İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/819 K.2025/886

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle ihtiyati hacze itirazın ...yönünden kaldırılmasına dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz isteyen tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz isteyen alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; ... bank ... Bulvar Şubesine ait keşide yeri Antalya olan, ... çek numaralı, 30.11.2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli çeke ve faktöring sözleşmesine dayanarak 75.000,00 TL alacağın temini için İİK'nın 257 ve devamı maddeleri uyarınca, çek borçluları hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesinin 13.12.2024 tarihli kararı ile; ihtiyati haciz isteminin kabulüne ve 75.000,00 TL alacağın temini bakımından borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarının ihtiyaten haczine karar verilmiştir. Bu karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden ... vekili, itiraz dilekçesinde; müvekkili aleyhine verilen ihtiyati haciz kararının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında takibe konduğunu, çekin keşide yerinin Antalya, lehdar olan davacının yerleşim yerinin ise İzmir olduğunu, icra dairesi ve mahkemenin yetkisiz olduğunu, takip bakımından İzmir mahkeme ve icra dairelerinin yetkili olduğunu, çekin müvekkiline gönderilmek üzere keşideci tarafından kargoya verildiğini ve çeklerin kargoda zayi olduğunu, çeklerin iptali için dava açıldığını belirterek, ihtiyati haczin kaldırılmasını istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince ihtiyati hacze itirazın değerlendirildiği 12.02.2025 tarihli ek kararla; "...Çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu yoktur. Dolayısıyla çekin bankaya ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur.

Yine kambiyo senetlerinde ve bu bağlamda çekte hak doğrudan doğruya çeke ait kayıtları ihtiva eden evrakta tecessüm ettiği için çekteki borcu tek başına para borcu sayma olanağı da yoktur. Bu yönüyle TBK'nun 89/1 maddesine göre çekteki borcun götürülecek borç olduğunu kabul etme imkanı bulunmamaktadır. ...

Limited Şirketi ile faktoring şirketi arasındaki yetki sözleşmesinin itiraz eden ...yönünden sonuç doğurmayacağı..." gerekçesiyle borçlu ...vekilinin yetki itirazının kabulü ile mahkemenin 13.12.2024 tarihli ve 2024/2382-2390 Değişik İş sayılı ihtiyati haciz kararını bu borçlu yönünden kaldırılmasına, karar verilmiştir. Bu karara karşı ihtiyati haciz isteyen alacaklı vekili istinaf konun yoluna başvurmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati haciz talep eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkemece ihtiyati hacze karar verildiğini, ancak borçlunun itirazı üzerine hatalı gerekçe ile ihtiyati haczin kaldırıldığını, takip başlatıldıktan sonra borçlunun ileri sürdüğü itirazlar bakımından İİK'nın 266. maddesi gereğince takip başlatıldıktan sonra ihtiyati haczin kaldırılması için icra mahkemesinin yetkili olduğunu, çekteki imzaya itirazın ihtiyati hacze itiraz nedeni olmadığını, itiraz sebeplerinin yasada sınırlı olarak düzenlendiğini yetki itirazının dikkate alınamayacağını,

zira çekin ibraz edilmesi ile borcun götürülecek borç niteliği kazanacağı ve HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde de ihtiyati haciz talebinde bulunulabileceğini, Faktoring Sözleşmesinde İstanbul mahkemelerini ve icra müdürlükleri yetkili kılındığını ve sözleşmenin HMK'nın 17. maddesine göre geçerli olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve borçlunun itirazının reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265. maddesi uyarınca ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek kararın istinafına ilişkindir.

İlk derece mahkemesince borçlu ... vekilinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması hâlinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir.

Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödeme yeri sayılır) ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Ayrıca, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline gelir.

(Dairemizin Emsal 2024/154 E 2024/231 K 15.02.2024 T kararı). Somut olayda, ihtiyati hacze konu ... bank AŞ Aspendos Bulvarı Şubesinden verilme, 30.11.2024 keşide tarihli, 75.000 TL bedelli çekin keşidecisi ... Ltd.Şti. olup, çek ... emrine keşide edilmiştir. Lehdar/itiraz eden cirosu ile çek sonraki cirantalar ile alacaklı arasında düzenlenen faktoring sözleşmesi, fatura ve tevdi bordrosu ile ihtiyati haciz talep eden alacaklı tarafından iktisap edilmiştir.

02.12.2024 tarihinde ibraz edilen çek hakkında İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/589 Esas ve 17.07.2024 tarihli ödeme yasağı kararı bulunması nedeniyle çek bedelinin ödenmediği, banka tarafından çeke şerh edilmiştir.

Muhatap bankaya ibraz edilen çeke dayalı alacağın bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazandığı, TBK'nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline geldiği anlaşılmıştır. Dosyadaki belgelerden ve İTO kayıtlarından ihtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim adresinin ... Mahallesi ... Caddesi No:... İstanbul Ofis No:... Kat:...

Şişli İstanbul olduğu olduğu, ihtiyati haciz talebi yönünden İstanbul Asliye Ticaret mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda alacaklının yerleşim yeri itibariyle HMK'nın 10 ve TBK'nın 89. maddeleri uyarınca ihtiyati haciz kararı veren mahkeme yetkilidir. Bu hukuki açıklamalara göre ilk derece mahkemesince borçlu vekilinin itirazının reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/5 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itiraz hakkında verdiği ek kararının kaldırılmasına, itiraz hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine ve neticede itirazın reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.