İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1655 K.2025/1580

Taraflar arasındaki ihtiyati tedbir talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerle ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati tedbir talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde; müvekkili şirketçe, haksız şekilde tahsil edilen çek bedelinin iadesi amacıyla Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/654 Esas sayılı dosyasında açılan istirdat davasında mahkemece verilen 21.07.2025 tarihli ara karar ile dava şartı olan arabuluculuk tutanağının sunulmasının istendiğini, ancak daha önce arabuluculuğa başvurulmadığından davanın usulden reddine karar verildiğini, müvekkilinin 21.07.2025 tarihinde arabuluculuk sürecine başvurduğunu ve sürecin devam ettiğini, arabuluculuk süreci tamamlanmadan esas yargılamaya geçilemeyeceğini,

bu süre de Bakırköy 15. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında yer alan çek bedelinin davalı tarafa ödenmesi ya da dosyada bulunan fiziki çekin davalıya teslim edilmesinin müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğuracağını, dava konusu çekin uyuşmazlığın merkezinde yer aldığını, çekin alacaklıya teslimi halinde delil bütünlüğü tehlikeye gireceğini ve çekin yeniden tedavüle sokulmak suretiyle müvekkilinin zarar göreceğini ileri sürerek Bakırköy 15. İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı takip dosyasına yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesine, takip konusu çekin alacaklıya fiziken teslim edilmemesine, ihtiyati tedbir yoluyla karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Geçici hukuki korumaların bir türü olan ihtiyati tedbirin şartları 6100 sayılı HMK'nun 389 uncu maddesinde düzenlenmiş olup, anılan düzenleme 'Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.' hükmünü haizdir.Anılan hükümde de açıkça belirtildiği üzere, ihtiyati tedbir kararı,

bir hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında uygulanacak geçici bir hukuki korumadır. Başka bir ifade ile ihtiyati tedbir verilebilmesinin en önemli şartı bir ihtiyati tedbir sebebinin mevcut olmasıdır.

Kanunda bu husus genel olarak düzenlenmiş, hâkime oldukça geniş bir takdir alanı bırakılmıştır.(m. 389/1). Kanun, burada "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından" söz etmektedir.

Bu hüküm dikkate alındığında, mevcut durumun değişmesi hâlinde,hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması,hakkın elde edilmesinin tamamen imkânsız hâle gelmesi,gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi varsa, ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilecektir.Hâkim kararında somut sebep gösteremiyor, bunu en azından açıklayacak veya asgari ölçüde ikna edecek delil değerlendirmesi yapamıyor, yaklaşık ispat ölçüsünü yakalayamıyorsa tedbire karar vermemelidir.

Ancak bu da hiçbir zaman tam bir ispat seviyesinde ispat şartına dönüşmemelidir. (Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/ Özekes Muhammet.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükümlerine Göre Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, Ankara 2011-Sh.715-717) (Yüksek Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 24/04/2012 gün ve 2011/15388 esas,2012/6651 karar sayılı ilamında belirtildiği gibi) Somut olayda; davacının ihtiyati tedbir talebinin uyuşmazlığın esasını çözer nitelikte olduğu, yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmakla işbu husustaki tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Ankara BAM 25. HD. 2018/832 Esas ve 2018/811 Karar sayılı ilamında da bu husus belirtilmiştir..." gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, ihtiyati tedbir isteyen vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir isteyen vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Dava şartı olan arabuluculuk süreci henüz tamamlanmadığından Bakırköy 15. İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı takipdosyasındaki çek bedelinin ve fiziki çekin davalıya tesliminin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir istendiğini, mahkemece hatalı gerekçe ile talebin reddine karar verildiğini, mahkeme görüşünün kabulü halinde kıymetli evraka ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini, müvekkilince daha önce haksız olarak tahsil edilen çek bedelinin iadesi amacıyla Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/654 E. sayılı dosyasında açılan istirdat davasında arabuluculuk şartının yerine getirilmemesi nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiğini,

çekin uyuşmazlığın merkezinde yer alması nedeniyle bu çek bedelinin alacaklıya teslimi halinde hem delil bütünlüğünün tehlikeye gireceğini ve çekin yeniden tedavüle sokulmak suretiyle müvekkilin zarar görme ihtimali bulunduğunu Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep, Bakırköy 15.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında takibe konu edilen çek bedelinin alacaklıya ödenmesinin tedbiren durdurulması ve çek aslının alacaklıya tesliminin tedbiren önlenmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, ihtiyati tedbir isteyen vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı, davalı şirketçe Bakırköy 15.İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe konu çekin istirdadı amacıyla açılan davanın zorunlu arabuluculuk şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedildiğini, yeniden yapılan arabuluculuk başvurusu sonrası dava açılacağını, ancak çekin ödenmesi veya aslının alacaklıya verilmesinin telafisi güç ve imkansız zararlar oluşturacağını ileri sürerek tedbir talep etmiştir. Alacaklı vekilince bildirilen Bakırköy 15. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasının taraflarının bu dava ile uyumsuz olduğu, UYAP ortamında yapılan araştırmada takip dosyasının ... Esas sayılı dosya olduğu görülmüş ve bu dosya eklenerek incelenmiştir. Takip dosyasının incelenmesinden alacaklı ...Kuyumculuk Tekstil Ayakkabı ve Otomotiv Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından borçlular ... San. Tic.

A.Ş ile diğer çek borçluları hakkında ...Bankası A.Ş İbrahimli Gaziantep Şubesine ait 09.07.2025 keşide tarihli 0032349 seri nolu 34.158 USD bedelli çek için Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/262 - 265 D.iş nolu ihtiyati haciz kararı alınarak takip başlatıldığı görülmüştür.

Davacı tarafından Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/644 Esas sayılı dosyasında 18.07.2025 tarihinde istirdat davası açıldığı ve mahkemece arabuluculuk tutanağı aslının sunulması için süre verildiği görülmüştür.

HMK'nın 389/1.maddesi ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. '' hükmünü, 390/3.maddesi "Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' hükmünü, 391/1.maddesi ise ''Mahkeme,

tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir" hükmünü içermektedir. HMK'nın 390/3.maddesinde de belirtildiği üzere ihtiyati tedbire karar verebilmek için yaklaşık ispat gerekli ve yeterli görülmüştür.

TTK'nın 792. maddesinde, ''Çek, herhangi bir surette hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu taktirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. '' hükmü yer almaktadır.Somut olayda davacı davada, TTK'nın 792. maddesi uyarınca, öncelikle çekin meşru hamili iken elinden çıktığını ve ardından davalının çeki iktisapta kötü niyetli olduğunu kanıtlamakla yükümlüdür.

Aynı şekilde ihtiyati tedbir talebine ilişkin olarak da 390/3. maddesi gereğince davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmelidir. Dosyadaki mevcut deliller itibariyle, davacının bu konulardaki iddialarını bu aşamada yaklaşık olarak ispat etmiş olduğunun kabulü mümkün değildir. Belirtilen hususlara ilişkin hiç bir kanıt sunulmamış, soyut olarak çek bedelinin ödenmesi ve çekin alacaklıya teslimi halinde zarar oluşacağı ileri sürülmüştür.

Çekin veya bedelinin istirdadı davasında da istirdadın haklı olduğuna ilişkin yaklaşık ispat düzeyinde kanıt sunulması halinde değer uyumazlıklarda olduğu gibi ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Ancak talepteki haklılığa ilişkin hiç bir kanıt sunulmadan soyut olarak zarar oluşacağının ileri sürülmesi ihtiyati tedbir nedeni değildir.

Bu nedenle, mahkemece ihtiyati tedbir talebinin, yaklaşık ispatın sağlanamadığı gerekçesiyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 391/3 ve 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin verilen karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan, ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve 391/3 maddeleri uyarınca karar kesindir