İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2021/1277 K.2025/191

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin davacının davasına ilişkin olarak mahkemece kısmen kabulle dair verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf talebinde bulunulmuştur.Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından 04/10/2013 tarihli sözleşme kapsamında,...Fabrikasında bulunan ... İşlerinin Projelendirmesi işinin davalı...

A.Ş.'ne sipariş edildiğini ve projenin 28/01/2014 tarihinde müvekkili şirkete teslim edildiğini, akabinde 6 adet soğutma kulesinin diğer davalı... Ltd. Şti. tarafından temin edilerek kurulumunun yapıldığını ve sistemin devreye alındığını, davalı...

Proje şirketinden sistemin projeye uygun olarak yapıldığına ilişkin onayının alındığını, sistem çalışmaya devam ederken sistemde dolaşan suyun donmasından kaynaklı kaçak sebebiyle 3 adet kulenin devre dışı kaldığını ve donma sebebiyle serpantinlerin patladığını, kulelerin üretici firması tarafından yapılan kontrolde fabrika çıkış ayarları ile oynandığının ve bu nedenle donma meydana geldiğinin belirtildiğini, müvekkili şirket tarafından sisteme herhangi bir müdahale yapılmadığını, müvekkili şirket tarafından sisteme ilaveten 111.000 Euro bedelli alım yapıldığını ve sistemin yine davalı ... tarafından kurulduğunu,

herhalükarda sistemin sağlıklı çalışmadığını, bunun üzerine yaptırılan tespit raporunda, otomasyon senaryosunu hazırlayan ve sistem kurulumunun yapan davalı şirketlerin sorumluluklarını yerine getirmediğinin tespit edildiğini, müvekkili şirkette meydana gelen arıza nedeniyle ortaya çıkan zarardan davalıların sorumlu olduklarını ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle 111.000 Euro'nun davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ...

Proje vekili, müvekkili ile davacı şirket arasında yapılmış soğutma sistemi projelendirilmesi işine ilişkin sözleşme kapsamında, müvekkili şirketin söz konusu projenin yapım, bakım veya denetim işlerinden herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, bu nedenle sistemin projelendirilmesi konusunda yetkilendirilen müvekkilinin söz konusu arızadan ve uğranılan zarardan sorumlu tutulamayacağını,

müvekkili şirket tarafından beklenti ve işin gereklerine uygun olarak fabrika set ayarlarına göre hazırlanan otomasyon senaryosunun gerçekleşmesinin imkansız hale gelmesinin sebebinin set edilmiş olan ayarların davacı tarafça değiştirilmesinden kaynaklandığını, dava konusu arızanın davacının kendi hatasından ve ihmalinden kaynaklandığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.Davalı ... vekili, husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili şirketin davacı ile diğer davalı arasında yapılmış sözleşme ve teknik şartname doğrultusunda kararlaştırılan cihazların teslimini gerçekleştirdiğini,

müvekkili şirkete herhangi bir kusur atfedilemeyeceğini, cihazların işletme yükümlülüğünün de müvekkili şirkette olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, davacının iş sahibi, davalılardan davalı... A.Ş. projeyi yapan ve kurulumu onaylayan firma, diğer davalı... Ltd.

Şti.'nin ise temin edilen malzemenin kurulumunu yapan firma olduğu, davacı, eserdeki ayıp nedeniyle uğradığı zararın tazminini talep ettiği, davalılar ise ayıp iddiasını kabul etmediği, Somut olayda; yanlar arasındaki sözleşmeler gereği tarafların karşılıklı olarak edimlerini yerine getirip getirmediği, ayıplı iş bulunup bulunmadığı, ayıp mevcut ise ayıbın gizli ya da açık ayıp olup olmadığı, varsa ayıp nedeniyle davalıların sorumluluklarının tespiti için mahallinde keşfen bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, 27/03/2018 tarihli bilirkişi kurulu raporunda;

davacıya ait fabrikada bulunan soğutma sistemi çalışmaya devam ederken 07/01/2015 tarihinde altı adet soğutma kulesinden üçünde donma kaynaklı serpantinlerin patlaması şeklinde olayın meydana gelmesinde, soğutma sistemindeki suyun aşırı soğumasına rağmen otomasyon sisteminin uyarı vermediği, cihazlar koruma moduna alınmadığı, bu halde sistem çalışmaya devam ederek serpantinlerin patlamasına neden olduğu; otomasyonda ve soğutma kulelerinde aşırı soğumanın önüne geçebilecek uyarı sistemlerinin bulunmadığı, otomasyon sisteminde erken uyarı sisteminin bulunmadığı, sistemi korumaya alacak herhangi bir tedbirin otomasyon sisteminde yer almadığı,

bu durumda davalı taraflarca edimlerin yerine getirilmediği ve sistemde gizli ayıp bulunduğu, dava konusu olayda, davalı ... Şti.'nin, teknik şartnameye aykırı davranışları nedeniyle %70 oranında asli kusurlu olduğu; davalı ...

A.Ş.'nin, projelendirilecek işler kısmında kış ayları için herhangi bir öngörüde bulunmaması ve otomasyon senaryosu üzerinde sahada işin denetiminde gerekli özeni göstermemesi nedeniyle %20 oranında tali kusurlu olduğu, davacı şirketin ise gerekli tedbirleri almaması nedeniyle %10 oranında tali kusurlu olduğu; davacı şirketin zarara ilişkin taleplerinin yerinde olduğu yönünde görüş bildirildiği, 14/10/2020 tarihli ek rapor alındığı, Alınan bilirkişi kurulu kök raporunda; dava konusu soğutma kulelerinde dolaşan suyun donmasından kaynaklı olarak 3 adet kulede boruların patladığı, meydana gelen patlamanın nedeninin ise davalı...

A.Ş.tarafından önerilen otomasyon senaryosunun uygun bir çalışma senaryosu olmamasından kaynaklandığı, bu nedenle davalı ... Proje'nin %70 oranında kusurlu olduğu, soğutma kulelerinin çalışma senaryosunun öngörülen fanların invertör kontrollü olması ayarlarının davalı ...Ltd.

Şti.tarafından gerçekleştirilmemesinin etken olduğu ve bu davalının %20 oranında kusurlu olduğu, davacı şirketin ise bu süreçte ortaya çıkan arızaların tamamen giderilmesinde yeterli derecede girişimde bulunmaması nedeniyle %10 kusurlu olduğu, dava konusu 3 soğutma kulesinde meydana gelen maddi hazarın tamiri için dava dışı şirketten alınan 111.000 Euro değerindeki onarım ve malzeme faturasının uygun olduğu yönünde görüş bildirildiği; en son alınan ek rapor, kusur oranları yeniden belirlendiği, Talimat ile aldırılan 27/03/2018 tarihli bilirkişi kurulu raporu ve mahkememizce alınan 30/03/2019 tarihli bilirkişi kurulu kök raporu;

en son alınan bilirkişi kurulu ek raporuna nazaran daha gerekçeli, denetlenebilir, dosya içeriğine uygun, itirazları cevaplar nitelikte ve uyuşmazlığı çözmeye yeterli görüldüğünden, en son alınan ek rapora göre daha üstün tutulmak suretiyle mahkemece de benimsenerek hükme esas alındığı,Davalılardan... Ltd.

Şti. husumet itirazında bulunmuş ise de, adı geçen davalının sözleşme konusu soğutma otomasyon sistemi için gerekli malzemelerin temin edildiği dava dışı firmanın acentesi olması ve sistemin kurulumunu üstlenmesi nedeniyle, uyuşmazlık konusu ticari ilişkinin tarafı olduğundan husumet itirazı yerinde görülmediği,Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, talimat ile aldırılan ve mahkememizce alınan ve benimsenen bilirkişi kurulu raporları ile toplanıp değerlendirilen delillere göre; davacı tarafa ait Tekirdağ'daki ... fabrikasının "...

İşlerine" ilişkin projenin, taraflar arasında yapılmış 04/10/2013 tarihli sözleşme ile davalılardan... A.Ş. tarafından üstlenildiği, proje için gerekli malzemelerin diğer davalının acentesi olduğu dava dışı ... (...) firmasından temin edilerek sistemin, adı geçen bu davalı (... Ltd. Şti.) tarafından kurulumunun gerçekleştirildiği ve daha sonra projeyi yapan davalının (... Proje) da, sistemin projeye uygun olarak kurulduğu yönünde onay verdiği dosya kapsamı ile sabittir.

Ne var ki 07/01/2015 tarihinde, aşırı soğuma nedeniyle ve kurulan otomasyon sisteminin uyarı vermemesi nedeniyle sistemdeki 3 adet kulede patlama meydana gelmiştir.

Sözkonusu patlamanın ise, bilirkişi raporlarında dayanak ve gerekçeleriyle açıklandığı üzere, soğutma sistemindeki otomasyonun uyarı vermemesinden kaynaklandığı ve buna göre de eserin gizli ayıplı olduğunun anlaşıldığı, sistemdeki arıza nedeniyle davacı iş sahibi, patlayan serpantinler yerine yenilerini temin ederek kurdurmuş ve 111.000 EURO ilave masraf yapmak suretiyle bu kadar zarara uğradığı, dolayısıyla genel hükümlere göre isteminde yasaya aykırılık bulunmadığı,

Bu kapsamda benimsenen bilirkişi kurulu raporlarında ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, taraflar arasındaki sözleşme ve teknik şartname gereği davalıların üzerlerine düşen edimleri (eseri) tam ve eksiksiz olarak yerine getirmedikleri, eserdeki ayıp nedeniyle doğan zararın meydana gelmesinde davalıların toplam %90 oranında kusurlu oldukları ve oluşan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, davacı şirketin ise yine raporda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere üzerine düşen dikkat ve özeni yerine getirmemesi nedeniyle olayda %10 kusurlu olduğu,

bu durumda zarardan davacının kusuru oranında indirim gerektiği gerekçesiyle, meydana gelen olumlu (müspet) zarar miktarı olan 111.000 Euro'dan, tarafların kusur oranı dikkate alınarak 99.900 Euro'nun davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ilişkin karar vermek gerektiği belirtilerek, davanın kısmen kabulü ile, 99.900 Euronun dava tarihi olan 19/02/2016 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince uygulanacak faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin istemlerinin reddine, karar verilmiştir.Davacı vekili istinafında;

müvekkiline kusur izafe edilmesinin hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, yeterli girişimde bulunulmamaktan ne kastedildiğinin belli olmadığını, müvekkilinin borcunun para ödemekten ibaret olduğunu, Tekirdağ 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/104 Değişik İş dosyası ile davalının hasardan sorumlu tutulduğunu, müvekkiline acil durum senaryosu tebliğ edilmediğini, yerel mahkeme karar tarihi yerine, dava tarihine göre vekalet ücreti takdir ettiğini, hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... şirketi vekili istinafında;

davaya konu malzemelerin temin edildiği dava dışı firmanın acentası olmalarının, husumet itirazlarının reddinde gerekçe olmasının hukuken hatalı olduğunu, asli kusurun davacı şirkette olduğunu, raporların birbiriyle çelişik olduğunu, hükme esas alınan raporların fahiş hata içerdiğini, fanların neden kısılmadığı üzerinde yerel mahkemece durulmadığını, ek raporda dikkate alınarak bir bütün halinde değerlendirildiğinde asli kusurun davacıda olduğunu, davanını reddi gerektiğini, inceleme dışı bırakılan hususlar olduğunu,

müşterek ve müteselsil verilen kararın somut gerçeğe ve hukuka aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... şirketi vekili istinafında; projeye uygun çalıştığı ihtimalde donma olayının meydana gelmesinin mümkün olmadığını, kazadan sonra sistemin Alaşehir'e taşındığını, sistemin kaza anındaki çalışma değerlerinin belirsiz olduğunu, mahkemenin somut ve hukuksal dayanak göstermeden karar verdiğini, raporlara hatalı değerlendirmeler nedeniyle itiraz ettiklerini, hükme esas alınan raporların birbiriyle çeliştiğini, müvekkilinin diğer davalı ile bağı bulunmadığını,

taraflar arasında müşterek müteselsil sorumluluk kabul edilemeyeceğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık Türk Borçlar Kanunun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan ayıp sebebiyle genel hükümlere dayalı tazminat davasıdır.

Davacı iş sahibi, davalılar yüklenicidir.Davacı vekili dava konusu iş olan soğutma sisteminde ortaya çıkan kaçak sebebiyle patlama olduğunu ve ilave yaptığı 111.000 Euro'yu tazminat olarak istemektedir. Davalı ... şirketi vekili müvekkilinin projenin yapım, bakım ve denetim işlerinden mesul olmadığını davacının kusurundan kaynaklandığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... şirketi vekili husumet itirazında bulunmuş ve cihazların işletmesinden müvekkilinin sorumlu olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Yerel mahkeme kök raporlara dayanarak, davacının %10 kusurunu mahsup ederek davacının gizli ayıp sebebiyle genel hükümlere göre sorumlu olduğunu kabul ederek, davanın kısmen kabulü ile, 99.900 Euronun dava tarihi olan 19/02/2016 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince uygulanacak faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin istemlerinin reddine, karar verilmiştir.

Somut olayda 4.10.2013 tarihinde soğutma sistemi projelendirmesi ile alakalı sözleşme yapıldığı sistemin 28.01.2014 tarihinde Davalı ... şirketince kurulup hizmete alındığı anlaşılmaktadır. 07.01.2015 tarihinde sistemde su donması ve kaçak sebebiyle 3 adet kulenin devre dışı kaldığı ve davacı iş sahibi tarafında ilave yapılan 111.000 Euro masrafın talep edildiği anlaşılmaktadır. TBK hükümlerine göre söz konusu ayıbın gizli ayıp olduğu anlaşılmıştır.

Davacının genel hükümlere göre 111.000 Euro ilave harcamaya dair zararını talep etme hakkı vardır. Somut olayda tarafların kusuru açısından farklı raporlar vardır.Davacı vekilince Tekirdağ 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2015/104 Değişik İş sayılı tespitin yapıldığı davacının 111.000 Euro zararı olduğu belirlendiği görülmüştür.Dosya kapsamında alınan 27.03.2018 tarihli raporda davalı ... şirketi %70, davalı ... şirketi %20 ve davacı %10 kusurlu bulunmuştur.

Daha sonra alınan 30.03.2019 tarihli bilirkişi kök raporunda ise %70 Davalı ... şirketi ve %20 Davalı ... şirketi, %10 da davacı kusurlu bulunmuştur. Mahkemece son raporu veren heyetin ek bilirkişi raporu kusur oranları değişmiştir. Dosya kapsamında kusur açısından birbiriyle çelişen raporlar vardır.

Bu sebeple yeni bir bilirkişi heyetinden kusura dair raporlardaki çelişkiyi gideren denetime açık bir heyet raporu alınarak sonucuna göre bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, yerel mahkemece eksik ve hatalı inceleme yapıldığı anlaşıldığından,

taraf vekillerinin istinaf talebinin kabulüne karar verilmiştir.Açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf taleplerinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.