İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1419 K.2025/1648

Çek iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ... ... Elmadağ şubesine ait keşidecisi ... İç ve Dış Tic Ltd. Şti. olan 386010 seri numaralı 4.500,00 TL bedelli 12/06/2018 keşide 31/10/2018 ödeme tarihli çek ile ... Bankası Bankalar Caddesi şubesine ait keşidecisi ... İç ve Dış Tic Ltd. Şti. olan 7042226 seri numaralı 6.000,00 TL bedelli 20/04/2018 keşide 30/09/2018 ödeme tarihli çeklerin zayi olduğunu, müvekkilinin zarara uğraması ihtimaline binaen bahse konu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Mahkememizce TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yaptırılmış olup, çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilip edilmediği sorulmuş, bankadan gelen cevabi yazıda çeklerin bankaya ibraz edildiği bildirilmiştir.

Davacıya çekleri bankaya ibraz ettiği bildirilenler aleyhine istirdat davası açmak üzere 1 haftalık kesin süre verilmiş olup, kesin süreye ilişkin meşruhatlı davetiye davacıya 03/05/2025 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davacıya verilen usulüne uygun kesin süreye rağmen davacı tarafından kesin süre içerisinde istirdat davası açılmadığından şartları oluşmayan çek iptali talebinin reddine karar verilerek... " gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;... ... Elmadağ Şubesine ait keşidecisi .... Ltd Şirketi olan 4.500,00 TL bedelli, 12.06.2018 keşide tarihli çek ile ...

Bankalar Caddesi Şubesine ait aynı keşideciye ait 6.000,00 TL bedelli 20.04.2018 tarihli keşide tarihli çeklerin zayi olduğunu ve müvekkilinin zarara uğraması ihtimallerine binaen bahse konu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava ettiklerini, mahkeme tarafından söz konusu çeklerin bankaya ibraz edildiği,

ibraz edilenler aleyhine istirdat davası açmak üzere süre verildiği ve davanın açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de kararın yasaya ve hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin hamil olduğunu, dosyaya gelen banka cevapları ile bu hususun sabit olduğunu, dava konusu çeklerin ilgili bankalara müvekkili tarafından ibraz edildiğini, ibrazdan sonra çeklerin müvekkilinin iş yerinin başka şubesine götürülmek istenirken yolda kaybedildiğini,

mahkeme tarafından bankaya ibraz edildiği için dava açmak üzere ihtarat yapılmış ise de hamilin müvekkili olduğunu ve ibraz edenin müvekkili olduğunu bu kapsamda müvekkilinin kendisi aleyhine istirdat davası açmasının hukuken mümkün olmadığını, ret gerekçesinin hatalı olduğunu, yapılan ilanlara karşın üçüncü şahıs bulunamadığını, çeklerin bankaya ibrazdan sonra kaybedildiğini iddia ederek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818/s madde delaleti ile aynı Kanunun 757.madde hükmün uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamından, dava dışı ...

İç ve Dış Tic. Ltd. Şirketi tarafından ... Bankalar Caddesi Şubesindeki çek hesabından davacı şirket adına 30.09.2018 tarihinde 6.000,00 TL bedelli çekin keşide edildiği, çekin bankaya ibraz edildiği, banka tarafından ödemekle yükümlü olunan 1.600,00 TL'nin ödendiği, 24.10.2018 tarihinde çek aslının teslim alındığına dair el yazılı not yazıldığı, ... ... Elmadağ Şubesindeki çek hesabından dava dışı ...

İç ve Dış Ltd Şirketi tarafından davacı şirket adına 31.10.2018 keşide tarihli 4.500,00 TL tutarlı çekin düzenlendiği, söz konusu çekin elektronik takas ortamında ibraz edildiği, hesap bakiyesi yetersiz olduğu gerekçesiyle karşılıksız işlemlerine tabi tutulduğu, söz konusu çekin bankanın ödemekle yükümlü olduğu 2.000,30, TL kısmının 20.03.2019 tarihinde ödendiği ve davacı tarafça çeklerin hamili iken kaybedildiği iddiası ile iş bu davanın açılmış olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, çek iptali ile ilgili olarak muhatap banka yazılarının dosya içerisine ibrazı neticesinde, davacı vekiline her bir çeke yönelik olarak istirdat davası açılması için süre verilmiş ve davaların açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair hüküm tesis edilmiştir. Davacı, karşılıksız çıkan çeklerin hamili olduğunu iddia ederek iş bu davayı açmıştır.

Mahkeme gerekçesinde, çeklerin kim tarafından ibraz edildiğine dair banka cevabı yazılarına yer verilmemiştir.Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.

Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Davacı çeklerin bankaya kendisi tarafından ibraz edildiğini ve hamili olduğu çeklerin zayi olduğunu iddia etmektedir.Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2012/5029 Esas, 2012/11634 Karar ve 02.07.2012 tarihli ilamında.

"Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de, dava konusu çekin hamili olduğu iddiasıyla işbu davayı açan davacı tarafından 'çekin kendisi tarafından muhatabına ibraz edildiği, karşılıksız olduğunun saptanması üzerine çeki iade alan davacının elinde iken çekin kaybedildiği ve davacının çekin kaybı esnasında çek üzerinde hak sahibi olduğu' ileri sürülmüş olmakla,

mahkemece davacının ileri sürdüğü bu hususlar gerektiği takdirde çeki takas odasına ibraz eden vekil hamil bankadan layıkıyla sorulup davacının gerçekten de çekin yetkili hamili olup olmadığı saptanmadan davanın reddi doğru olmadığı gibi, mahkemece re’sen yapılacak araştırma sonucunda çekin bir başkasının elinde bulunduğunun anlaşılması halinde TTK’nun 675. maddesi hükmü uygulanmaksızın davanın reddine hükmedilmesi doğru olmamış, davacı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle yerel mahkeme kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir." ifadelerine yer verilmiştir.

Somut davada, çeklerin bankaya kim tarafından ibraz edildiği üzerinde durulmaksızın dosya kapsamına uygun olmayan gerekçeyle istirdat davası açmak üzere verilen süre sonunda istirdat davasının açılmamış olduğu gerekçesiyle ret kararı isabetli görülmemiştir.

Emsal ilamda da belirtildiği üzere, çeklerin davacı tarafça bankaya ibraz edildiği ve yetkili hamil olduğunun tespiti durumunda zayi nedeniyle çeklerin iptaline karar verilmesi gerekeceğinden, eksik inceleme ve dosya kapsamına uygun olmayan gerekçeyle verilen ret kararının kaldırılması gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca karar kesindir.