İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1912 K.2025/1796

Çek iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında ara kararda yazılı nedenlerle ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen 18.09.2025 tarihli ara karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin keşidecisi ... İnşaat Turizm Pazarlama Ticaret Limited Şirketi, 20.07.2025 vade tarihli, 400.000 TL tutarlı, 0053873 numaralı, keşidecisi ... Teknik Limited Şirketi, 21.07.2025 vade tarihli, 156.719 TL tutarlı, 0078283 numaralı, keşidecisi ... Tekstil San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti., 30.07.2025 vade tarihli, 1.000.000 TL tutarlı ve 0051658 numaralı çek ve keşidecisi ... Kıymetli Madenler Tic. Ltd.

Şti., 05.09.2025 vade tarihli, 750.000 TL tutarlı ve 3093408 numaralı çekleri teslim aldığını, banka sistemine girişi yapıldığını, çeklerin tahsil işlemleri sırasında kaybolduğunun tespit edildiğini, daha sonra bütün aramalara rağmen çek ve senet asıllarının fiziki olarak bulunamadığını, bu hususta müvekkil banka yetkilileri tarafından senedin tahsil işlemleri sırasında kaybolduğunun tutanağa bağlandığını, akabinde ise ilgili senedin kötü niyetli şahıslarca ele geçirilerek kullanılması ihtimaline karşılık işbu senedin zayii olması sebebiyle,

senedin kayıp nedeniyle iptalini talep etme zorunluluğu hasıl olduğunu ileri sürerek çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerce haksız şekilde yararlanılarak müvekkilinin mağdur olmaması için ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve iptallerine karar verilmesinitalep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, 16.09.2025 tarihli dilekçesinde özetle; dava konusu 21/07/2025 vade tarihli, 156.719 TL tutarlı ve 0078283 numaralı çekin İzmir 12. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile takibe konulduğu bilgisini edindiklerini, ödeme yasağı konulmasının yeterli olmadığını ileri sürerek, İzmir 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası kapsamında takibin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARI ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince 18.09.2025 tarihli ara kararda özetle; "...Davacı ...Bankası A.Ş tarafından zayi nedeniyle 4 adet çekin iptali için dava açılmış olup, davacı tarafın istemi üzerine çeklerle ilgili ödeme yasağı kararı verilmiştir.

Davacı vekili 16/09/2025 tarihli dilekçesinde 21/07/2025 vade tarihli 156.719TL tutarlı ve 0078283 numaralı dava konusu çekin İzmir 12.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu belirterek , dava konusu çek üzerinden başlatılan İzmir 12. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasının durdurulması için tedbir kararı verilmesini istemiştir. Dava, hasımsız olarak açılan çek iptali davasıdır.

İcra takibinin durdurulmasına yönelik tedbir şartları varsa hasımlı olarak açılabilecek menfi tespit davalarında istenebilir. Hasımsız bir dosyada 3. Kişinin haklarını etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir verilemez. Hasımsız dosyadan verilecek tedbire itiraz yoluna gidilmesi mümkün değildir.

(İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi'nin 2021/2097 Esas 2021/1594 Karar) Tüm bu nedenlerle ihtiyati tedbirin reddine aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. "gerekçesiyle, davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.Bu ara karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemenin 18.09.2025 tarihli ara kararının gerekçesiz olduğunu, mahkemece, ihtiyati tedbir şartlarının somut olayda mevcut olup olmadığına ilişkin bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığını, ancak somut uyuşmazlıkta HMK'nın 389. maddesi şartlarının mevcut olduğunu dava konusu çekler hakkında icra takipleri başlatıldığından, telafisi mümkün olmayacak zararlar doğmaması adına tedbir taleplerinin kabulü gerektiğini, çeklerin takibe konu edildiğini, dava konusu çekler hakkında ödeme yasağı kararı verilmişse de, ödeme yasağı çekin icraya konulmasını engellemediğinden,

açıkça dava konusu çekin icra takibine konu edilmesinin önlenmesine, başlatılan takipler var ise takiplerin durdurulmasına dair tedbir kararı verilmesi gerektiğini, üç çek için takip başlatıldığı bilgisinin alındığını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine; istinaf ise ihtiyati tedbir talebinin reddi ara kararına ilişkindir İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında ihtiyati tedbir talebinin reddine dair 18.09.2025 tarihli ara karar verilmiş; bu ara karara ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili, dava konusu beş adet çeki davacının teslim alındığını, ancak çeklerin banka sistemine kaydedildikten sonra kaybolduğunu ileri sürerek, çek iptali isteminde bulunmuş, ihtiyati tedbir talepli 16.09.2025 tarihli dilekçesi ile dava konusu 21/07/2025 vade tarihli, 156.719 TL tutarlı ve ... numaralı çekin İzmir 12. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile takibe konulduğu bilgisini edindiklerini, ödeme yasağı konulmasının yeterli olmadığını ileri sürerek,

İzmir 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dçekin icra takibine konu edilmesinin önlenmesine dair ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiş, mahkemece talep reddedilmiştir.

HMK'nın 389. maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. " hükmünü, aynı yasanın 390/3 maddesi,'' Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir.

Eldeki dava çek iptali davası olup davacı, çekleri kaybettiğini ileri sürerek, çeklerin iptalini talep etmektedir. TTK'nın 818/s maddesi yollamasıyla çekler hakında da uygulanacak olan TTK'nın 757.maddesinde, "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." düzenlemesi bulunmaktadır. İlk derece mahkemesince yasa hükmüne uygun şekilde zayi olduğu belirtilen çekler yönünden ödeme yasağı kararı verilmiştir. Çeklerin takip konusu edilmesi hâlinde, kimin elinde olduğunun da tespiti mümkün olduğundan, çek yönünden davacının verilen süre içinde istirdat veya menfi tespit davası açması gerekir.

Çeklerin takibe konulmaması, takibe konulmuş ise takibin durdurulması yönündek ihtiyati tedbir talepleri hakkında ise eldeki hasımsız davada değil, çeki elinde bulundurana karşı açılacak esasa dair dava içinde değerlendirme yapılması gerekir. Bu sebeple mahkemece, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 391/3 ve 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin verilen ara karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve 391/3 maddeleri uyarınca karar kesindir.