İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1529 K.2025/1759

Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Giyim Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.'ne keşidecisi ... Yapı İnşaat Ve Mimarlık San. Ve Tic. Ltd. Şti. olan ve taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı verilen bir adet tacir çekinin kaybedildiği müvekkili tarafından yapılan tüm aramalara ve uğraşlara rağmen çekin bulunamadığını, müvekkilinin çekten toplam 900.000,00-TL alacağının bulunduğunu, müvekkilinin, ... AŞ Güngören Şubesi, H1-... çek seri numaralı, İstanbul keşide yerli ve 01.03.2025 keşide tarihli, 900.000,00 TL bedelli tacir çekini 06.01.2025 tarihinde teslim aldığını, çekin zayi olduğunu ileri sürerek, çekin iptaline ve çekin üçüncü kişilerin eline geçmesi riskine karşı ödemenin tedbiren durdurulması konusunda ödeme yasağı konulmasına karar verilemsini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...-Dava, 6102 sayılı TTK.nın 757 vd. maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali davasıdır.-6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır.-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 760. Maddesinde. "Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder." düzenlenmesine yer verilmiştir.-Yine aynı yasanın 762.

Maddesinde "Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır." düzenlenmesine yer verilmiştir.-Mahkememizce dava konusu çek iptali için dava şartı niteliğinde olan ilanların yapılması için ilan metni hazırlanmış olup, davacı tarafa Mahkememizin 31/07/2025 tarihli tensip tutanağının 13 nolu ara kararı ile "ilan masrafı olarak kullanılacak eksik olan 1.500,00-TL delil avansını yatırmak üzere davacı vekiline iş bu tensip zaptının tebliğinden itibaren 1 haftalık kesin süre verilmesine, süresinde eksik delil avansının yatırılmaması halinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 324.

Maddesi ve Türk Ticaret Kanunu 730.

Maddesi uyarınca bu hususta tekrar talepte bulunma ve delil bildirme hakkında vazgeçmiş sayılacağının ihtarına" karar verildiği, iş bu tensip zaptının davacı vekiline 06/08/2025 tarihinde tebliğ olunduğu, davacı tarafça verilen kesin süre içerisinde ilan masrafının yatırılmadığı anlaşılmıştır.-Bu doğrultuda Mahkememizce yapılan değerlendirmede; davacı tarafın dava konusu edilen çeklerin iptali için dava şartı niteliğinde olan ilanları yapılması için ilan masrafının yatırılmadığı,

bu ilanların yapılmasına ilişkin mahkememiz dosyasında yeterli masraf da bulunmadığı anlaşılmakla davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; tebligatın 06.08.2025 tarihinde taraflarına usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğini, bu nedenle verilen 1 haftalık kesin sürenin, 13.08.2025 tarihinde gün sonunda sona erdiğini, sürenin son günü olan 13.08.2025 tarihinde ilan masrafının yatırıldığını, buna rağmen mahkemece süre henüz dolmamış ve taraflarınca yükümlülüğün süresinde yerine getirilmiş olmasına rağmen, davayı ilan masrafının süresinde yatırılmadığı gerekçesiyle haksız ve hukuka aykırı olarak usulden reddettiğini, ilan masrafının süresinde yatırılmış olması gözetilerek dosyanın yeniden değerlendirilmesi gerektiğini,

bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili müvekkilinin lehtar, ... Yapı İnşaat Ve Mimarlık San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin keşideci olduğu, ...

AŞ Güngören Şubesi, H1-... çek seri numaralı, 01.03.2025 keşide tarihli ve 900.000,00 TL bedelli çekin kaybedildiğini ileri sürerek çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiş olup, mahkemece, davacıya ilanlar için gerekli masrafın süresinde yatırılmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği, davacı vekilince sürenin yanlış hesaplandığı, süresinde masrafın yatırıldığı belirtilerek kararın istinaf edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, 31.07.2025 tarihli tensip zaptının 13 nolu ara kararı ile ''Dosyada Ticaret Sicil Gazetesi'nde yapılacak ilan için yeterli delil avansının bulunmadığı anlaşılmakla; ilan masrafı olarak kullanılacak eksik olan 1.500,00-TL delil avansını yatırmak üzere davacı vekiline iş bu tensip zaptının tebliğinden itibaren 1 haftalık kesin süre verilmesine, süresinde eksik delil avansının yatırılmaması halinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 324. Maddesi ve Türk Ticaret Kanunu 730.

Maddesi uyarınca bu hususta tekrar talepte bulunma ve delil bildirme hakkında vazgeçmiş sayılacağının ihtarına'' şeklinde karar verildiği, tensip zaptının 06.08.2025 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

HMK'nın 90/1 maddesine göre, süreler gün olarak belirlenmiş ise tebliğ veya tefhim edildiği gün hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinde biter.HMK'nın 90/2 maddesine göre ise süreler, hafta, ay veya yıl olarak belirlenmiş ise başladığı güne son hafta, ay veya yıl içindeki karşılık gelen günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne karşılık gelen bir gün yoksa, süre bu ayın son günü tatil saatinde biter.

Somut olayda, mahkemece belirlenen süre hafta olarak belirlendiğine göre bir haftalık süre tensip zaptının davacı vekline tebliğ edildiği 06.08.2025 tarihinde işlemeye başlar ve bir hafta sonra başladığı güne denk gelen 13.08.2025 günü tatil saainde biter.

Ancak UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede, davacı vekilince belirtilen 1.500,000 TL delil avansının 13.08.2025 günü saat 16:42:53'de yatırıldığı, mahkemece 13.08.2025 günü saat 15:26:26 'da yani henüz verilen bir haftalık kesin süre dolmadan davanın usulden reddine karar verildiği, bu hâliyle mahkemece, verilen kesin sürenin hesabında hataya düşülerek karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a hükmü uyarınca karar kesindir.