İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2021/317 K.2023/1484

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkili şirketin davalıya karşı çizimini üstlendiği Bahreyn projesini dolar bazında sattığını, ticari ilişkiden kaynaklanan cari hesap alacağının tahsili için müvekkili şirket tarafından 22/01/2018 tarihli, 20.049.97 USD tutarla fatura düzenlenmiş olmasına rağmen ödemenin 17/08/2018 tarihinde gerçekleştirildiğini, faturanın düzenleme tarihi ile davalının gerçekleştirdiği fiili ödeme tarihinin farklı olduğunun, davalının 17/08/2018 ödeme tarihine göre döviz satış kuru itibariyle bakiye 5.000,00 USD'nin müvekkiline ödenmediğini, alacağın tahsili için İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, itirazın iptali ile %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava dilekçesi ekinde davacı tarafın delillerinin kendilerine gönderilmediğini, itirazın iptali davasının fazlayı talep hakkı saklı tutularak açılamayacağını, müvekkili şirketin davacıya hiçbir borcu olmadığını, davacı şirket ile müvekkili şirket arasında yazılı bir sözleşmenin de bulunmadığını, alacağın dayanağı olarak gösterilen faturanın TL olarak düzenlenmiş olduğunu ve karşılığının döviz olarak ödeneceğine dair bir anlaşma da olmadığını, taraflar arasındaki alışverişin dolar üzerinden değil TL üzerinden yapıldığını, dosyada belirtilen faturanın karşılığının ödendiğini,

ayrıca daha önce dolar cinsinden ödeme yapılmış olmasının ödemelerin döviz cinsinden yapılacağına karine teşkil edemeyeceğini, ayrıca borcun sebebinin kur farkı nedeniyle eksik ödeme olarak gösterilmiş ise de, bu hususta davacı şirket tarafından kur farkı faturası kesilmediğini ve müvekkili şirkete tebliğ edilmediğini, bu nedenle davacının TTK ve VUK gereğince böyle bir talepte bulunamayacağını, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (tebliğ No: 2008-32/34)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2018-32/51)'in 3. ve 24. maddeleri gereğince davacının döviz cinsinden ödeme talep edemeyeceğini,

etse dahi 02/01/2018 tarihli döviz kurunun esas alınmasının zorunlu olduğunu, müvekkili şirketin temerrüde düşmediği için faiz de talep edilemeyeceğini, icra dosyasından yıllık % 19,5 avans faizi istenmişken dava dilekçesinde en yüksek reeskont faizi talep edilmesini kabul etmediklerini belirterek, davanın reddine, %20 oranında tazminatın davacıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, alınan bilirkişi raporunda davacının takibe dayandırdığı faturanın USD kur üzerinden düzenlenerek Türk Lirası olarak davalı şirkete fatura edildiği, bu nedenle yanlar arasındaki ticari ilişkinin USD para cinsinden kurulduğunun kabulü gerektiği, davalının ödeme yaptığı tarihlerdeki USD kuruna göre kur farkı talep etmesinin mümkün olabileceği, kur farkı faturası kesilmemiş olmasının kur farkı talep edilemeyeceği anlamına gelmediği, bu nedenle davacının davalı şirketten 15.537,42 TL kur farkı alacağının bulunduğu, ancak talebinin 10.927,00 TL olduğunun belirtildiği,

bilirkişi raporu denetlenebilir ve hüküm kurmaya elverişli olduğundan davalı vekilinin itirazının reddine karar verildiği, takibe konu alacağın mevcudiyeti ve miktarı yargılama ile belirlendiğinden icra inkâr tazminatı şartlarının oluşmadığı gerekçesi ile, davacının talebi ile bağlı kalınarak davanın kabulü ile, İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğün ... esas sayılı takip dosyasından davalı borçlu itirazının iptali ile takibin 10.927,00 TL üzerinden devamına, şartları oluşmayan icra inkar tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesiyle, müvekkili şirketin davacıya hiçbir borcu olmadığını, davacı şirket ile müvekkili şirket arasında yazılı bir sözleşme de olmadığını, alacağın dayanağı olarak gösterilen faturanın TL olarak düzenlendiğini ve karşılığının döviz olarak ödeneceğine dair bir anlaşma yapılmadığını, taraflar arasındaki alışverişin dolar üzerinden değil TL üzerinden yapıldığını, dosyada belirtilen faturanın karşılığının ödenmediğini, ayrıca daha önce dolar cinsinden ödeme yapılmış olmasının ödemelerin döviz cinsinden yapılacağına karine teşkil edemeyeceğini,

davacı tarafın mahkemece verilen kesin mehile rağmen ticari defter ve belgelerinin incelenmesine gerek olmadığını beyan ederek inceleme günü hiçbir belge sunmadığını, müvekkiline ait ticari defter ve belgeler inceleme günü dosyaya sunduklarını, sunulan ticari defter ve kayıtların kanuna uygun tutulduğu tespit edildiğini, davacı taraf ise ticari defter ve belgelerini ibraz etmediğini, alacağın varlığı açısından inceleme yapılamadığını ve davasını ispat edemediğini, ibraz ettikleri ticari defter ve kayıtlara göre müvekkili şirketin davacı tarafa tüm ödemelerini yaptığı ve borcu olmadığının görüldüğünü,

ancak bilirkişi davacı tarafın takibe dayanak yaptığı faturayı USD kur üzerinden düzenleyerek TL olarak müvekkili şirkete fatura edildiğini belirttikten sonra, ticari ilişkinin USD para cinsinden kurulduğunun kabulü gerekmektedir şeklinde yorum yapıldığını, davacı şirket ile müvekkili şirket arasında ödemelerin USD kuruna göre yapılacağına dair yazılı veya sözlü bir anlaşma olmadığını, taksitlerden herhangi birinde USD cinsinden ödeme yapılmış olmasının ödemelerin döviz cinsinden yapılacağına karine teşkil etmeyeceğini, bilirkişi raporunda davacı şirket tarafından kur farkı faturası kesilmemiş olmasının,

kur farkı talep edilemeyeceği anlamına gelmediğini, hüküm altına alındıktan sonra dahi kur farkı faturası düzenlenebileceğinin belirtildiğini, oysa Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği'ndeki "bedelin tahsil edildiği tarihte alıcı lehine kur farkı oluşması halinde, kur farkı tutarı üzerinden alıcı tarafından satıcıya bir fatura düzenlenerek,

teslim ve hizmetin yapıldığı tarihteki oran üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir." düzenlemesi gereğince, davacının talep ettiği kur farkının faturasını, dekontlarda görüldüğü üzere 17.08.2018 tarihinde ödeme tamamen tahsil edildikten sonra düzenleyip müvekkiline ibraz etmesi ve faturaya itiraz edilmesi halinde talepte bulunması gerektiğini, ancak davacı tarafça kur farkı faturası düzenlenmediğini ve müvekkili şirkete halen ibraz edilmediğini, bilirkişi kök ve ek raporunda.

Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Tebliğin (Tebliğ No: 2018-32/51) nin 3. ve 24. maddeleri gereğince davacının döviz cinsinden ödeme talep edip edemeyeceğini, etse dahi 02.01.2018 tarihli döviz kurunun esas alınması gerektiği hususunda bir değerlendirme yapılmadığını, oysa borca itiraz noktalarından biri de bu olduğunu, bu nedenle itirazlarını karşılanması,

bilirkişi tarafından değerlendirilerek hazırlanan raporun denetime elverişli olması gerektiği halde inceleme ve değerlendirme eksik yapıldığını, müvekkili şirket temerrüde düşmediğini için faiz de talep edilemeyeceğini, kaldı ki mahkeme faiz konusunda bir karar vermediğini, davacı taraf icra dosyasından yıllık % 19,5 avans faizi istenmişken dava dilekçesinde en yüksek reeskont faizi talep ettiğini, mahkemece faiz hususunda hiç bir karar verilmediğini, oysa hem faize hem de faiz oranına itirazlarının bulunduğunu, mahkemece hiç bir karar verilmediğini,

mahkeme kararının 3 nolu hüküm bendinde bakiye 132,21 TL harcın davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verildiğini, oysa bakiye harç çıkması halinde Devlet Hazinesine irat kaydedilmesi için vergi dairesine Harç Tahsil Müzekkeresi yazılması ve tahsili gerektiğini, bu nedenle verilen karar yanlış ve harçlar kanununa aykırı olduğunu İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1380 E. 2020/475 K. Sayılı ve 06.10.2020 tarihli kararının usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir. Somut olayda, dava eser sözleşmesinden kaynaklanan kur farkı alacağının tahsili için girişilen icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davalı defterlerini inceleyen bilirkişi raporunda davalı defterlerinde davalı şirketin davacıdan aldığı faturalar için hem Türk Lirası hem de USD bazında hesap tuttuğu, davacının takip konusu ettiği 76.368,33 TL bedelli faturayı 20.049,97USD olarak kayıtlarına geçirdiği, Türk Lirası üzerinden yaptığı ödemeleri de USD kuru üzerinden cari hesabında gösterdiği, faturaya da itiraz edilmediği tespit edilmiştir.

Yapılan bu tespit neticesinde taraflar arasındaki ticari ilişkinin USD üzerinden kurulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının, borcun ödendiği tarihteki kur farkını talep etme hakkı bulunduğundan, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi yerinde olmuştur. Ancak, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de davacının dava açarken yatırmış olduğu 186,61 TL peşin harcın mahsup edilmesi gerekirken, hatalı olarak 54,40 TL'nin mahsup edilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş olması yerinde ise de davalı vekilinin istinaf talebinin usul yönünden kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2. bendi gereğince kaldırılarak, hükmün harç yönünden düzeltilerek, davanın kabulüne dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.