İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2021/1105 K.2024/1256

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı davacılar vekilince istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, davacı ... ile ...

Şti. arasında ... işinin yapılması amacı ile anahtar teslimi/götürü usulde bir eser sözleşmesi imzalandığını, davalı şirket, sözleşme ile 15.12.2015 tarihine kadar (4) numaralı maddede düzenlenen işlerin yapılmasını, davacı şirket iş bedeli olarak 123.000 TL+KDV ödenmesi kararlaştırıldığını, sözleşmeyi ... ile ... şirketi imzalamış olmasına rağmen taraflar arasındaki cari ilişki, faturalaşmalar ve ödemeler ... tek kişilik ortaklı şirketi ve taşeronu olan ... şirketi üzerinden yapıldığını, bu ihale ile ilgili davalı şirket de dahil olmak üzere tüm mal tedarikleri şirket üzerinden yapıldığını, sözleşme tarafı ... davalı şirkete,

sözleşme şartlarına göre keşidecisi ... şirketi olan 80.000,00 TL’lik 2 adet çeki davalı yana vermiş olmasına rağmen davalı, sözleşmede kararlaştırılan edimlerinin çoğunu yerine getirmediğini, davacı ... tarafından Beyoğlu ....Noterliği’nin 25.02.2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı tarafa, işin büyük bir kısmına ilişkin edimlerin yerine getirilmediğinin tespit edildiğini ve bu nedenle söz konusu işlerin tamamlanması ile tahsil edilen çek bedellerinin iadesi ve gecikme bedelinin ödenmesi ihtar edildiğini, davalının yerine getirmediği edimler,

davacı şirketçe başkaca şirketlere yaptırılmak suretiyle eksik edimlerin tamamlanmasına ilişkin olarak davacı şirket fazladan ödeme yaparak mağdur duruma düştüğünü, davalı şirketin sözleşmeye göre yapması gereken ancak yapmadığı ; .... Şt. nden 63.437,60 TL bedelle,2 adet çeker ocak ise....

Şt. nden 30.916,00 TL ye alındığını, davalı işleri tamamlamamasına rağmen “...” ve “Orta tezgah tezgah yüzeyi, kenart tezgah yüzeyi, tezgah üzeri asma dolap sistemi” açıklamalı, 42.952,00 TL ve 17.334,20 TL bedelli fatura asılları ve sevk irsaliyelerini düzenleyerek davacı şirkete gönderdiğini, davalı 21.04.2016 tarihinde de cari hesaba dayalı olarak... sayılı dosyası ile davacı şirket aleyhine icra takibine giriştiklerini, icra takibi itiraz edildiğini, götürü usulde yapılan sözleşmeye göre yapılacak işlerin bedeli 123.000,00 TL olup KDV ile birlikte toplam bedel 145.140,00 TL olduğunu,

bu bedelin toplam 63.437,60TL + 30.916,00 TL : 94.353,60 Tl si davalı tarafından başka şirketlerden satın alınmak zorunda kalındığını, davalının yaptığı iş. 145.140,00 TL – 94.353,60 : 50.786,40 TL olduğunu, baştan 80.000,00 TL ödeme yapılmış olduğundan davalıya.

80.000,00 TL – 50.786,40 TL : 29.213,60 TL fazla ödeme yapıldığını, davalı şirketten 29.213,60 TL'nin ödemenin yapıldığı tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte istirdadını talep ettiklerini, davalı taraf, bitiş tarihi olarak sözleşmede kararlaştırılmış olan 15.12.2015 tarihinde işi tamamlamamış ve bundan dolayı müvekkilin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olması sebebi ile de günlük olarak 500,00 TL ödeme yükümlülüğü bulunduğunu, İşin geçici ve kesin kabulü halen dahi yapılmamış bulunmakla birlikte sözleşme uyarınca davalıdan şimdilik 10.000,00 TL cezai şart talep ettiklerini, davac...

Şt. bu ticare ilişkide davacı ...’nın ana teşaronu ve tedarikçisi olarak hizmet verdiği, oysa davalı ... Ltd.

Şt. nin ortağı ve müdürü olup taraflarla ve ticari süreçle hiçbir doğrudan ilişkisi bulunmadığını, davalı ..., 29.12.2015 tarihli ... sıra nolu 102.188,00 TL miktarlı faturayı düzenleyerek davacı şirkete gönderdiğini, davacı şirket bu faturayı davalı ... tarafından düzenlenmiş olmasına rağmen faturanın iğfal edici nitelikteki unvandaki karşılıklığı sebebiyle defterine sehven ... adına işlendiği,

davacı şirketin bu faturadan dolayı ne faturayı düzenleyen ...'a ne de sözleşmesel ilişkide bulunduğu davalı şirkete olan borcunun da 102.188,00 TL ye bağli olmadığını, davalı ..., bu ticari ilişkide taraf olmadığı halde kasten ve kötüniyetle 18.03.2016 tarihli, ... ve ... seri numaralı 42.952,00 TL ve 17.334,20 TL bedelli iki adet fatura daha gönderdiğini, faturalar davalı şirkete iade edildiğini belirterek;

davacı ... şirketinin davalı ...'a borcu bulunmadığının menfien tespitine, davacı ...'nın ve ... şirketinin davalı şirkete borcu bulunmadığının menfien tespitine ve... sayılı dosyasının iptaline, davalı şirket aleyhine % 20’den az olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalılar vekili;

davalı ... sözleşmenin şahsi tarafı olmaması sebebiyle davanın reddi gerektiğini, sözleşmenin 2. Maddesinin h bendinde yapılacak işler belirtildiği ve bu maddelerde çeker ocak acil boy ve göz duşu işleri ile kare blok tezgahların davalı şirket tarafından yapılacağı hususu kararlaştırılmadığını, davacı tarafı işin başlangıcında ödemesi gereken %40 iş avans bedelini ödemediğini, davacı taraf edimini yerine getirmemesi sebebiyle işlerin uzamasına sebebiyet verdiğini, davacı ilk ödemesini Mayıs 2016 tarihinde yaptığını, kullanılacak malzeme seçimi davacı tarafça süresinde yapılmadığını, malzeme seçimi onayı 1 ay gecikmeli yapıldığını,

davacı taraf gönderdiği elektronik mesajlar ile teşekkür ettiğini, dava dışı 3. Kişi şirketlere yaptırıldığı belirtilen iş bedeli faturalarını kabul etmediklerini, iki tezgah alındığı doğru olmadığını, ilk ödemesini 8 ay sonra yaptığını, ödeme davalı şirkete yapılmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece; davacının üstlenmiş olduğu işlerin içinde inşaat, elektrik ve mekanik imalatları bulunmadığı, sadece laboratuvar, orta tezgah, çalışma masası, kenar tezgah, tezgah üstü asma dolap sistemi, çeker ocak, acil boy ve göz duşu işlerinin sözleşme kapsamında olduğu,

bu imalatların mümkün olabilmesi için ise davacı tarafından inşaat kalemlerinin tamamlanarak elektrik tesisatının çekilmesi ve hava kanallarının hazır olması gerektiği, işin teknik mahiyetine nazaran TBK'nın 97. Maddesi gereğince öncelikli olarak davacı tarafın sözleşme konusu yeri ifaya hazır hale getirmesi gerektiği, somut olayda davacı tarafından davalıya ifaya uygun yer tesliminin ne zaman yapıldığı anlaşılamadığı gibi herhangi bir gecikme ihtaratı da bulunmadığı, dolayısıyla gecikmenin başlangıç tarihi de tespit edilemediği cezai şart talebi de yerinde olmadığı kanaati ile davanın reddine karar vermiştir.

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece menfi tespit talebinin hiçbir şekilde nazara alınmadığını, bu konuda herhangi bir karar dahi verilmediğini, mahkeme kararı kendi içerisinde çelişkili ve taleplerin değerlendirmeye dahi alınmadığı usule aykırı bir karar olduğunu, aynı şekilde karşı tarafın karşı davası konusunda dahi harç yatırılıp yatırılmadığı ya da böyle bir talep varsa dahi devam edip etmediğini, harç yatırma süresi geçtiğinden karşı davanın reddedildiğine dair bir karar dahi dosyada yer almadığını, harç süresinde yatırılmadığından bu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

bilirkişiler tarafından sürekli olarak sözleşmenin 4.maddesinde belirtilen taşeron tarafından yapılacak işler değişik şekillerde ve hatalı bir şekilde yorumlandığını, yine başka bir hatalı algı ile gerek mahkemece gerekse de bilirkişiler tarafından davalının teklifi kapsamında karşılaştırma yapıldığını ama davalının dilekçeleri ile neyi kabul etmediği konusunda ve neyi ikrar ettiği konusunda değerlendirme yapılmadığını, sözleşmenin 4.maddesinde davalının yapması gereken iş çok basit ve anlaşılabilir şekilde;

"... üniversitesi kuzey kampüsü ... blok ... nolu lab ile otopark binası ... nolu lab tadilatı işi kapsamında ekli listede detayları verilen orta tezgah, çalışma masası, kenar tezgah, tezgah üzeri asma dolap sistemi, çeker ocak acil boy ve göz duşu işlerinin yapılması,

ayrıca ana sözleşmede yer alan ve verilen ihale dosyası listesinde bulunan bütün imalatlar" şeklinde tanımlanmış olduğunu davalı tarafından sözleşme imzalandığını, davalı yan, gerçekte yapılan ve gerek hakediş raporlarında gerekse de keşifte tespit edilen bu işlerin kendi sorumluluğunda olmaması nedeni ile yapmadığını kabul ettiğini, gerek bilirkişi raporu ve mahkemece sözleşme kapsamında yapılması gereken çeker ocak ve laboratuvar mobilyalarını davalı yapmış gibi bir kanaate varıldığını, buna bir yanıtının bulunmadığını, zira davalı ısrarla cevap dilekçesinde bu kalemleri yapmadığını, sorumlu olmadığını beyan ettiğini,

dosyada yer alan 16.06.2017 tarihli bilirkişi raporunun 5.sayfasında, yapılan keşifte çeker ocak, tezgah altı dolap, güvenlik dolabı ve içten görünüşünün fotoğrafı yer aldığını, bu tespite ve davalı yanın da çeker ocak ve laboratuvar mobilyalarından sorumlu olmadığı yönündeki ikrarına rağmen hala tarafça 3.kişilere yaptırılan sözleşme kapsamındaki işlerin neden nazara alınmadığı konusuna anlam vermekte gerçekten zorluk yaşadığını, davada incelenmesi gereken davalının teklifi değil sözleşmeye göre yapılması kararlaştırılan işler ve sözleşme de götürü usulde bedelin belirlendiği bir sözleşme olduğunu,

davalının sözleşme kapsamında neyi yapmadığının veya eksik yaptığının ve bu kapsamda düzenleyip davacıya göndermiş ve göndermemiş olduğunu ama defterine kaydetmiş olduğunu, faturalardaki işlerin yapılıp yapılmadığını ya da sözleşme dışı olarak davacının onayı olmayan işlere ilişkin de faturaların düzenlenip düzenlenmediğine bakılması gerekirken bilirkişiler ve mahkemece davalının teklifi kısır döngüsüne girildiğini, bir türlü bu döngüden çıkılamadığını, kaldı ki tarafça bu iddia edilen alacağa esas... sayılı dosyasından borçlu olmadığı da işbu dava ile talep edildiğini,

ayrıca tarafça davacı ...'nın da davalı ...'a karşı da borçlu olunmadığının tespiti talep edildiğini, davacı aleyhine başlatılan ... sayılı dosyasına ilişkin de kararda yine tek bir kelime dahi mevcut olmadığını,

bununla birlikte mahkemece yine raporun kopyalanması sureti ile gecikmenin başlangıç tarihinin tespit edilememesi nedeni ile bu talebin yerinde olmadığına dair kararının da usul ve yasaya aykırı olduğunu,işbu kapsamda cezai şart hesabı için dosyada tüm deliller mevcut ve yeterli olup bilirkişiler tarafından bu hesabın yapılmaması ve bilirkişiler tarafından öne sürülen gerekçenin mahkeme kararına tam olarak aynı şekilde gerekçe yapılması hukuka aykırılık teşkil ettiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı ... asıl yüklenici ve davacı şirket asıl yüklenicinin alt taşeronu, davalı şirket ise alt taşeron, davalı ... davalı şirket müdürü ve ortağıdır.Davacı ... ile davalı ... şirketi arasında bila tarihli Taşeron sözleşmesi imzalanmış olup, sözleşme gereğince iş bedelinin 105.000,00 TL + KDV olduğu ancak... olursa 123.000,00 TL KDV olduğu,

işin 15.12.2015 tarihinde teslim edilmesi kararlaştırılmıştır.Davacı davasında, taraflar arasında imzalanan bila tarihli taşeron sözleşmesi gereğince davalı şirket 15.12.2015 tarihine iş tamamlanarak teslim edilmesi gerekirken teslim edilmediğini, iş sebebiyle taşeron davacı ... şirketi ait 80.000,00 TL bedelli iki çek davalı şirkete verildiğini, davalı edimlerini tamamlamaması sebebiyle dava dışı şirketlere 94.353,60 TL bedelli iş yaptırdıklarını, KDV dahil iş bedeli 145.140,00 TL olup, ödeme 80.000,00 TL ile başka şirketlere yaptırılan 94.353,60 TL bedelin düşüldüğünde davalı tarafa 29.213,60 TL fazla ödeme yapıldığını,

sözleşmenin 8. Maddesinde gecikme halinde günlük 500,00 TL gecikme bedeli ödenmesine karar verildiğini davalı tarafından edim süresinde tamamlanmaması sebebiyle ceza şart bedelin tahsili gerektiğini belirterek; davalıya fazla ödenen 29.213,60 TL bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiz ile davalıdan istirdatına, cezai şart bedeli olarak 10.000,00 TL tahsiline, davalı tarafından başlatılan ... esas nolu icra dosyasından davacıların borçlu olmadıklarının tespiti ile takibin iptalini talep etmiştir.

Davalı, sözleşmenin tarafı olmadığı iddia edilen ... sözleşme konusu oluşturan edimlerin bir kısmı için 3 adet fatura kestiğini, davalı ... tarafından fatura alacakları için icra takibi başlattığını, davacı şirket sözleşme gereğince ödemesi gereken %40 avans bedelini 8 ay sonra ödediğini, seçilecek ürünleri 1 ay geç onay verildiğini, gecikme davacıdan kaynaklandığını, ibraz edilen dava dışı şirketlere yönelik faturaları kabul etmediklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme, taraflar arasında imzalanan taşeronluk sözleşmesi gereğince 204 nolu laboratuvarın donamları itibariyle edimlerin tamamlandığı ve sözleşme gereğince eksiklerin bulunmadığını, 319 nolu numaralı laboratuvarda ise teklif kapsamındaki kenar tezgahlarının ve tezgah üstlerinin şartnameye uygun laboratuvarda montajlı ve kullanabilir durumda olduğu, bu dolapların dışında ilave konulacak dolap yeri bulunmadığı, davacı tarafından sunulan faturalar kapsamındaki dolapların bulunmadığı,

davalı şirket 16.950,00 TL bedelli işi vekaletsiz iş görme hükümlerine göre sözleşme dışı yapılan işlerden olduğu ve teklif ve imalat tarihindeki piyasa rayiçlerine uygun olduğu, sözleşme kapsamında davalı edimlerini yapabilmesi için ise davacı tarafından inşaat kalemlerinin tamamlanarak elektrik tesisatının çekilmesi ve hava kanallarının hazır olması gerektiği, TBK 97 maddesi gereğince öncelikle davalı tarafından ifaya hazır hale getirilmesi gerektiği, işin teslim tarihi belli olmadığından gecikme tarihi belirlenemediği belirterek davanın reddine karar vermiştir.

Davacı ... ile dava dışı ... üniversitesi arasında 02.01.2015 tarihli ... lab ile otopark binası 204 nolu lab tadilatı sözleşmesi imzalanmıştır. İşin yüklenicisi davacı ... ile davalı ... şirketi arasında bila tarihli taşeron sözleşmesi yapılarak, asıl sözleşmedeki bir kısım işlerin davalı şirket tarafından alt yüklenici olarak yapılması kararlaştırılmıştır.

Dava dilekçesi ile, fazla ödenen 29.231,60 TL bedelin istirdadı ve cezai şart bedeli olarak 10.000,00 TL tahsiline, davalı tarafından başlatılan ... nolu dava dosyasından davacıların borçlu olmadıklarının tespiti ile takibin iptalini talep etmiş olup, dava değeri 39.213,60 TL gösterilerek peşin harç yatırıldığı, icra dosyasından dolayı menfi tespit talebine ilişkin harç yatırılmamış olduğu anlaşılmaktadır.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 16/4 maddesi uyarınca, eksik yatırılan harçlar yönünden Kanun'un 30. Maddesi gereğince işlem yapılması; buna göre, harcın eksik yatırılması halinde yalnız o oturum için yargılamaya devam olunarak, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcının davacı tarafa tamamlattırılması gerekmektedir. Buna rağmen harcın tamamlanmaması halinde ise davaya devam olunmayacaktır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır. Mahkemece, eksik harcın tamamlanması için yukarıda değinilen şekilde usuli işlem yapılmaksızın ve eksik harç tamamlanmadığı halde yargılamaya devamla hüküm kurulması da hatalı olmuştur.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararları ile Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruya ilişkin kararlarında gerekçeli karar hakkının adil yargılanma hakkının somut görünümlerinden olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 141/3. maddesine göre bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Adil yargılanma hakkının sağlanması kapsamında kararların gerekçeli olmasıyla ilgili kamu düzenine ilişkin hükümlere 6100 sayılı HMK'da da yer verilmiştir.

6100 Sayılı HMK'nın 294. ve 297.

Maddelerinde hüküm fıkrasında nelerin yer alacağı açıklanmış ve 297/son maddesi gereğince hükümde, tarafların iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan deliller, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alacağı belirtildikten sonra hükmün sonuç kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında açık,

şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesinin gerektiği belirtilmiştir.HMK'nın 26 ve 297. Maddeleri gereğince davacının tüm talepleri hakkında olumlu veya olumsuz karar verilmesi ve verilen kararın gerekçesinin açıklanması hukuki bir zorunluluktur.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun birçok kararında da aynı hususlara işaret edilmiştir.O halde, mahkemece Anayasa'nın 141. maddesinin 3. fıkrası ile ona koşut düzenleme içeren HMK’nın 297. ve 26. maddelerindeki hükümler gözetilmek suretiyle, davacının talep ettiği tüm kalemler yönünden değerlendirme yapılıp olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi ve talepler hakkında verilecek kararın gerekçesinin açıklanması suretiyle, yapılacak inceleme ve araştırma sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken,

bu hususlar üzerinde durulmaksızın eksik inceleme sonucu davacı tarafın İstanbul ...icra müdürlüğünün ... esas nolu icra dosyasından borçlu olmadığına ilişkin talep konusunda kararın gerekçesinde değerlendirilmediği gibi hüküm dahi verilmemiş olması hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.