, tacirdir. Aynı Kanun'un "Ticari iş karinesi" başlıklı 19. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır.

Ancak gerçek kişi olan bir tacir; işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını, diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır.

Ticaret şirketleri, yaptıkları herhangi bir hukuki işlemin ticari işletmesiyle ilgili olmadığını iddia ve ispat edemeyeceğine göre, bir ticaret şirketinin tüketici konumunda olabileceğinden de söz edilemez.Bu durumda uyuşmazlık Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilemez. Davanın, tarafların ticari işletmelerinden kaynaklanması nedeniyle TTK’nın 4. maddesi kapsamında nispi ticari dava olduğu açıktır.

Davaya bakma görevi bu nedenlerle asliye ticaret mahkemelerine ait olduğundan, ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararı usul ve yasaya aykırıdır. Mahkemece işin esası incelenerek uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken hukuki nitelemede yanılgıya düşülerek işlemin tüketici işlemi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi isabetsiz olmuştur.

Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.a.3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu görevsizlik karanın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a ve 362/1.c maddeleri uyarınca karar kesindir.