İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2023/1827 K.2025/525

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; sözleşmeden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinaf talebinde bulunulmuştur.Davacı vekili; taraflar arasında imzalanan 21.06.2013 tarihli "Turnike ve Turnike Servis Kapısı Mal Alım Sözleşmesi" kapsamında toplam 98 adet ürünün teslim edilerek,

montajlarının davacı tarafından yapıldığını, davalının teslim ettiği ürünlerin sık sık arızalandığını, bu arızalar ile ilgili tespitlerin yapıldığını ve yapılan onarım ve müdahalelere rağmen sözleşme, teknik şartname ve kalite standartları kapsamındaki kullanımın mümkün olmadığını, bu nedenlerle yeni ürünlerin başka bir firmadan temin edilerek davacının verdiği ürünlerin yerine monte edildiğini ve bu işlem sonrasında yaşanan sıkıntı ve arızaların son bulduğunu, bu süreç içerisinde davalı ile hiçbir surette sulhe varılamadığından 27.05.2015 tarihinde Bakırköy ...

Noterliği nezdindeki ... yevmiye nolu ihtarnamenin 29.05.2015 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini, davalının Beyoğlu ...

Noterliği nezdindeki 03.06.2015 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname ile yapmış olduğu savunmaların kabul edilmediğini belirterek, sözleşmeden döndüğünün tespiti ile, davalıya ödenen toplam 200.155,21-TL'nin, ayrıca fazlaya dair dava ve talep hakkı kalmak üzere arızalı ürünlerin sökümü ile başka tedarikçiden temin edilen ürünlerin kurulum bedeli olarak ödenen 30.667,00-TL'nin ve ihtarname gideri olan 4.316,55-TL'nin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; sözleşme ve teknik şartnameye uygun prototip ürünlerin hazırlandığını, test ve inceleme için davacıya sunulduğunu, davacı şirket yetkili teknik ekiplerinin talepleri doğrultusunda revizyonlar yapıldığını, seri üretim öncesi davacı tarafından gerekli test ve incelemelerin yapıldığını, "seri üretim için uygundur" onayı sonrasında seri üretime geçildiğini, ayrıca davacı tarafından istenilen test raporlarının bağımsız test kuruluşlarından alındığını, müvekkil şirket yetkililerinin veya yetkili personeli tarafından imzalanmayan tek taraflı davacı idare tarafından düzenlenen tutanakların kabul edilmediğini.

Marmaray projesindeki ürünlerin planlanan kullanım amacı dışında kullanıldığını, kullanıcı hatasından kaynaklanan arızalar olduğunu, Teknik Servis ve Bakım Formlarında ürünlerde meydana gelen arızanın aşırı zorlanmadan meydana geldiği tespit edildiğinin belirtildiği ve söz konusu tutanakların ... yetkilileri tarafından imzalandığı; buna rağmen garanti kapsamında olmayan bu arızaların giderildiğini, ürünlerin çalışır vaziyette kontrol edilerek teslim edildiğini; ... projesi kapsamında kullanılan ürünlerdeki hataların davacı tarafından üretilen ve ürünlere takılan kontrol kartı ve yazılımdan kaynaklandığını;

taraflar arasında akdedilen sözleşme maddelerinin bir kısmının müvekkili şirket tarafından değiştirilmek revize edilmek istenmesinin davacı tarafça kabul edilmediğini, müvekkili şirketin işi kaybetmemek adına sözleşmeyi imzaladığını;

ürünlerin teknik şartnameye uygun olarak ayıpsız üretildiğini, aksi düşünülse dahi davacı tarafın süresinde ayıp ihbarında bulunmadığı ve bu süre içerisinde haklarını kullanmadığından sözleşmeden dönme hakkını kullanılamıyacağını, sürekli arıza verdiği iddia edilen 4 turnike için sözleşmeden dönme hakkının kullanılmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, davacı idarenin sözleşme tarihinden 2 yıl sonra dönme hakkını kullanmasının kötü niyetli olduğunun göstergesi olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.Mahkemece; dava konusu olayda, turnike ve turnike servis kapılarının davacı tarafın isteğine göre üretildiği,

teslim öncesi testlerinin yapıldığı ve davacı tarafça ürünlerin kabul edildiği ve montajının da sözleşmeye uygun olarak davacı tarafça yapıldığı; dosya kapsamına göre yapılan değerlendirmede turnike ve turnike servis kapılarının üretimi işinin, sözleşme hükümleri ve sözleşmeyle elde edilmek istenen sonuca uygun olarak yerine getirilip getirilmediğinin tespit edilmesi için mahkememizce bilirkişi heyetinden rapor aldırıldığı, bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen kök ve ek raporlarda eserin amacına uygun olarak teslim edildiği, turnikelerdeki arazıların sözleşme ve teknik şartnameye aykırılıktan kaynaklanmadığı,

teslim edilen ürünlerde ayıp bulunmadığı, ürün arızalarının ürünlerin zorlanması nedeniyle kullanıcı hatasından kaynaklandığı yönünde görüş bildirildiği, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olan bilirkişi raporunun hükme esas alındığı, ürünlerin ayıplı olduğu hususunun ispatlanamadığı, yüklenici davalının üstlendiği eseri, sözleşmeye, fen ve sanat kurallarına ve amacına uygun olarak imal edip teslim ettiği sonucuna varılarak,

TBK'nın 477/1 maddesi ve sözleşme hükümleri gereğince ürünlerin kabulünden sonra kullanıcı hatasından kaynaklanan arızalar nedeniyle yüklenicinin sorumluluğu bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.Mahkeme kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dairemiz 14.06.2022 tarih ve 2019/1561 esas ve 2022/1214 karar sayılı ilamı ile, " Somut olayda, mahkemece, mahallinde keşif yapılarak alınan raporda, davalı tarafından verilen ürün ve hizmetlerin, sözleşmede yer alan süreçlere uygun şekilde üretilerek teslim edildiği, fakat ihtiyacın ve özelliklerin kullanım amaçlarına yönelik olarak yeterince doğru tanımlanamadığı kanaatine ulaşılamadığı belirtilmiş ise de taraflar arasındaki sözleşmenin eki niteliğindeki turnikelere ilişkin teknik şartnameler değerlendirilmemiştir.

Şartnamelerin 25. 28. 31. maddelerinde en az 1 milyon kez arıza vermeden geçiş yapacak sağlamlıkta olacağı hükme bağlandığından söz konusu turnike ve maddelerde belirtilen malzemelerin arıza vermeden 1 milyon kez çalışıp çalışmadığı; ayrıca dosya kapsamındaki teknik bakım formlarındaki arızaların kullanıcı hatasından mı yoksa imalat hatasından mı kaynaklandığı,

imalat hatasından kaynaklananların 1 milyon kez arızasız geçiş şartını sağladıktan sonra mı yoksa öncesinde mi arızalandığı hususları araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. " gerekçesi ile mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Mahkeme dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda inceleme yapmıştır.

Mahkeme, davalı tarafından verilen ürün ve hizmetlerin, sözleşmede yer alan süreçlere uygun şekilde yerine getirildiği, ayıba ilişkin bilgi ve belge sunulmadığı, yargılamanın geldiği aşama itibariyle de tespitlerin dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile sınırlı kaldığı ve bu haliyle ayıp iddiasının ispatlanmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermiştir.

Davacı vekili istinafında, taraflar arasında 21.06.2013 tarihli Turnike ve Turnike Servis kapısı Mal alım sözleşmesi imzalandığını ve bu sözleşme ile davalı taraf sözleşme gereğince ürünleri teslim ettiğini, ödemeleri zamanında yaptıklarını, ürünler kullanmaya başladıktan sonra ayıplar ortaya çıktığını, davalı tarafından teslim edilen ürünlerin özellikleri teknik şartnameye uygun olmadığı anlaşıldığını, davalı çözüm üretemediğini, TBK 227 ve 229 maddesi gereğince sözleşmeden dönme hakkı kullandıklarını ve ödenen bedelin doğrudan ve dolaylı tüm maddi zararların tazmini ve ürünün iade alınması istendiğini,

arızalı ürünler sökülerek başka tedarikçiden temin edilen ürünler kurulum bedeli davacı tarafından karşılanmak zorunda kalındığını, mahkemece verilen karar istinaf tarafından kaldırıldığını ancak mahkemece istinaf ilamı doğrultusunda inceleme yapılmadan davanın reddine karar verildiğini, bilirkişi raporunda teknik şartnamelerin incelenmesi neticesinde yapılan tespitlerden biri sözleşme ve ekindeki teknik şartnameler üzerindeki incelemeleri ile talep edilen ürün özelliklerin detaylı olarak tanımlandığı kanaatine ulaşıldığı şekilde rapor verildiğini, gerek imzalanan sözleşme ve gerek ise ürünlerin özellikleri detaylı şekilde bildirildiğini,

bilirkişi raporunda arıza belgelerine ilişkin inceleme yapıldığı, zorlama olarak nitelendirilen durumun tam olarak izah edilmediği, yapılan tespitlerin kök rapor ile aynı olduğu, istinaf ilamı ile eksik inceleme yapılan hususlara ilişkin bir değerlendirme yapılmadığı, bilirkişi raporunda arızaların tipi ve arızalanan parçaların aynı olduğu izah edildiği,

bu kapsamda bahse konu ürünlerin işlevini tam olarak yerine getirmediğinin kabulü gerektiğini, ürünler işleni yerine getirmediği sürekli arızalanması sebebiyle dava açıldığını, mahkemenin karar gerekçesinde "... kaldı ki söz konusu turnikelerin yaklaşık olarak 7/24 saat işlem yaptığı ve kurulduğundan bu tarafa, bu turnikilerden milyonlarca insan geçmiş olduğu,..." şeklinde değerlendirme yapıldığını, burada göz önünde bulundurulması gereken hususun ilk arıza bildirimin teslimden ne kadar bir süre sonra yapıldığı hususu olduğu,

hem yemekhane hem PDKS turnikelerinin 1000-5000 arasında kullanım arızası verdiği ve bu hususlara ilişkin teknik servis ve arıza bakım formlarında yer aldığını, davalı şirket yetkilerince imzalandığını, ancak bilirkişi raporunda ibraz edilen belgeler incelenmeksizin farazi bir değerlendirme yapıldığını, yeterli bilgi ve belge sunulmadığını iddia ettiğini, mahkemece yapılan değerlendirme hatalı olduğunu, sunulan bilgi ve belgeler incelenmediğini, davacı şirket adına sunulan beyanların dikkate alınmadığı tespit edildiğini, arıza veren sözleşme konusu ürünler söküldüğü ve başka tedarikçiden ürün alındığını,

mahkeme gerekli inceleme ve araştırma yapmadan önceki kararı verdiğini, teslim edilen ürünler kullanılmaya başladıktan sonra ürünlerde aynı tip arızalar meydana geldiği tespit edildiği, bilirkişi raporunda da arızaların aynı tip ve aynı parçalardan kaynaklı zorlama sonucu oluşan arızalar olduğu belirtildiği,

zorlama olarak nitelendirilen durum, kullanım kaynaklı arızalar olduğu düşünülse bile kabul etmemekle birlikte, aynı tip ve aynı parça kaynaklı olması mümkün olmadığını, bahse konu turnikeler seri olarak üretildiğinden bu ürünlere ilişkin parçalar da seri olarak üretilmekte olduğunu, üretimden kaynaklı sorun olması sebebiyle aynı parçalar arzılanmakta ve aynı tip arızalar oluşmakta olduğunu, davalı tarafından üretilen ürünlerin ayıplı olduğu kabul edilmesi gerektiğini, bilirkişi heyetinin farazi değerlendirmesinin kabul edilmesi mümkün olmadığını belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Uyuşmazlık, 6098 sayılı TBK'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı işsahibi ile, davalı yüklenicidir.

Taraflar arasında imzalanan 21/06/2013 tarihli sözleşme gereğince, Marmaray Projesi kapsamında, Teknik Şartnamede belirtilen 42 adet 750 mm Turnike Servis Kapısı, 2 Adet 885 mm Turnike Servis Kapısı ile İSKİ PDKS Dönüşüm İhalesi Kapsamında kullanacağı 30 Adet Tek LCD Yemekhane Turnikesi ile 24 Adet Çift LCD Yemekhane Turnikesi’nin üretiminin davalı tarafından 63.284 Euro +KDV bedelle yapılması konusunda anlaşılmıştır.

Davada davacı, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince toplam 98 adet ürün davalı yüklenici tarafından teslim edildiğini ancak davalının imal ettiği ürünler sık sık arıza yaptığını, arızalı parçalar başka şirketlerden temin edilerek monte edildiğini, ihtarname gönderilmesine rağmen ayıplar giderilmediğini, sözleşmeden döndüklerini belirterek ödenen toplam 200.155,21 TL ile ürünlerin sökümü ile başka tedarikçiden temin edilen ürünlerin kurulum bedeli olarak ödenen 30.667,00 TL ve ihtarname giderlerinin tahsilini talep etmiştir.

Davalı, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince ürünleri imal ederek teslim ettiklerini, arızalar aşırı zorlamadan kaynaklandığını, garanti kapsamında olmayan bu arızalar davalı tarafından giderildiğini, ürünlere takılan kontrol kartı ve yazılımından arızalar oluştuğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme, sözleşme gereğince davalı yüklenici edimini tamamlamak suretiyle davacıya teslim ettiğini, ayıba ilişkin bilgi ve belge sunulmadığı, bilirkişi raporu ve dosya kapsamı itibariyle davacı ayıp iddiasını ispat edemediğini belirterek davanın reddine karar vermiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin eki niteliğindeki turnikelere ilişkin teknik şartnamenin 25. 28. 31. maddelerinde en az 1 milyon kez arıza vermeden geçiş yapacak sağlamlıkta olacağı hükme bağlanmış olup, söz konusu turnike ve maddelerde belirtilen malzemelerin arıza vermeden 1 milyon kez çalışıp çalışmadığı; ayrıca dosya kapsamındaki teknik bakım formlarındaki arızaların kullanıcı hatasından mı yoksa imalat hatasından mı kaynaklandığı, imalat hatasından kaynaklananların 1 milyon kez arızasız geçiş şartını sağladıktan sonra mı yoksa öncesinde mi arızalandığı hususları önem arz etmektedir.

Dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyetinin 30.01.2023 tarihli raporunda, "... Dosya kapsamına girmiş olan belgeler kapsamında bu hususun herhangi bir belgeye ve dökümana dayandırılarak ortaya konulmadığı, kaldı ki söz konusu turnikelerin yaklaşık olarak 7/24 saat işlem yaptığı ve kurulduğundan bu tarafa, bu turnikelerden milyonlarca insan geçmiş olduğu,

eski tarihli dosyada bulunan kök ve ek raporların hazırlanma tarihinden bu tarihe kadar 6 yıldan fazla süre geçmiş olduğu da dikkate alındığında, dilekçe kapsamında belirtilmiş olan hususların sadece iddia ve sözlerde kaldığı görülmüş, değerlendirilmiş ve anlaşılmış olduğundan, davacı ve davalı arasında imzalanan 21.06.2013 tarihli turnike ve teknik servis kapısı mal alım sözlemesi kapsamında davalı tarafından verilen ürün ve hizmetlerin yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda sözleşmede yer alan süreçlere uygun şekilde yerine getirildiği kanaatine ulaşılmıştır. " belirtilmiştir.

Somut olayda, mahkemece dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor almıştır. Davacı tarafından, arızalanan ürünlerin kaç kez kullanıldığı hususunda dava dosyasına delil sunulmadığı gibi teknik şartname gereğine 1 milyon geçiş olup olmadığı hususu ispat edilememiştir.

Teknik şartname gereğince geçiş sayısı esas alınarak davalı yüklenicinin sorumlu olup olmadığı belirlenecek olup, bu hususta davacı tarafından geçiş sayısı ispat edecek delil dava dosyasına sunulmamıştır. Mahkemece, yazılı olduğu şekilde davanın reddine ilişkin kararı doğru olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.