İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1182 K.2025/1281

Taraflar arasında görülen değişik iş dosyasında ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda verilen ihtiyati haciz kararına borçlu vekilince yapılan itirazın reddine dair verilen 21.04.2025 tarihli ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan değişik iş dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden/alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; ... Topkapı Cevizlibağ Şubesine ait ... seri nolu 15.08.2024 düzenleme tarihli 1.100.000 TL bedelli çek ile ... seri numaralı 1.100.000 TL bedelli çekin karşılıksız çıkması nedeniyle İstanbul Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, çeki müvekkiline veren ...

Sanayi ve Ticaret AŞ hakkında 19.01.2025 tarihinden geçerli olmak üzere 1 yıllık kesin mühlet kararı verildiğini, keşidecinin çek borcundan sorumlu olduğunu ileri sürerek, borçlunun mal varlığının ihtiyaten haczine karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 03.03.2025 tarihli değişik iş kararında; ihtiyati haciz talebinin takdiren %20 oranında teminat karşılığında kabulü ile 2.200.000,00 TL alacağın tahsilini temini için borçlunun kendisinde veya üçüncü kişilerde bulunan taşınır, taşınmaz malları ve alacakları ile diğer haklarının ihtiyaten haczine karar vermiştir.Bu karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili tarafından, İİK'nın 265. maddesi uyarınca, süresinde itiraz edilmiştir.İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, itiraz dilekçesinde özetle;

ihtiyati hacze dayanak olarak sunulan çeklerdeki imza ve yazıların müvekkiline ait olmadığını, çeklerdeki imzalara ayrıca ve açıkça itiraz ettiklerini, bu çeklere ilişkin olarak Çemişgezek Asliye Hukuk Mahkemesinin 2024/58 Esas sayılı dosyasında ödeme yasağı kararı bulunduğunu, süresinde ibraz edilmeyen çeklerin kıymetli evrak vasfını yetirdiğini, yargılamayı gerektiren bir durumda taraflar dinlenmeden karar verilemeyeceğini, müvekkili şirket yetkililerinin imza örneklerinin toplanarak imza incelemesi yapılması gerektiğini,

müvekkili şirketin yerleşim yerinin Zeytinburnu ilçesi olması nedeniyle Bakırköy mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İSTİNAFA KONU EK KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi, itirazı değerlendirdiği 21.04.2025 tarihli ek kararında; "...Somut olayda; İhtiyati haciz kararına dayanak çekin incelenmesinde çekin süresinde ibraz edildiği, itiraz edenler vekilince ileri sürülen diğer itiraz sebeplerinin -imzaya ve yazıya itiraz- esas yargılamanın konusunu oluşturduğu ve İİK'nın 265. maddesindeki sebeplerden herhangi birini teşkil etmediği anlaşılmış ve ihtiyati hacze itiraz eden tarafların itirazının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, ihtiyati hacze yapılan itirazın reddine karar verilmiştir. Bu ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekilince istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, istinaf başvuru dilekçesinde.

İhtiyati haczin alacaklı bakımından aranan şartlarından birinin, ihtiyati haciz isteyenin alacaklı sıfatını taşıması olduğunu, oysa müvekkilinin böyle bir borcu bulunmadığını, ibraz edilen çeklerdeki imzanın ve yazıların müvekkiline ait olmadığını, bu çekler ile bir kısım çeklerin müvekkilinin elinden rızası dışında çıkması nedeniyle Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2025/32542 sayılı dosyasında soruşturma yapıldığını, bu çeklere ilişkin Çemişgezek Asliye Hukuk Mahkemesinin 2024/58 Esas sayılı dosyasında ödeme yasağı kararı bulunduğunu,

müvekkilinin imza örnekleri toplanarak imzanın varlığı belirlenmeden ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini, süresinde ibraz edilmeyen çeklerin kambiyo evrakı vasfını yitirdiğini, ödeme aracı olan çekin süresinde ibraz edilmemesi halinde ihtiyati haciz talebinin reddi gerektiğini, müvekkilinin yerleşim yerinin Zeytinburnu ilçesi olması nedeniyle ihtiyati haciz bakımından Bakırköy mahkemeleri yetkili olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, itirazın reddine dair ek kararın kararın kaldırılmasına,

itirazın kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 257 ve devamı hükümleri uyarınca ihtiyati haciz istemine; istinaf ise ihtiyati hacze borçlu tarafın yaptığı itirazın reddi ek kararına ilişkindir.

İlk derece mahkemesince verilen ihtiyati haciz kararına borçlu vekilince yapılan itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, borçlu vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamından, ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından, keşidecisi borçlu şirket olan ve ...

Sanayi ve Ticaret AŞ emrine düzenlenen ... Cevizlibağ şubesine ait olan 15.08.2024 ödeme tarihli 1.100.000,00 TL, 15.08.2024 tarihli ve 1.100.000,00 TL bedelli çek nedeniyle ihtiyati haciz talebinde bulunduğu, çeklerin ibraz edildiği ancak Çemişgezek Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.08.2024 tarih 2024/58 Esas sayılı dosyasında ödeme yasağı kararı alındığı anlaşılmıştır.

Çeklerin süresi içerisinde bankaya ibraz edildiği ve yazılı belge olan çeke dayalı talepte bulunulduğu görülmektedir. İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme İİK'nın 257 ile 268. maddesinde yer almaktadır.

Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Müeccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir.

Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.İİK'nın 265/1.maddesi hükmü uyarınca ise borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş,

aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamaz. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması hâlinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır.

Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir. Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödeme yeri sayılır) ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Ayrıca, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline gelir. Somut olayda, ihtiyati hacze konu ... AŞ Cevizlibağ/Zeytinburnu Şubesinden verilme, 15.08.2024 tarihli iki adet çekin keşidecisi ...

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketidir. Çekler ... Sanayi ve Ticaret AŞ. emrine keşide edilmiştir. Keşide tarihinde ibraz edilen çeklerin ödeme yasağı kararı nedeniyle ödenmediği bankaca şerh edilmiştir. Bu nedenle çekten kaynaklanan borç götürülecek borç haline gelmiştir. Muhatap bankaya süresinde ibraz edilen çekin, çek iptali davasındaki ödeme yasağı kararı nedeniyle çekin ödenmemiş olması ihtiyati haciz yapılmasına engel değildir.

İhtiyati haciz için yaklaşık ispat koşulu sağlandığı taktirde borçlu taraf dinlenmeden de ihtiyati haciz kararı verilebilir. Borçlunun yokluğunda verilen ihtiyati haciz kararına İİK'nın 265.maddesine göre itiraz edilebilir.

İbraz edilen ve karşılıksız çıkan çeke dayalı alacağın bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazandığı, TBK'nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline geldiği anlaşılmıştır. Dosyadaki belgelerden ihtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim adresinin ... Cd. No:...

Şişli/İstanbul olduğu, çek borcunun ibrazla götürülecek borca dönmesi nedeniyle ihtiyati haciz talebi yönünden İstanbul Asliye Ticaret mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda alacaklının yerleşim yeri itibariyle HMK'nın 10 ve TBK'nın 89. maddeleri uyarınca ihtiyati haciz kararı veren mahkeme yetkilidir.Yukarıda belirtildiği gibi ihtiyati hacze itiraz nedenleri İİK'nın 265.maddesinde sınırlı olarak sayılmış olup, ödeme yasağı ve çekteki imza ve yazıların inkar edilmesi ihtiyati hacze itiraz sebebi olmayıp bu tür iddialar menfi tespit davası yoluyla ileri sürdürülebilir.

Mahkemece İİK'nın 265.maddesine uygun şekilde değerlendirme taleplerin açıkça ve yetki itirazının zımnen reddine ilişkin kararın gerekçesi yerinde olduğundan borçlu vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca, dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca karar kesindir.