İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2024/345 K.2025/1327

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, kenet ve trapez çatı kaplama işini konu alan eser sözleşmesine dayalı bakiye hakediş bedeli alacağının tahsili istemine ilişkindir.Davacı vekili, müvekkili firma ile davalı şirket arasında kenet ve trapez çatı kaplama imalatı ile ilgili 28/08/2012, 24/11/2012 ve 29/04/2013 tarihli 3 adet sözleşme imzalandığını, bu sözleşme gereğince müvekkili şirketin Van ilinde bulunan ...

Tabur İnşaatının çatı kaplama işini eksiksiz yerine getirmesine rağmen, davalı şirketin bakiye alacağı ödemediğini, müvekkili şirketin eser sözleşmeleri gereğince üzerine düşen tüm işleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini ve bu işlere dair 01/08/2013 ve 03/03/2014 tarihli iki fatura düzenlediğini ileri sürerek, fazlaya dair tüm hakları saklı kalmak kaydıyla 102.150,00 TL bakiye alacağının davalıdan işin teslim tarihinden itibaren işleyecek ticari işlere uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davaya süresi içerisinde cevap vermemiştir.

Mahkemece 21/09/2020 tarihli karar ile, taraflar arasında sözleşme bulunduğu ve bu sözleşme uyarınca davacının davalıya fatura düzenlediği, davalının yapılan tebligata rağmen kesin sürede ticari defterlerini sunmadığı, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun düzenlendiği, 25/04/2015 tarihli kök bilirkişi raporunda davacı ticari defterlerinde davalının davacıya 102.150,00-TL borçlu olduğunun tespit edildiği,

28/04/2016 tarihli ek rapor ile davalının maliyeye verdiği BA formuna göre davacı alacağının 38.528,27 TL olduğu gerekçesiyle, davacının lehine delil niteliğinde olan ticari defterlerinde kayıtlı 102.150,00-TL üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Davalı 21/09/2020 tarihli karara yönelik istinaf dilekçesinde; ticari defterlerinin incelenmesi yönündeki taleplerin mahkemece değerlendirilmediği, borcun ifasının yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği, fazla ödeme yapıldığınının ileri sürülmesine ve buna ilişkin çek bilgilerinin sunulmasına rağmen mahkemece ticari defterlerinin incelenmediği,

ödemelerin banka kanalı ile yapılmasından dolayı bu konuda ek rapor alınmadığı, borçlu oldukları kabul edilse dahi ikinci rapora göre karar verilmesi gerektiği, ayrıca lehine vekalet ücreti verilmediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Dairemizin 21.09.2020 tarihli 2018/798 Esas ve 2020/874 Karar sayılı kararı ile, 05/02/2015 tarihli oturumda davalıya ticari defterlerini dosyaya sunması için tebligat çıkarılmasına karar verildiği, davalı şirket adına çıkarılan davetiyede ticari defter ve belgelerin ibrazı istenmesine rağmen defterlerin ibrazı ile ilgili kesin süre öngörülmediği, bu bakımdan mahkemece davalının ticari defter ve belgelerini ibraz etmekten kaçınmış kabul edilmesinin yerinde olmadığı, yine davalı tarafça yapılan ödemeye ilişkin sunulan çek bilgilerinin ilgili bankasından sorulmak suretiyle araştırılmadığı,

mahkemece davalı tarafça bildirilen çeklerin akıbetinin, davacıya ödenip ödenmediğinin araştırılması, davalı tarafa, ticari defter ve belgelerini mahkemeye ibraz etmesi için HMK'nın 220 ve 222/5. maddeleri uyarınca kesin süre verilmesi ve kesin süreye uyulmamasının sonuçlarının hatırlatılması,

ibraz edilmesi halinde, ticari defter ve belgelerin bilirkişiye tevdi edilerek ek rapor alınıp ödeme iddiaları da değerlendirilerek sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken, bu hususlar üzerinde durumaksızın yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.Dairemizin kaldırma kararı sonrasında ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda 06.12.2022 tarihli karar ile, tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde her iki tarafın ticari defterleri davacının talep etmiş olduğu 38.695,77 TL yönünden birbirlerini teyit eder mahiyette olduğu,

bu nedenle 6100 sayılı yasanın 222. maddesi uyarınca tarafların ticari defterleri kesin delil mahiyetinde olup davacının 38.695,77 TL bedel yönünden davasını ispat ettiği, davalının ise bu durumun aksini ispat eder, bedelin ödendiğine dair bir delil ibraz etmediği, tarafların ticari defterlerinin birbirini teyit etmeyen 63.622,42 TL bedel yönünden ise bu bedel için davacının sunmuş olduğu faturanın içeriğinin ve konusunun taraflar arasında akdedilen sözleşme konusu ve yapılan iş ile uyumlu olduğu, ... tarafından gönderilen 21/07/2017 tarihli cevabi yazıda tarafların akdetmiş olduğu sözleşmeye konu ...

Tabur inşaatı işinin geçici kabulünün yapılmış olduğunun bildirildiği, davalının davacının edimini eksik ve ayıplı yaptığına dair bir savunmasının veya süresinde ileri sürülmüş bir defi'inin bulunmaması dikkate alındığında davacının bu bedel yönünden de edimini ifa ettiğinin kabul edildiği, davacının toplam 102.150,00 TL alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekili 06.12.2022 tarihli karara yönelik istinafında, yerel mahkeme kararının usule ve yasaya aykırı olduğunu, yargılama aşamasında borcun ifa edildiği beyanının dikkate alınmadığını, defter inceleme talebinin değerlendirilmediğini, mahkemeye sunulan 14.06.2016 tarihli dilekçede borcun 3.400,00 TL fazla ödeme yapılmak sureti ile fazla ödendiğini, bu ödemelerin tamamının banka ya da banka evrakı olan çekler kanalı ile ödenediğini, buna ilişkin olarak ödemelerin listesinin sunulduğunun belirtilerek itiraz edildiğini ve heyet incelemesinin talep edildiğini, toplam çek ödemesinin 307.000,00 TL olduğunu,

çek keşide tarihleri ve bedellerinin faturalar ile uyuştuğunu, davacının hak edişlerinin peşin ödendiğini, hatta fazladan ödeme yapıldığını, davacı firmanın işini tam ve zamanında yapmadığı gibi eksik teslim etmesi üzerine davalı firmaca başka firmalara işin tamamlatıldığını, yerinde defter incelemesi talebinin dikkate alınmadığını, kök raporda davacı alacağının 102.150,00 TL olduğu BA-BS formları incelemesinde ise bu alacağın sadece 38.528,27 TL olduğunun görüldüğünü, davacının basiretli birer tacir gibi davranması ve iddialarının BA-BS formaları bakımından da kanıtlaması gerektiğini,

28/04/2016 tarihli bilirkişi raporuna itiraz edilerek ödeme belgeleri de sunularak aslında fazla ödemenin yapıldığının bildirildiğini, müvekkiline ait defterlerin yerinde inceleme talebinin reddi halinde ifaya göre karar verilmesini talep ettiklerini, borcun ifa edildiği iddiasının her zaman ileri sürülebileceğini, kaldı ki bir an için davalının borçlu olduğu kabul edilse dahi borcu sadece 38.528,27-TL olacağından çok yüksek bir borca hükmedildiğini, davanın kısmen kabul edildiği gerekçeli kararda beyan edilmiş olup davalı lehine oluşabilecek vekalet ücreti bakımından karar verilmediğini,

06.12.2022 tarihli duruşmada sunulan mazeretin hukuka aykırı olarak reddedildiğini ve e-duruşma yapılmasının mümkün olduğu gerekçesi ile reddedildiğini, duruşma tarihinde İstanbul 1. Asliye Ceza Mahkemesi duruşma salonu önünde hem duruşmaya görüntülü katılmasının mümkün olmadığını, hukuki dinlenme hakkının ihlal edilmiş olduğunu, ek bilirkişi raporu alınarak davalı defterlerinin yerinde incelenmesi, bunun reddi halinde ödeme beyanlarının dikkate alınması, bunun da reddi halinde ekte sunulan Yargıtay kararı da dikkate alınarak ikinci rapora göre karar verilmesi,

mazeretin haksız gerekçe ile reddedildiğinden hukuki dinlenme ve adil yargılanma hakkı ihlal edildiğinden dolayı yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Dairemizin 11.04.2023 tarihli 2023/236 Esas ve 2023/463 Karar sayılı kararı ile, Dairemizin kaldırma kararı sonrasında alınan bilirkişi raporunda belirtilen ve davacının düzenlediği anlaşılan 63.622,42 TL bedelli faturanın davacı defterlerinde yer aldığı, ancak bu faturanın davalı defterlerinde kayıtlı olmadığının tespit edildiği,

taraflar arasındaki uyuşmazlığı oluşturan söz konusu fatura içeriği mahkeme tarafından denetlenmediğini, bu fatura konusu iş ve işlemlerin yerinde yapılıp yapılmadığının denetlenmediğini, mahkemece mahallinde keşif yapılmak suretiyle fatura içeriğinin taraflar arasındaki iş kapsamında olup olmadığının, faturada belirtilen imalatın yerinde yapılıp yapılmadığı hususlarının denetlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği,

bu durumda mahkemece mahallinde keşif yapılıp 63.622,42 TL bedelli fatura içeriği imalatın yapılıp yapılmadığının denetlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kaldırma kararı verilmiştir.Dairemizin kaldırma kararı sonrasında ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda 14.11.2023 tarihli karar ile, Van Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı,

talimat mahkemesi tarafından yapılan keşif akabinde alınan bilirkişi raporunda 63.622,42 TL bedelli faturanın taraflarca akdedilen sözleşme kapsamında olduğu ve faturaya konu işlerin yapıldığının, bu tespitin rapor ekinde yer alan fotoğraflardan da anlaşıldığının, metrajların da fatura içerikleri ile örtüştüğünün belirlendiği gerekçesiyle anılan rapor doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekili 06.12.2022 tarihli karara yönelik istinafında, dilekçede ayrıntısı sunulan çek numaraları, çek keşide tarihleri ve bedellerinin faturalar ile uyuşmakta olduğu, müvekkil firmanın her defasında davacının hak edişini peşin ödediğini, hatta davacının müvekkil firmaya teslim ettiği faturalar ve hakedişleri göz önüne alındığında 3.500 TL kadar fazla ödeme yapıldığını, ancak davacı firmanın işini tam ve zamanında yapmadığı gibi eksik teslim etmesi üzerine müvekkil firmaca başka firmalara işin tamamlatıldığını, bu durumun "eksik işlere ilişkin" defter incelemesi yapıldığında anlaşılacağını,

kök raporda davacı alacağının 102.150,00 TL olduğu BA-BS formları incelemesinde ise bu alacağın sadece 38.528,27 TL olduğunun görüleceğini, bir an için müvekkilin borçlu olduğu kabul edilse dahi müvekkilin borcunun sadece 38.528,27-TL olacağını, lehine vekalet ücretine karar verilmediğini,

gerek ifanı ileri sürülmesi gerekse müvekkil ticari defterleri bakımından yerinde inceleme yapılarak bunlar yapılmasa dahi ödemeler banka kanalı ile yapıldığından bunun hakkında ek rapor alınması ya da en azından ikinci rapor kapsamında karar verilmesi gerekirken bu hususların hiç birinin dikkate alınmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı taşeron, davalı ise yüklenicidir.

Davacı, kenet ve trapez çatı kaplama işini konu alan eser sözleşmesine dayalı bakiye hakediş bedeli alacağının tahsilini talep etmiştir.Davalı, davacıya borcu olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.Uyuşmazlık konusu olay incelendiğinde, taraflar arasında eser sözleşmesi bulunduğu hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık konusu, davacının ne miktarda iş yaptığı, eksik ve ayıplı iş yapıp yapmadığı, davalının davacıya bakiye iş bedeli borcunun bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.Davalı taraf her ne kadar davacı tarafa borcu bulunmadığını, davacının işleri eksik yaptığını ileri sürmüş ise de, davalı tarafın sözleşme konusu işleri tamamlayarak davalıya teslim ettiği hususunda uyuşmazlık bulunmadığı gibi ...'den gelen cevabi yazıda işin geçici kabulünün de yapıldığı anlaşılmaktadır.

Eser sözleşmelerin iş teslim edilmiş ise, ayıp ve eksik iş iddiasını ispat külfeti iş sahibine aittir. Davalı yan, bu iddiasını ispat edecek herhangi bir delil ibraz edememiştir.

Davalı, her ne kadar eksik iş iddiasını defter incelemesi ile ispatlayabileceğini istinaf dilekçesinde ileri sürmüş ise de, tek taraflı olarak tutulan bir defterin bu kapsamda tek başına ispata yeterli olmayacağı, kaldı ki süresi içerisinde bu yöndeki delilini de ibraz etmediği anlaşılmakla davalı yanın istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Dairemizin 11.04.2023 tarihli 2023/236 Esas ve 2023/463 Karar sayılı kaldırma kararı sonrasında talimat mahkemesince yapılan keşif içeriği de dikkate alındığında, davacı yanın dayandığı fatura içeriği ile keşifle tespiti yapılan işlerin birbiri ile örtüştüğü anlaşılmış, bu nedenle ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmış, davalı tarafın istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına,

kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.