İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2025/827 K.2025/602

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sırasında verilen ara kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın temini için verilen teminat mektuplarının nakte çevrilmemesi yönünde ihtiyati tedbir talebine ilişkin olup, mahkemece davacı vekilinin talebinin kabulüne dair verilen karara karşı karşı tarafça istinaf talebinde bulunulmuştur.İhtiyati tedbire itiraz eden ... A.Ş. vekili itiraz dilekçesinde özetle. İhtiyati Tedbir talep eden ...

Holding A.Ş. tarafından yapılan talepte, Libya'da yerleşik ... - Idari Merkezlerin Geliştirilmesi Kurumu) arasında 24.10.2009 tarihinde Libya-Al Fateh Üniversitesi inşası işine yönelik olarak ... numaralı müteahhitlik sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince Libya'da yerleşik Kuruma (...) hitaben verilmesi gereken teminat mektuplarının Müvekkil Banka kontrgarantisiyle temin edildiğini, Müvekkil Banka kontrgarantisiyle diğer kontrgarantör banka ...'a hitaben 13.11.2009 tarihli, ... referans numaralı 595.791,00 EURO bedelli ve ... referans numaralı 3.779,549,52 EURO bedelli iki adet teminat mektubu düzenlendiğini,

Libya'da iç savaş çıktığı, ülkeyi terk etmek zorunda kaldıklarını, Birlesmis Milletler Güvenlik Konseyinin 26.02.2011 tarih 1970 sayılı ve 17.03.2011 tarih 1973 sayılı kararlarıyla Libya'da yaşanan olaylar ve bu olaylar dolayısıyla alınan BM kararları dolayısıyla Libya'da ifası etkilenen sözleşmeler var ise bu sözleşmeler dolayısıyla Libya makamlarının veya Libya'daki sair kuruluşların herhangi bir hak talebinde bulunamaması için üye ülkelerin gerekli tedbirleri alması gerektiğinin karara bağlandığını,

somut olaya konu kontrgaranti mektupları yabancılık unsuru içermekte ise de münhasırlık ilkesi ve tedbirin mutlaka Türkiye'de uygulanması gereği ve ayrıca şirketleri ile diğer bankalar arasındaki ilişkinin dayanağı olan Genel Kredi Sözleşmesinde uygulanacak hukuk ve yargı yeri olarak Türkiye seçildiğinden huzurdaki davanın açıldığını belirterek 13.11.2009 tarihli ... referans numaralı 595.791,00 EURO bedelli ve ... referans numaralı 3.779.549,52 EURO bedelli iki adet teminat mektubu tazminin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulması talep edildiğini, Mahkemenizce verilen 27.11.2024 tarihli karar ile “...

Taraflar arasında imzalanmış bulunan müteahhitlik sözleşmesi, teminat mektupları, BDDK yazısı, BK kararı, tazmin talebi, BMGK kararı hep birlikte göz önüne alındığında 2 adet teminat mektubunun nakde çevrilmesi hususunun HMK 389/1 maddesinde belirtilen gecikme halinde ciddi zararların dogmasına neden olabileceği” gerekçesiyle % 15 teminat mukabilinde ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verildiğini, mahkemenizce kararın UETS yolu ile 29.11.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, yasal süre içinde tedbirin şartlarına, yetkiye ve teminata ilişkin itirazlarını sunduklarını, İhtiyati Tedbir Talep eden,

Libya'da akdettiği sözleşme kapsamındaki hizmetlerini teminen ...'a (...) teminat sunmak amacıyla bankamızdan talepte bulunmuş, nihai olarak 13.11.2009 tarihli 9159HG24 referans numaralı 595,791,00 EURO bedelli ve ... referans numaralı 4.468.432 EURO bedelli iki adet kontrgaranti düzenlenmiştir. ... referans numaralı 4.468.432 FBURO bedelli kontrgaranti tutarı 04.12.2024 tarihinde 3.779.549,52 olarak güncellendiğini, söz konusu kontrgaranti ilişkisinde müvekkili Banka kontrgarantisi...'a (...) düzenlendiğini, ... kendi kontrgarantisini ...'a düzenlendiğini, ihtiyati tedbir taleplerinde yetkili yer İngiltere Londra Mahkemeleri olduğunu,

kontrgaranti metinlerinde İngiltere Londra Mahkemelerinin yetkili olduğu açıkça düzenlendiğini, söz konusu metinlere ihtiyati tedbir talep eden de kaşe, imzası ve “uygundur” yazısı ile onay verildiğini, Möhuk kapsamında yetkili yer İngiltere Londra Mahkemeleri olduğunu, İhtiyati tedbir talebinin muhatabın müvekkili banka olmadığını, Türk Mahkemelerinde verilen tedbir talebi kesin hüküm olmadığından yurt dışında mukim bankalar yönünden bağlayıcılığı bulunmadığını, İhtiyati tedbir talep eden Türk Mahkemelerinde dava açabilmek için müvekkili bankayı taraf olarak gösterildiğini, doktrinde konuyla ilgili yapılan tartışmalarda,

yurt dışındaki bankanın teminat mektubunu teminen türk bankalarınca verilen kontrgaranti ilişkisinde Türk Mahkemelerince tedbir kararı verilmesinin hukuki olarak hatalı olacağı, Türk bankalarının ve Türk mahkemelerinin milletlerarası alanda itibarının sarsılacağı açıkça belirtildiğini, ihtiyati tedbir talep eden, müvekkil banka'ya sunduğu 13.11.2009 tarihli taahütnamelerle işbu yargılamaya konu mektupların tazminini engelleyecek yasal başvuruda bulunmamayı taahhüt ettiğini, basiretli tacir olan ihtiyati tedbir talep edenin bu taahhütlerine aykırı olarak sunduğu taleplerinin reddi gerektiğini, tedbir kararında BDDK yazısı, BK kararı,

BMGK kararına atıfta bulunulmuşsa da söz konusu kararların uyuşmazlığa tatbiki mümkün olmadığını, mahkemenizce takdir olunan teminat tutarı, tedbir nedeniyle müvekkili bankanın uğrayabileceği zararın karşılayamayacağından, tedbirin kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, arttırılması gerektiğini, Mahkemenizin 2024/2264 D.iş numaralı, 2024/2263 Karar numaralı 27.11.2024 tarihli tedbir kararına karşı itirazlarımızın kabulü ile tedbir kararının kaldırılmasını, teminatın kontrgaranti tutarının en az % 15 fazlasını karşılar şekilde EURO cinsinden olarak belirlenmesine karar verilmesini,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

İhtiyati tedbir talep eden vekili itiraza cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile ... arasındaki ilişki Genel Kredi Sözleşmesinden kaynaklandığını, GKS'de uygulanacak hukuk Türk Hukuku, yetkili mahkemenin Türkiye Cumhuriyeti Mahkemeleri olarak belirlendiğini, müvekkili şirketi bağlayacak herhangi bir hukuk seçimi yahut yetkili mahkeme seçimi bulunmadığını, Tedbir talebine konu kontrgaranti metinlerine, metinler düzenlenmeden önce “uygundur” yazılarak müvekkili şirketin onayının alınmış olması,

... ile müvekkili şirket arasında bir yetki sözleşmesi yapıldığı anlamına asla gelmediğini, Bahse konu hukuk seçimi ... ile ... arasında düzenlenecek olan garanti sözleşmesinde uygulanacak hukuku belirlediğini, taraflar arasında bir yetki sözleşmesi olarak yorumlanamayacağını, müvekkili şirketin garanti sözleşmesinin tarafı olmadığını, “uygundur” yazılarak imzalanan metin yalnızca hukuk seçimine ilişkin cümleden ibaret olmadığını, düzenlenecek kontrgaranti metninin tamamı olduğunu, müvekkilinin uygunluk vermesi olağan bankacılık uygulaması olduğunu,

düzenlenecek metnin içeriği bakımından müşteri ile banka arasında uyuşmazlık yaşanmaması için metin içeriğine dair onay alınmasından ibaret olduğunu, müvekkili şirketten uygulanacak hukuka münhasır bir uygunluk alınmadığı gibi bahse konu hukuk seçimi zaten ... ile ... arasında olduğunu, İhtiyati tedbir talebimizde de belirttiğimiz gibi münhasırlık ilkesi ve tedbirin mutlaka Türkiye'de uygulanması gereği ve ayrıca müvekkili şirket ile ... arasındaki ilişkinin dayanağı olan Genel Kredi Sözleşmesinde uygulanacak hukuk ve yargı yeri olarak Türkiye seçildiğini, müvekkili şirket ile ... arasındaki ilişki genel kredi sözleşmesinden kaynaklandığını,

müvekkilinin bağlayacak herhangi bir hukuk seçimi yahut yetkili mahkeme seçimi bulunmadığını, İhtiyati tedbire konu kontrgaranti mektuplarını düzenleyen ... olduğunu, müvekkili şirket ile arasında hukuki sözleşmesel ilişki bulunan tarafın ... olduğunu, olası bir tazmin durumunda müvekkili şirketten ödeme talep edecek olan da ... olduğunu, somut olaya konu tedbir talebi, olağanüstü bir sebebe ve uluslararası boyutu olan yasal düzenlemelere dayanmadığını, mahkemece verilen 27/11/2024 tarihli ihtiyati tedbir kararına itirazının reddini talep etmiştir.

Mahkemece 23/01/2025 tarihli ek karar ile ; davacı ile ... arasında imzalan sözleşme ve teminat olarak karşı tarafın kontrgarantisiyle temin edilen teminat mektuplarının nakte çevrilmesi halinde HMK 389. maddesinde belirtilen gecikmesinde bir sakıncanın veya talep edenin telafisi zor zararının oluşacağına dair yaklaşık ispat koşulunun yerine getirilmiş olduğu anlaşılmakla ve aynı yönde İstanbul BAM 53. Hukuk Dairesi'nin 2023/1345 Esas 2023/1204 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere tedbir talebi yönünden de yetkili olmakla itiraz eden vekilinin bu hususlara ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek reddedilmiş ise de teminat bakımından

yapılmış olan itiraz kısmen yerinde görülmüş ve teminat miktarının %25 oranına artırılmasına karar verilerek İhtiyati tedbire itiraz eden ... vekilinin ihtiyati tedbire teminat dışında yapmış olduğu itirazlarının reddi ile teminat bakımından yapmış olduğu itirazın kısmen kabulüne, 27/11/2024 tarihli tedbir kararının değiştirilerek İhtiyati tedbir talep eden vekilinin talebinin HMK 389/1 maddesi uyarınca kabulü ile.

13.11.2009 tarihli, ... referans numaralı 595.791,00 EURO bedelli ve ... referans numaralı 3.779.549,52 EURO bedelli 2 adet teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasına, ilerde muhtemel zararlara karşılık olmak üzere ihtiyati tedbir talep eden tarafça % 25 oranında (39.491.604,76 TL) nakti teminatın veya her an paraya çevrilebilir banka teminat mektubunun verilmesi halinde karardan bir örneğinin ilgili bankaya gönderilmesine, bir örneğinin de karşı yana tebliğine karar verilmiştir.

Karşı taraf ... vekili istinaf dilekçesiyle, ihtiyati tedbir taleplerinde yetkili yerin İngiltere Londra mahkemeleri olduğunu, tedbir kararının muhatabının müvekkili banka olmadığını, Türk mahkemelerince verilen tedbir kararlarının kesin hüküm niteliğinde olmadığını, yurt dışında mukim bankalar yönünden bağlayıcılığı bulunmadığını, tedbir talep edenin Türk mahkemelerinde dava açabilmek için müvekkili bankayı taraf olarak gösterdiğini, bu durumun usul ve yasaya aykırı olduğunu, tedbir için takdir olunan teminat tutarının tedbir nedeniyle müvekkili bankanın uğrayabileceği zararı karşılamayacağından arttırılması gerektiğini,

aleyhlerine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesinin de hatalı olduğu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İhtiyati tedbir talep eden vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle, Avrupa Birliği Konseyi tüzüğü düzenlemesi, Avrupa Birliğinin kurucu üyelerinden olan Belçika'da kurulu ... açısından geçerli ve bağlayıcı olduğunu, ...'ın ...'a ödeme yapmama için haklı hukuki gerekçelerini oluşturduğunu, verilen tedbir kararının gerek ulusal gerekse uluslararası mevzuatta haklı karşılığı bulunduğunu, tedbir kararı dolayısı ile mağdur olduğunu iddia eden karşı tarafın hakkını gerçek ilgilisine karşı savunması önünde herhangi bir hukuki engel bulunmadığını beyanla istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İhtiyati tedbirin şartları 6100 Sayılı HMK'nın 389/1. maddesinde genel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

HMK'nın 390/3 maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak, yasal delillerle ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir. Yaklaşık ispat kuralı uygulanırken, iddianın doğruluğunu kabul etmekle birlikte, aksinin mümkün olduğu ihtimalini de gözetmelidir.

Bu nedenle, ihtiyati tedbire karar verilirken, talebin haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan kural olarak teminat alınır. Geçici hukuki koruma kapsamında olan ihtiyati tedbir kararı verirken hakim, asıl uyuşmazlığı çözecek içerikte bir karar vermemelidir. Bununla birlikte, ihtiyati tedbire karar verilirken tarafların çıkar dengesini ve ihtiyati tedbirin amacını hakimin gözetmesi gerekli ve zorunludur.

İhtiyati tedbir kararı verilmesinde hakime geniş bir takdir alanı bırakılmışsa da; hakim, her somut olayda, ihtiyati tedbir şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini dikkatlice incelemelidir ve hangi yasal sebebe ve hangi somut duruma göre ihtiyati tedbir kararını verdiğini kararında belirtmelidir. İhtiyati tedbir şartları mevcut değilse, Yasa’nın öngördüğü ölçüde ispat edilememişse, ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmelidir. Anayasanın 141/3.

Maddesine göre mahkeme ihtiyati tedbir isteminin kabulü ile ihtiyati tedbir kararı vermesi veya istemin reddine karar vermesi hallerinde kararında hukuksal gerekçe göstermek zorundadır.

DEĞERLENDİRME Uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Tedbir isteyen yüklenici, ... AŞ ise kontrgrantisiyle teminat mektubu alınan bankadır. İhtiyati tedbir isteyen vekili, davacı-davalı şirket ile 24/10/2009 tarihli müteahhitlik sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında davalıya verilen ve karşı taraf ...

AŞ kontrgarantisiyle temin edilen iki adet teminat mektubunun paraya çevrilmemesi yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Mahkemece 27/11/2024 tarihli D.İş kararı ile HMK 389/1 maddesine göre iki adet teminat mektubunun paraya çevrilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Karşı taraf ...

AŞ vekili, 27/11/2024 tarihli tedbir kararına itiraz etmiş, tedbir şartlarının oluşmadığını, yetkili mahkemenin İngiltere Londra mahkemeleri olduğunu, kontrgaranti metinlerinde Londra mahkemelerinin yetkili olduğunun yazıldığını, ayrıca teminatın kontrgaranti tutarının en az % 15 fazlasını karşılar Euro cinsinden olarak belirlenmesini talep etmiştir.

Mahkemece 23/01/2025 tarihli ek karar ile, yetki itirazının İstanbul BAM 53. HD nin 2023/1345 esas 2023/1204 karar sayılı ilamı ile çözüldüğünü, mahkemenin yetkili olduğunu belirterek % 25 teminatla mektuplarının paraya çevrilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı vermiştir.

Mahkemece, uyuşmazlık konusu eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektupları iş sahibi şirkete teminat olarak verilmiş olup, yüklenici şirketin teminat mektuplarının paraya çevrilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ilişkin talebi kabul edilmiştir.

Sözleşmenin yabancı şirketle yapılması , teminat mektuplarının paraya çevrilmesi koşullarının oluşup oluşmadığı yargılamayı gerektirdiğinden teminat mektubu verenin tedbir talebinde bulunması ve mahkemenin talep ve itiraz üzerine teminatla tedbir kararı vermesi isabetli olup davalının tedbirin kaldırılması ve mahkemenin yetkisine ilişkin itirazının reddine dair verilen karar usul ve yasaya uygun olup ...

A.Ş nin istinafının reddi gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme ara kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, karşı taraf vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.