İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1963 K.2025/1791

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle ihtiyati hacze itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin gemi işletmeciliği alanında faaliyet gösterdiğini, ... gemisinin donatanı 1 nolu davalı ... ... ... CO'nun ise talebe konu 9749130 ... numaralı ... geminin de aralarında bulunduğu ... ... numaralı ...-3 ve 9749134 ... numaralı ... gemilerin maliki ve donatanı olduğunu, 2 nolu davalı ... Denizcilik İth. İhr. Tic. Ltd.

Şirketinin ise gemi malikinin ticari faaliyetlerini Türkiye'den idare etmek için kurmuş olduğu geminin donatanı ve yöneticisi sıfatına haiz olduğunu, taraflar arasında akdedilen 25.03.2022 tarihli zaman çarter sözleşmesi uyarınca gemi maliki olan 1 nolu davalının, kiraya veren sıfatı ile mülkiyetindeki ..., ..., ...-2 ve ...-3 isimli tankerleri en az 24 ay+15 gün süre ile davacının seçimlik hakkında olmak üzere kiraya verildiğini, ancak kira sözleşmesinin konusu olan ...-2 gemisinin halen teslim edilmediğini, diğer üç geminin çeşitli tarihlerde davacının emrine tahsis edildiğini,

zaman esaslı gemi kira sözleşmesinin konusunu oluşturan üç geminin sözleşmeye aykırı bir şekilde kiracının emrinden alındığını, ...-3 gemisinin 15.03.2023 tarihinde ...'da tek taraflı ve tam kusurlu çatma hadisesine karışarak hasar gördüğünü, geminin klas sertifikalarının iptal edildiğini, geminin kira dışı kalması nedeniyle davacı tarafından 16.03.2023 tarihinde donatanlara gönderilen ihtarname ile zaman çarter sözleşmesinin 3/e ve m.21/a-(i) maddeleri uyarınca geminin kira dışına bırakıldığının ihtar edildiğini,

ihtara cevap vermeyen donatanların sebep göstermeksizin ve ihbarda bulunmaksızın 25.03.2023 tarihli bildirim ile zaman esaslı gemi kira sözleşmesini tek taraflı olarak feshettiklerini, ... gemisinin de seyir talimatlarına uymayı reddettiğini ve geminin haklı neden olmaksızın 12.12.2023 tarihinde kiracının emrinden çekildiğini, ... gemisi ile ilgili olarak davacı tarafından verilen seyir talimatlarına uyulmadığını, davalıların kendilerine verilen seyir talimatlarına uymaması nedeniyle sıralı navlun sözleşmelerinin hükümden düştüğünü, mevcut gemi kira sözleşmesinin müvekkili açısından çekilmez hale geldiğini,

davalıların gemide bulunan yakıtın iadesi için kira sözleşmenin karşılıklı fesh edilmesi ve kiracı olan müvekkilinin diğer gemilerde dahil olmak üzere davalıları ibra etmesini şartı koştuğunu, bu dayatmanın kabul edilemeyeceğini, geminin kira dışı bırakıldığı döneme ilişkin zarar bakımından 6,21 gün x 5,600 USD/gün=34,776.00 USD zarar bulunduğunu,

eksik yük bedeli nedeniyle uğranılan zarar yönünde ...-3 gemisine ait ... eşyasının tahliyesi sırasında bildirilen yükün eksik çıkmasından kaynaklanan davacı tarafından 104.817,76 USD eksik yük bedeli ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca gemi donatanı adına izafeten hareket etmesi nedeniyle acenteye kesilen 3.548,65 USD para cezası ödendiğini ve toplamda 108.366,41 USD zarar oluştuğunu, mahrum kalınan kar yönünden davacının 2.458.052,00 USD zarara uğradığını ileri sürerek, şimdilik 2.601.194,41 USD alacağın teminat altına alınması için 9749130 ... numaralı ... isimli geminin ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince, talep dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmiş, savunma alınıp murafaa yapılarak ihtiyati haciz talebi değerlendirilmiştir.Karşı taraf 9749130 ... Numaralı M/T ... Gemisi Donatanı ... ... ... Co'ya İzafeten Gemi Yöneticisi Sıfatıyla ... Denizcilik İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. ve ...

Denizcilik İthalat Ve İhracat Ticaret Limited Şirketi vekili, ihtiyati haciz talebine karşı savunmasında özetle; alacaklının MT/ ... gemisine yönelik ihtiyati haciz talebinde bulunmasına rağmen talebin esaslı yargılamayı gerektirdiğini, sözleşmenin haksız şekilde fesih edildiği iddiasının yersiz olduğunu, başka bir geminin ihtiyaten haczi için yapılan başvurunun aynı mahkemece reddedildiğini, taraflar arasında düzenlenen zaman çarteri sözleşmesine göre uyuşmazlığa İngiliz Hukukunun uygulanacacğını ve uyuşmazlığın İngiliz mahkemeleri veya tahkimde görülebileceğini,

alacaklı tarafından İstanbul 9.İcra Müdürlüğünün 2023/31882 Esas sayılı dosyasında başlatılan takibin yetkisiz acenteye tebliğ edilerek kesinleştiğini, usulsüz kesinleşen takip sonucu ... -3 gemisinin hukuka aykırı şekilde haczedildiğini, İstanbul 16.İcra Mahkemesinin 2023/621 Esas sayılı dosyasında açılan dava sonucu acentenin yetkisiz olduğunun tespiti ile şikayetin kabul edildiğini, talepte bulunanın usulsüz işlemlerle müvekkilinin zararına neden olunduğunu,

tahkim hükmüne rağmen müvekkilince ...-3 gemisine ilişkin uyuşmazlıklarla sınırlı olmak üzere müvekkilince İstanbul 17.ATM'nin 2024/72 Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açıldığını ileri sürülen tüm iddiaların mesnetsiz olduğunu, eksik yüke ilişkin iddianın bu nedenle derdest olduğunu belirterek, talebin reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesinin yaptığı yargılama sonucunda verilen 07.03.2024 tarih ve 2024/29-32 Değişik iş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir. Bu karara yönelik olarak ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin istinaf başvurusu Dairemizin 23.05.2024 tarih ve 2024/677 - 881 Esas Karar sayılı ilamı ile kaldırılmıştır.

İlk derece mahkemesince Dairemizin kaldırma kararı üzerine 2024/71 D.İ sayısına kaydedilerek, 06.06.2024 tarihli kararı ile ihtiyati haczin kabulüne, 2.601.194,41 USD alacak ile sınırlı olmak üzere ... gemisinin ihtiyati haczine karar verilmiştir.Bu karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlular vekilinin 11.06.2024 tarihli ihtiyati haczin kaldırılması talebi ile 24.06.2024 tarihli istinaf başvuru dilekçesi Dairemize gönderilmiştir.

Dairemizin 17.04.2024 tarih 2024/1134-1145 EK sayılı kararı, sunulan dilekçeleri itiraz dilekçesi olarak kabul edilerek, tarafların çağrılarak yapılacak mürafaa ile değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.İhtiyati haciz kararına karşı ihtiyati hacze itiraz eden vekilince; ihtiyati hacze itirazlarımızın kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına, aksi halde White Rock tarafından depo edilen teminatın miktarının iddia olunan alacak nispetinde artırılmasına,

bu hususta ivedi murafaa günü tayin edilmesine karar verilmesini talep etmiş ise de, mahkememizce ihtiyati haciz talebine yapılan itiraz nedeniyle 07/03/2024 tarihinde mürafa duruşması yapılmış olup, mahkememizce verilen 06/06/2024 tarihli ihtiyati haciz kararının istinaf yolu açık olmak üzere karar olması nedeniyle ihtiyati haciz kararına itiraz eden vekilinin 11/06/2024 tarihli itirazının değerlendirilmesi için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesini istemiştir.

20.06.2024 havale tarihli dilekçesi ile de, geminin donatanının Malta’da mukim ...

Co Ltd isimli bir şirket olduğunu, ... gemisinin Rus bayrağına çıplak gemi kiralaması sebebiyle geçtiğini, Malta Gemi Siciline kayıtlı olduğunu, geminin malikinin kim olduğunu gösteren bir belgeyi Malta Sicilinin düzenleyebileceğini, geminin kayıtlı olduğu gemi sicili ve sicile kayıtlı malikinin farklı olduğunu, ... isimli gemi ile diğer gemilerin kardeş gemi olarak kabulünün hukuken mümkün olmadığını, geminin malikinin haczin uygulandığı sırada davadışı Hai Ocean ...

Co Ltd olduğunu, zaman çarteri sözleşmesinin müvekkillerinden ... ile White Rock arasında akdedildiğini, White Rock'un, ...-3 isimli geminin çatma nedeniyle kira dışı kaldığından bahisle kira ödemesi yapmaktan imtina ettiğini, zaman çarteri sözleşmesine göre ...’ın sözleşmeyi feshettiğini, ...-3 isimli geminin kiralanması konusunda müvekkillerinden ... ile White Rock arasında zaman çarteri sözleşmesinin akdedildiğini, sözleşme uyarınca gemi, mürettebatı ile birlikte ve zaman çarterinin hüküm ve koşulları altında ticari yönetimi için White Rock’a teslim edildiğini, geminin donatanı ve taşıyanı sıfatına haiz White Rock'un gemiyi,

akaryakıt yükünün taşınması için Socar’a tahsis ettiğini, White Rock'un geminin son kiracısı ve emtianın taşınması açısından taşıyan sıfatına haiz olduğunu, emtianın taşınmasına ilişkin akdedilen sözleşmenin tarafı olduğunu ve bu nedenle akdi sorumluluğunun bulunduğunu, White Rock’ın Marshall Adalarında mukim olduğunu, ülkemiz ile Marshall Adaları arasında herhangi bir sözleşme veya mütekabiliyet bulunmadığını, dosyaya depo edilen teminat miktarının arttırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunun kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına,

aksi halde White Rock tarafından depo edilen teminat miktarının arttırılmasını talep etmiştir.Bu sırada ihtiyati hacze itiraz eden olarak ... ... Co. Ltd vekili ihtiyati haciz kararına itirazda bulunmuştur.

İtiraz dilekçesinde özetle, talep edenin yabancılık teminatı yatırması gerektiğini, talep edenin yabancılık teminatından muaf olması halinde, buna ilişkin bir karar tesis edilerek oluşacak zararlar karşılığı teminat alınması gerektiğini, ancak mahkemenin ilk kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında bu yönde bir belirleme bulunmadığını, talep sırasında yatırılan 10000 SDR depo dışında başka teminat alınmadığını, talep edenin Türkiye merkezli olduğunu belirtmesine karşın bu hususun doğru olmadığını, müvekkilinin ciddi miktarda kazanç kaybı ve işletme gideri bulunduğunu,

müvekkilinin gemisini ihtiyaten haczini talep eden tarafın malik bilgisini hatalı olarak bildirdiğini, Marshall Adalarında kurulu davacı şirketin yabancılık teminatı ödemeksizin ihtiyati haciz kararı alması ile taraflar arasındaki menfaat dengesinin bozulduğunu, teminatın belirlenmesine kar kaybının dikkate alınması gerektiğini, alacaklırın İstanbul 9. İcra Müdürlüğü dosyası ile eksik yük nedeni ile ödenen tazminatı, eksik yük nedeni ile ödenen gümrük cezası ile bu alacak taleplerinin yanında kiraya verene haksız şekilde ödediğini iddia ettiği savaş bölgesi sigorta ek priminin iadesini talep ettiğini,

bu takibin usulsüz kesinleştirilerek ...-3 gemisinin uzunca süre seferden men edildiğini, uzun süre sonra İstanbul 16. İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/621 Esas sayılı kararı ile acenteye yapılan tebligatların usulsüzlüğünün belirlendiğini, bu kararın bozulması halinde iki talep kalemi yönünden derdest bir takibin bulunacağını, ...-3 Gemisi hakkında Ezine ASHM 2023/185 Değişik Sayılı dosyadan ihtiyati haciz kararı alındığını, bu kararın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2024/516 Esas-600 Karar sayılı ilamı ile reddedildiğini, kimin kusuru ile ne kadar süre ile geminin kira dışı kaldığı,

kira dışı kalma halinin talep edene talep hakkı bahşedip etmeyeceğine ilişkin yaklaşık ispat bulunmadığını, talep edilen tazminata ilişkin olarak ... gemisi malikine başvuru imkanı bulunmadığını belirterek ihtiyati haczin kaldırılmasına istemiştir.Dairemizin 17.07.2024 tarihli kaldırma kararı üzerine dosyanın gönderildiği ilk derece mahkemesince 14.08.2024 tarihinde mürafaa yapılarak borçlular vekili ile müdahil vekilinin istinaf başvuru nedenleri değerlendirilmemiştir.

İlk derece mahkemesince ihtiyati hacze itirazların değerlendirildiği 14.08.2024 tarihli ek kararla; ihtiyati hacze itirazların reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlular ve itiraz eden üçüncü kişi vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Dairemizin 2024/1671 Esas - 2024/1661 Karar sayılı, 21.11.2024 tarihli kararıyla, İİK'nın 265/son ve HMK'nın 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin itiraz üzerine verdiği 14.08.2024 tarihli ek karar isabetli bulunduğundan, borçlular ve ihtiyati hacze itiraz eden müdahil/üçüncü kişi Hai Ocean ... Co Ltd. vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

Aleyhine ihtiyatı Haciz kararı alınan vekili tarafından sunulan 21.08.2025 tarihli dilekçeyle; yasal süresi içerisinde ihtiyatı haczi tamamlayan işlemlerin yerine getirilmemiş olması sebebiyle ihtiyatı haczin hükümsüz kaldığını bu sebeple mahkemeye sunulan 2.991.737,57.-USD bedelli teminat mektubunun iadesine karar verilmesini talep edilmiştir.İlk derece mahkemesi teminatın iadesi talebini değerlendirdiği 04.09.2025 tarihli ek kararında özetle;

dosyaya sunulan beyan dilekçeleri ve İngiltere Ticaret mahkemesinin 07.08.2025 tarihli kararının incelenmesinden, ihtiyatı haciz talep eden tarafın İngiltere Ticaret mahkemesinde açtığı esas davanın "yetkisizlik" nedeni ile red edildiği, kararın henüz kesinleşmediği, bu nedenle TTK nun 1376. madde kapsamında ihtiyatı haczin hükümsüzlüğünden söz edilemeyeceği, bu nedenle ihtiyatı haczin geçerli olduğu, diğer hacze konu alacak bakımından Türkiye de dava açma şartı olan zorunlu Arabuluculuk sürecini başlattığı gerekçesiyle, teminatın iadesi talebinin reddine karar vermiştir.

Bu karara karşı aleyhine ihtiyati haciz kararı alınan vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

İhtiyati haciz gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle ihtiyati haczin hükümsüz olduğunu, mahkemece buna ilişkin değerlendirmenin hatalı yapıldığını, kararın aksine dava şartı olan arabuluculuğa başvurunun ihtiyati haciz için gerekli olan merasimi tamamlayamayacağını TBK'nın 158. maddesinin olayda uygulanamayacağını, kanunda öngörülen sürenin geçmesi ile kararın kaldırılması gerektiğini, alacaklının ihtiyati haciz talep edemeyeceğini bir kez daha İngiltere Mahkemesinin yetkisizlik kararıyla ortaya çıktığını, İİK'nın 264 ve TTK'nın 1376. maddesi kapsamında müvekkili yönünden,

İngiltere Mahkemesinin verdiği yetkisizlik kararına karşı kanun yoluna başvurulmaması ile kararın kesinleştiği, alacaklı tarafından ileri sürülen ihtiyati haciz nedenlerinin gerçekleşmediği,Bu nedenle mahkemenin ihtiyati haciz kararı üzerine, ihtiyati haczin teminat mektubuna kaydırılmasına ilişkin ara karar ile ihtiyati hacze ilişkin ek kararların kaldırılmasına, 25.10.2024 tarihli 2407647 mektup numaralı 3573018 seri numaralı ... Bankası A.Ş.

Çağlayan şubesi tarafından düzenlenen 2.991.737,57 TL bedelli teminat mektubunun iadesine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati haciz kararı sonrası ihtiyati haczin teminat mektubuna kaydırılmasına ilişkin ara 04.09.2024 tarihli karar uyarınca, borçlu tarafından sunulan teminat mektubunun, İİK'nın 264. maddesi gereğince süresinde dava açılmaması nedeniyle iadesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesinin 06.09.2024 tarihli ek kararı ile teminat mektubunun iadesi isteminin reddine dair verilen ek karara karşı, borçlu vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinafa konu ek karar başlığında talep tarihinin 14.10.2024, karar tarihinin ise 16.10.2024 olduğu yazılı ise de UYAP sisteminde yapılan kontrolde kararın 04.09.2024 tarihinde verildiği, istinaf dilekçesinde de 04.09.2024 tarihli kararın istinaf edildiği anlaşılmıştır.

HMK'nın 341/1. maddesi hükmüne göre, ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara ve yüze karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir.İhtiyati hacze itiraz edenler vekilinin istinaf talebine konu ara kararı, süresi içinde ihtiyati haczi tamamlayan merasimin yerine getirilerek dava açılmadığı iddiası ile İİK'nın 264 ve 266. maddeleri uyarınca yatırılan teminatın iadesine ilişkindir.

İlk derece mahkemesinin istinaf konusu kararı, İİK'nın 264/4. maddesi uyarınca verilmiş bir karardır.

Bu düzenleme ile maddenin ilk üç fıkrasında düzenlenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde nelerin yapılacağı maddenin 4.fıkrasında "Alacaklı bu müddetleri geçirir veya davasından yahut takip talebinden vazgeçerse veya takip talebi kanuni müddetlerin geçmesiyle düşerse veya dava dosyası muameleden kaldırılıp da bir ay içinde dava yenilenmezse veya davasında haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve alakadarlar isterse lazım gelenlere bildirilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İlk derece mahkemesince, süresinde arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği iddiasıyla teminat mektubunun iadesi isteminin reddine karar verilmiş ve bu karara karşı ihtiyati hacze itiraz edenler vekili istinaf başvurusu yapmıştır.Yukarıda açıklandığı üzere, HMK'nın 341. maddesinde, İİK'nın 258/3 ve 265/5. maddelerinde ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz konusunda istinaf yoluna başvurulabilecek kararları sayılmıştır.

Bunlar arasında, mahkemenin İİK'nın 264/4 ve 266. maddeleri uyarınca verdiği kararlar sayılmamıştır. Bu hukuki açıklamalara göre, davacı vekilinin istinaf başvurusuna konu ettiği ara kararı, istinafı kabil karar değildir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, istinaf başvurusunun usulen reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 361 ve 362/1.f maddeleri uyarınca karar kesindir.