İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2024/1267 K.2024/688

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sırasında verilen ara kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali talebine ilişkin olup, mahkemece davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine dair verilen 02/07/2024 tarihli ara karara karşı davacı vekilince istinaf talebinde bulunulmuştur.Davacı, mahkemenin işbu dosyasına birleşen İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2024/361 E sayılı dosyasında, iş sahibi .... Kooperatifi tarafından, yüklenici ....

Şti aleyhine açılan davada özetle, taraflar arasında imzalanan 04.08.2020 tarihli eser sözleşmesine istinaden davalı yüklenicinin bir kısım imalatlar yaptığı ve aşamalarda iş sahibi kooperatif tarafından yükleniciye müteaddit defalar ödeme yapıldığı, ne var ki iş sahibi tarafından yaptırılan incelemeler neticesinde 63.363.743,76 TL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiği, bu bedelin 18.05.2023 tarihli fatura ile yükleniciye iletildiği ve aynı zamanda Beyoğlu ...

Noterliği’nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile de iadesinin talep edildiği belirtilerek, bu alacak sebebine ve kalemine dayalı olarak mahkememiz dosyası ile birleşen kısmi itirazın iptali davasında 22.000.000,00 TL tutarlı ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur.

Birleşen 2024/361 Esas sayılı dosya dava dilekçesinde; davacı ile davalı arasında devam eden bir çok dava olduğu bu davaların İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/582 Esasa sayılı dosyasında birleştirildiği davalı hakkında yapılan takibe itiraz edildiği haksız itirazın iptali ve ihtiyati haciz talebinde bulunulduğu belirtilmiştir.

Mahkemece, 02/07/2024 tarihli ara kararıyla davacı tarafın fatura alacağı davalı yükleniciye yapılan fazla ödeme iddiasına dayandığı ,taraflar arasında devam eden ondan fazla yargılama olduğu ,yüklenicinin mi yoksa iş sahibinin mi alacaklı olduğunun yargılamayı gerektirdiği dosya içerisine İİK 257.Maddesi bağlamında vadesi gelmiş bir alacak hakkında iş sahibi lehine herhangi bir belge bulunmadığı belirtilerek ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesiyle, mahkemece verilen kararın 27/02/2023 tarihinde verilen karar ile çeliştiğini, mahkemenin 27.02.2023 tarihli davalı yüklenici lehine verdiği ihtiyati haciz kararında dayandığı temel hukuki sebebin itiraz edilmeyen faturaların olduğunu, davalı, yüklenici lehine verilen ihtiyati haciz ile birebir aynı hukuki durum müvekkilin lehine doğmasına karşın müvekkilin ihtiyati haciz talebinin red edildiğini, bu durumun açıkça mahkemenin kendi kararları ile çelişmesi ile müvekkilin adil yargılanma hakkının ihlali anlamına geldiğini,

mahkemece birleşen dava kapsamında yaklaşık ispat koşulunun aranması gerekirken ispat ölçüsünün değiştirilmesinin hatalı olduğunu, dosyadaki tüm hak edişlerin fotokopi belgesi olduğunu, evrak asıllarının olmadığı özellikle mahkemeye belirtildiğini, mahkemenin bilirkişilere evrakların asıl mı fotokopi mi olduğu konusunda da görev vermediğini, bilirkişilerin bu konuda değerlendirme yapmadıklarını, fotokopi veya renkli tarama belgelerle hükme esas alınacak bir raporun hazırlanamayacağını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Asıl davada ve istinafa konu ara kararın verildiği birleşen 2024/361 Esasa sayılı dosyada davacı iş sahibi davalı ise yüklenicidir.

Taraflar arasında 04/09/2020 tarihinde imzalanan sözleşme ile asıl davada davalı şirket yüklenici sıfatıyla, davacı iş sahibine ait İstanbul İli, Arnavutköy İlçesi , ... parsel üzerinde anahtar teslim 15 adet binadan oluşan bir bina yapım işini üstlenmiştir.

İİK'nın 257 vd. Maddeleri gereğince ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın vadesinin gelmiş ve muaccel olması; vadesi gelmemiş alacaklar için de borçtan dolayı ancak borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya mallarını gizleme, kaçırma, kaçma gibi alacaklının haklarını ihlal eden eylemlerde bulunması gerektiğinden; davacı tarafça alacağın muaccel olduğu veya borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya mallarını gizleme, kaçırma, kaçma gibi eylemler içinde olduğuna yönelik yaklaşık ispat derecesinde delillerin henüz dosyaya sunulması gerekir Davaya konu İstanbul ....İcra Dairesi ...

Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde davalı yükleniciye karşı toplam 75.404.591.07TL üzerinden takip başlatıldığı takip dayanağının davalı yükleniciye ödenen fazla bedelin iadesi istemli davalıya gönderilen ve itiraz edilmeksizin kesinleşen fatura olduğu belirtilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir.

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (HMK 222/4). Faturanın delil olması ile ticari defterlerin delil olması ise birbirinden farklıdır. 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddeye göre faturaya itiraz edilmemiş ise içeriği kesinleşir ise de akdî ilişkinin yazılı delillerle ispatı gerekir.

Fatura ticari defterlere kayıt edilmiş ise artık faturanın delil olmasıyla ilgili bu maddeye değil ticari defterlerin delil olmasıyla ilgili TTK'nın 222. maddeye bakmak gerekir. Ticari defterlere kaydedilmiş fatura akdi ilişkinin varlığını kanıtlar.

Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden kimse ise, bu faturanın mal veya hizmet aldığı için geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve fatura nedeniyle mal veya hizmet almadığını, bu faturadan dolayı borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir.

Somut olayda, davalı yüklenicinin salt iade faturasına itiraz etmemesi ihtiyati haciz talebinin kabulü için yeterli olmayıp vadesi gelmiş bir borç bulunmadığından ihtiyati haciz talebinin bu aşamada reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygundur.

Her ne kadar davacı vekili istinaf dilekçesinde davalı lehine daha öncesinde faturaya dayalı olarak ihtiyati haciz kararı verildiği bu şekilde mahkeme kararları arasında çelişki doğduğu belirtilmiş ise de ;mahkemece 27/02/2023 tarihli ara karar ile, asıl davada davacı- birleşen davalarda davalı ... Kooperatifi tarafından İstanbul 16. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2022/72 D.İş sayılı dosyasından yaptırılan delil tespiti dosyasına sunulan bilirkişi ön raporunda ...

Koop. ticari defterlerine kaydedildiği ve bu ön rapora göre ... Kooperatifinin ...

Şti'ne cari hesap alacağı olarak 26.162.807,72 TL borçlu olduğu ayrıca ihtiyati hacze konu faturaların dayanağı olan hak edişlerinde her iki taraf yetkilileri tarafından onaylandığı ve hak edişe bağlandığı, bu miktarda alacağın sözleşme hükümlerine göre muaccel olduğu ve alacağın varlığının yaklaşık ispat ölçüsünde ispatlandığı gerekçesiyle davalı yüklenici lehine ihtiyati haciz kararı verildiği görüldüğü üzere ihtiyati haciz dayanağının salt fatura olmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme ara kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.